Phần mềm có bản quyền là gì? Quy định và thủ tục đăng ký năm 2026

Trong hoạt động kinh doanh số, phần mềm có bản quyền không chỉ là công cụ vận hành mà còn có thể trở thành tài sản sở hữu trí tuệ cốt lõi của doanh nghiệp.

Mã nguồn, cấu trúc chương trình, tài liệu kỹ thuật và các phiên bản phát triển có thể chứa giá trị thương mại lớn. Đây cũng là những tài sản dễ bị sao chép, sử dụng hoặc chuyển giao ngoài phạm vi kiểm soát.

Tuy nhiên, “phần mềm có bản quyền” và “bản quyền phần mềm” không hoàn toàn đồng nghĩa. Khái niệm thứ nhất thường nói về việc sử dụng phần mềm theo giấy phép hợp pháp.

Khái niệm thứ hai nói về quyền tác giả đối với chương trình máy tính do cá nhân trực tiếp sáng tạo và do tác giả hoặc tổ chức, cá nhân khác sở hữu hợp pháp.

Bài viết cập nhật quy định năm 2026 về phần mềm có bản quyền, phạm vi bảo hộ, tác giả, chủ sở hữu, hồ sơ đăng ký và cách xử lý hành vi xâm phạm.

Tóm tắt nhanh: Chương trình máy tính được bảo hộ quyền tác giả kể từ khi được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định. Quyền này không phụ thuộc vào việc đã đăng ký hay chưa.

Đăng ký vẫn cần thiết để củng cố chứng cứ về tác giả, chủ sở hữu, thời điểm hình thành và phạm vi của phần mềm có bản quyền khi chuyển giao, gọi vốn hoặc phát sinh tranh chấp.

1. Phần mềm có bản quyền là gì?

Phần mềm có bản quyền thường được hiểu là phần mềm được tạo lập, phân phối hoặc sử dụng hợp pháp theo sự cho phép của chủ sở hữu.

Người dùng có thể mua giấy phép, thuê bao, được cấp quyền sử dụng hoặc sử dụng theo một loại giấy phép nguồn mở phù hợp. Phạm vi sử dụng phải tuân theo hợp đồng hoặc điều khoản cấp phép.

Bản quyền phần mềm là cách gọi thông dụng của quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Theo pháp luật sở hữu trí tuệ, chương trình máy tính được bảo hộ như tác phẩm văn học, dù được thể hiện dưới dạng mã nguồn hay mã máy.

Việc mua một phần mềm có bản quyền chỉ trao cho người dùng phạm vi sử dụng theo giấy phép. Người dùng không vì thế mà trở thành tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả đối với phần mềm.

2. Căn cứ pháp lý áp dụng năm 2026

Nội dung về bản quyền phần mềm trong năm 2026 cần được xem xét trên cơ sở các văn bản chính sau:

• Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 và các luật sửa đổi, bổ sung, trong đó có Luật số 131/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/04/2026;
• Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 134/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 09/04/2026;
• Thông tư số 08/2026/TT-BVHTTDL quy định các mẫu trong hoạt động đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan, có hiệu lực từ ngày 22/04/2026;
• Thông tư số 211/2016/TT-BTC quy định phí cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan;
• Nghị định số 341/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan, có hiệu lực từ ngày 15/02/2026.

Quy định và biểu mẫu về đăng ký phần mềm có bản quyền đã thay đổi đáng kể trong năm 2026.

Doanh nghiệp không nên tiếp tục sử dụng bộ hồ sơ cũ chỉ có bản mô tả và đĩa CD. Hồ sơ hiện nay cần rà soát nguồn gốc mã nguồn, căn cứ sở hữu, thành phần nguồn mở và việc sử dụng trí tuệ nhân tạo.

3. Phần mềm có bản quyền được bảo hộ thế nào?

Chương trình máy tính được bảo hộ khi do tác giả trực tiếp sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức có thể nhận biết, lưu giữ hoặc sao chép.

Pháp luật không yêu cầu phần mềm có bản quyền phải có tính mới như sáng chế. Tuy nhiên, tác phẩm phải có tính nguyên gốc và không được sao chép từ chương trình của người khác.

3.1. Những thành phần được bảo hộ

• Mã nguồn và mã máy của chương trình;
• Cách lựa chọn, sắp xếp và thể hiện các câu lệnh do tác giả sáng tạo;
• Tài liệu mô tả, tài liệu hướng dẫn hoặc tài liệu thiết kế nếu đáp ứng điều kiện của một tác phẩm độc lập;
• Thiết kế giao diện, hình ảnh, biểu tượng hoặc nội dung đồ họa nếu đáp ứng điều kiện bảo hộ tương ứng;
• Các phiên bản phát triển có phần thể hiện sáng tạo mới và có thể xác định được.

3.2. Những yếu tố không tự động được độc quyền bằng bản quyền phần mềm

• Ý tưởng xây dựng ứng dụng;
• Chức năng hoặc công dụng của phần mềm;
• Nguyên lý, quy trình, hệ thống và phương pháp hoạt động;
• Thuật toán hoặc giải pháp kỹ thuật khi mới tồn tại dưới dạng ý tưởng;
• Tên ứng dụng, tên sản phẩm hoặc logo nếu chưa được bảo hộ bằng cơ chế phù hợp.

Chỉ đăng ký quyền tác giả đối với mã nguồn chưa chắc đã bảo vệ đầy đủ toàn bộ sản phẩm.

Doanh nghiệp nên kết hợp hợp đồng bảo mật, điều khoản sở hữu trí tuệ và cơ chế kiểm soát mã nguồn. Khi phù hợp, hãy thực hiện đăng ký nhãn hiệu cho tên hoặc logo phần mềm.

4. Phân biệt tác giả và chủ sở hữu bản quyền phần mềm

Việc xác định tác giả và chủ sở hữu là vấn đề thường phát sinh tranh chấp trong các dự án công nghệ.

Người trực tiếp viết chương trình có thể là tác giả. Tuy nhiên, người này không phải trong mọi trường hợp đều đồng thời là chủ sở hữu toàn bộ quyền tài sản.

4.1. Tác giả phần mềm

Tác giả là cá nhân trực tiếp sáng tạo chương trình máy tính. Doanh nghiệp, phòng ban hoặc hệ thống AI không được ghi nhận là tác giả.

Khi nhiều người cùng trực tiếp sáng tạo và phần đóng góp không thể tách rời để sử dụng độc lập, có thể phát sinh quan hệ đồng tác giả đối với phần mềm có bản quyền.

4.2. Chủ sở hữu quyền tác giả

Chủ sở hữu có thể là tác giả hoặc một tổ chức, cá nhân khác có căn cứ sở hữu hợp pháp.

Việc xác định quyền thường phụ thuộc vào hồ sơ giao việc, hợp đồng phát triển và thỏa thuận chuyển giao. Doanh nghiệp có thể tham khảo thêm dịch vụ tư vấn hợp đồng khi cần chuẩn hóa quan hệ với nhân viên, founder hoặc đơn vị outsource.

Các căn cứ thường được xem xét gồm:

• Nhiệm vụ được doanh nghiệp giao cho người lao động;
• Hợp đồng thuê cá nhân, freelancer hoặc đơn vị công nghệ phát triển phần mềm;
• Thỏa thuận giữa các đồng sáng lập;
• Hợp đồng chuyển nhượng hoặc văn bản bàn giao quyền sở hữu;
• Quyền thừa kế hoặc căn cứ pháp lý hợp pháp khác.

Lưu ý thực tế: Việc doanh nghiệp thanh toán chi phí phát triển không tự động giải quyết mọi vấn đề về quyền sở hữu.

Hợp đồng cần quy định rõ quyền đối với mã nguồn, phiên bản phát triển, tài liệu kỹ thuật, tài khoản quản trị, dữ liệu, thành phần của bên thứ ba và nghĩa vụ bàn giao.

4.3. Hồ sơ nên được rà soát theo từng mô hình phát triển

• Nhân viên nội bộ viết code: kiểm tra hợp đồng lao động, mô tả công việc, quyết định giao nhiệm vụ và biên bản nghiệm thu;
• Thuê freelancer: kiểm tra điều khoản chuyển giao quyền, nghĩa vụ bàn giao mã nguồn và cam kết không sử dụng trái phép mã của bên thứ ba;
• Thuê agency phát triển: làm rõ agency chuyển giao quyền sở hữu hay chỉ cấp quyền sử dụng;
• Nhiều founder cùng phát triển: xác định rõ phần đóng góp và tỷ lệ quyền trước khi gọi vốn hoặc chuyển nhượng;
• Mua lại phần mềm: kiểm tra chuỗi hợp đồng chuyển giao và quyền của tác giả, chủ sở hữu trước đó.

5. Quyền tác giả đối với phần mềm có bản quyền

Quyền tác giả đối với phần mềm có bản quyền gồm quyền nhân thân và quyền tài sản.

Phạm vi quyền còn phụ thuộc vào việc tác giả có đồng thời là chủ sở hữu hay không và các thỏa thuận hợp pháp giữa các bên.

Bạn có thể tham khảo thêm nội dung về đăng ký bản quyền tác giả để phân biệt hồ sơ của chương trình máy tính với các loại tác phẩm khác.

5.1. Quyền nhân thân

Tác giả có các quyền nhân thân như đặt tên cho tác phẩm, đứng tên thật hoặc bút danh, được nêu tên khi tác phẩm được công bố hoặc sử dụng và bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm theo quy định pháp luật.

5.2. Quyền tài sản

Đối với chương trình máy tính, các quyền tài sản thường liên quan trực tiếp đến:

• Làm tác phẩm phái sinh hoặc phát triển phiên bản mới;
• Sao chép toàn bộ hoặc một phần chương trình;
• Phân phối, nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao;
• Truyền đạt chương trình đến công chúng;
• Cho thuê bản gốc hoặc bản sao chương trình máy tính;
• Cho phép tổ chức, cá nhân khác khai thác trong phạm vi thỏa thuận.

5.3. Sửa chữa, nâng cấp và sao lưu phần mềm

Theo quy định cập nhật năm 2026, tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả có thể thỏa thuận bằng văn bản về việc sửa chữa, nâng cấp chương trình máy tính.

Tổ chức, cá nhân có quyền sử dụng hợp pháp một bản sao chương trình có thể tạo một bản sao dự phòng trong phạm vi luật cho phép.

Bản sao dự phòng không được chuyển giao cho người khác. Với phần mềm có bản quyền được cung cấp dưới dạng dịch vụ hoặc sử dụng trực tuyến, việc sao lưu được thực hiện theo điều khoản sử dụng hoặc thỏa thuận cấp phép.

6. Phần mềm có bản quyền có cần đăng ký không?

Đăng ký không phải là điều kiện làm phát sinh quyền tác giả. Quyền đối với chương trình máy tính phát sinh kể từ khi tác phẩm được trực tiếp sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định.

Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn nên thực hiện đăng ký bản quyền phần mềm vì Giấy chứng nhận và hồ sơ kèm theo có thể hỗ trợ:

• Ghi nhận thông tin về tác giả, chủ sở hữu và tác phẩm đăng ký;
• Củng cố chứng cứ khi bị sao chép mã nguồn hoặc sử dụng trái phép;
• Rà soát và hoàn thiện chuỗi tài liệu chứng minh quyền sở hữu;
• Phục vụ gọi vốn, định giá, chuyển nhượng hoặc cấp phép phần mềm;
• Giảm rủi ro tranh chấp với nhân viên, freelancer, agency hoặc đồng sáng lập;
• Tạo cơ sở quản trị tài sản trí tuệ trong hoạt động kinh doanh.

Giấy chứng nhận là tài liệu pháp lý quan trọng nhưng không thay thế hợp đồng, tài liệu giao việc, biên bản nghiệm thu và chứng cứ về quá trình sáng tạo.

Thông tin kê khai không chính xác hoặc không trung thực vẫn có thể dẫn đến việc Giấy chứng nhận của phần mềm có bản quyền bị xem xét hủy bỏ.

7. Hồ sơ đăng ký quyền tác giả cho phần mềm có bản quyền

Hồ sơ cần được xây dựng theo đúng chủ thể đăng ký và nguồn gốc hình thành phần mềm. Không phải mọi trường hợp đều sử dụng một danh mục tài liệu giống nhau.

7.1. Thành phần hồ sơ cơ bản

• Tờ khai đăng ký quyền tác giả đối với chương trình máy tính theo Mẫu số 03 ban hành kèm theo Thông tư số 08/2026/TT-BVHTTDL;
• Bản sao chương trình máy tính đáp ứng yêu cầu về hình thức;
• Tài liệu chứng minh thông tin pháp lý của người nộp hồ sơ, tác giả và chủ sở hữu theo trường hợp cụ thể;
• Văn bản ủy quyền nếu hồ sơ được nộp thông qua tổ chức hoặc cá nhân đại diện;
• Tài liệu chứng minh quyền sở hữu do giao nhiệm vụ, thuê sáng tạo, chuyển giao, thừa kế hoặc căn cứ hợp pháp khác;
• Văn bản đồng ý của các đồng tác giả hoặc đồng chủ sở hữu nếu có;
• Cam đoan, giải trình hoặc tài liệu liên quan đến mã nguồn mở, AI và quyền của bên thứ ba khi thuộc trường hợp phải kê khai.

7.2. Bản sao chương trình máy tính

Đối với chương trình máy tính, hồ sơ cần thể hiện được tác phẩm đăng ký bằng cả hình thức điện tử và bản in:

• Bản điện tử chứa mã code và giao diện có thể cài đặt để chạy;
• Bản in khổ A4 thể hiện giao diện và mã code;
• Nếu phần mã code từ 100 trang trở lên, bản in gồm 25 trang đầu, 25 trang giữa và 25 trang cuối;
• Đối với phần mềm trò chơi điện tử, cần có thêm kịch bản trò chơi;
• Nội dung chứa bí mật kinh doanh cần được rà soát và xử lý phù hợp trước khi nộp.

Hồ sơ được lập thành 01 bộ. Trường hợp nộp hồ sơ bằng bản giấy, cần chuẩn bị số lượng bản sao tác phẩm theo yêu cầu lưu trữ và trả kết quả của cơ quan tiếp nhận.

7.3. Tài liệu chứng minh quyền sở hữu

Tùy nguồn gốc phần mềm, tài liệu có thể bao gồm:

• Quyết định giao nhiệm vụ hoặc văn bản giao việc;
• Hợp đồng lao động và tài liệu mô tả nhiệm vụ sáng tạo;
• Hợp đồng thuê phát triển phần mềm và biên bản nghiệm thu;
• Văn bản chuyển giao quyền hoặc hợp đồng chuyển nhượng;
• Biên bản xác nhận của đồng tác giả, đồng chủ sở hữu;
• Văn bản thừa kế hoặc tài liệu chứng minh căn cứ sở hữu khác;
• Cam đoan của tác giả về quá trình sáng tạo khi tác giả không đồng thời là chủ sở hữu.

Rủi ro thường gặp: Hồ sơ ghi doanh nghiệp là chủ sở hữu nhưng không có tài liệu chứng minh việc giao nhiệm vụ, thuê sáng tạo hoặc nhận chuyển giao từ người trực tiếp viết code. Đây là khoảng trống cần xử lý trước khi nộp đăng ký.

8. Thủ tục đăng ký phần mềm có bản quyền năm 2026

Bước 1: Rà soát tác phẩm và quyền sở hữu

Xác định phiên bản đăng ký, người trực tiếp sáng tạo, chủ sở hữu, thời điểm hoàn thành và nguồn gốc mã nguồn.

Đồng thời, cần rà soát các thành phần của bên thứ ba. Bước này giúp tránh kê khai sai hoặc đăng ký phần mềm có bản quyền vượt quá phạm vi quyền thực tế.

Bước 2: Chuẩn hóa hồ sơ mã nguồn

Chuẩn bị bản điện tử, bản in code, giao diện, tài liệu mô tả và kịch bản trò chơi nếu có. Các thông tin trên tờ khai phải thống nhất với hồ sơ pháp lý và tài liệu sở hữu.

Bước 3: Hoàn thiện tài liệu chứng minh quyền

Bổ sung hợp đồng, quyết định giao việc, văn bản chuyển giao, giấy ủy quyền và các văn bản đồng ý hoặc cam đoan tương ứng với trường hợp đăng ký.

Bước 4: Nộp hồ sơ

Hồ sơ có thể được nộp trực tuyến, nộp trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính đến cơ quan có thẩm quyền về đăng ký quyền tác giả.

Bước 5: Rà soát và phân loại hồ sơ

Trong thời hạn 22 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền rà soát, phân loại và xem xét tính hợp lệ.

Nếu hồ sơ đăng ký phần mềm có bản quyền chưa đáp ứng yêu cầu, người nộp có thể được yêu cầu sửa đổi, bổ sung hoặc giải trình.

Bước 6: Cấp Giấy chứng nhận

Sau khi hồ sơ được xác định hợp lệ, thời hạn cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là 15 ngày làm việc theo quy định. Vì vậy, không nên hiểu rằng toàn bộ thủ tục luôn hoàn thành trong 15 ngày kể từ ngày nộp ban đầu.

Kết quả được trả dưới dạng điện tử. Tổ chức, cá nhân có nhu cầu có thể đề nghị cấp bản giấy theo quy định.

9. Chi phí đăng ký bản quyền phần mềm

Phí nhà nước để cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả đối với chương trình máy tính là 600.000 đồng/Giấy chứng nhận.

Đây là phí nhà nước, không phải toàn bộ chi phí thực hiện thủ tục đăng ký phần mềm có bản quyền.

Khoản phí này chưa bao gồm các chi phí có thể phát sinh như:

• Dịch thuật hoặc hợp pháp hóa tài liệu nước ngoài;
• Sao chứng thực, gửi hồ sơ và in ấn mã nguồn;
• Chi phí rà soát hợp đồng và nguồn gốc sở hữu;
• Phí dịch vụ đại diện, chuẩn bị và theo dõi hồ sơ nếu doanh nghiệp sử dụng đơn vị hỗ trợ.

Trước khi nộp hồ sơ, doanh nghiệp nên xác định rõ phần mềm đăng ký là một tác phẩm duy nhất hay gồm nhiều chương trình, phiên bản hoặc module độc lập để dự kiến số lượng hồ sơ và chi phí phù hợp.

10. Thời hạn bảo hộ bản quyền phần mềm

Thời hạn bảo hộ cần được phân biệt theo từng nhóm quyền:

• Các quyền nhân thân về đặt tên, đứng tên và bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm được bảo hộ vô thời hạn;
• Quyền công bố và các quyền tài sản đối với chương trình máy tính được bảo hộ suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết;
• Nếu chương trình có đồng tác giả, thời hạn tương ứng kết thúc vào năm thứ 50 sau năm đồng tác giả cuối cùng chết.

Thời hạn bảo hộ được xác định theo tác giả, kể cả khi chủ sở hữu quyền tài sản là doanh nghiệp hoặc một tổ chức khác.

11. Xâm phạm phần mềm có bản quyền bị xử lý thế nào?

Các hành vi thường gặp gồm sao chép mã nguồn, cài đặt và nhân bản phần mềm vượt quá phạm vi giấy phép hoặc phân phối bản sao trái phép.

Việc truyền đạt, cho thuê hoặc khai thác chương trình khi chưa được chủ sở hữu cho phép cũng có thể bị xem xét xử lý.

Theo Nghị định số 341/2025/NĐ-CP, hành vi xâm phạm phần mềm có bản quyền có thể bị xử phạt như sau:

Mức phạt tối đa trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan có thể lên tới 250 triệu đồng đối với cá nhân và 500 triệu đồng đối với tổ chức.

Mức áp dụng cụ thể phụ thuộc vào hành vi, quy mô, giá trị hàng hóa vi phạm, khoản thu lợi, thiệt hại và các tình tiết của vụ việc.

Ngoài xử phạt hành chính, bên vi phạm có thể phải chấm dứt hành vi, thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại hoặc chịu trách nhiệm hình sự nếu vụ việc đáp ứng các yếu tố cấu thành theo quy định.

Khi phát hiện phần mềm có bản quyền bị sử dụng trái phép, chủ thể quyền nên nhanh chóng bảo toàn chứng cứ điện tử và ghi nhận phiên bản vi phạm.

Sau đó, cần xác định chủ thể thực hiện và lựa chọn phương án xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ phù hợp.

12. Lưu ý về AI và mã nguồn mở

12.1. Phần mềm có sử dụng trí tuệ nhân tạo

Mẫu tờ khai áp dụng từ năm 2026 yêu cầu người nộp làm rõ việc sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong quá trình sáng tạo, bao gồm thông tin về hệ thống đã sử dụng, cách thức sử dụng và nội dung cam đoan liên quan.

Doanh nghiệp nên lưu lại tài liệu thể hiện phần đóng góp sáng tạo của con người và quá trình biên tập, lựa chọn, điều chỉnh mã nguồn.

Không nên kê khai toàn bộ kết quả do AI tạo ra là phần mềm có bản quyền do một cá nhân trực tiếp sáng tạo nếu hồ sơ thực tế không chứng minh được điều đó.

12.2. Phần mềm sử dụng mã nguồn mở

Mã nguồn mở vẫn được bảo hộ quyền tác giả và được sử dụng theo các điều kiện của giấy phép tương ứng. Việc tích hợp mã nguồn mở không cho phép doanh nghiệp nhận quyền sở hữu đối với phần code của bên thứ ba.

Trước khi đăng ký, cần:

• Lập danh mục thư viện, framework và thành phần nguồn mở;
• Ghi nhận tên, phiên bản, nguồn tải và loại giấy phép;
• Kiểm tra nghĩa vụ ghi nhận tác giả, công bố mã nguồn hoặc phân phối lại;
• Tách rõ phần code do doanh nghiệp tự phát triển;
• Đánh giá khả năng xung đột giữa giấy phép nguồn mở và mô hình thương mại.

Thông tin về mã nguồn mở và AI phải được kê khai trung thực theo biểu mẫu hiện hành. Việc chuẩn hóa từ đầu giúp giảm nguy cơ hồ sơ bị yêu cầu giải trình và hạn chế tranh chấp sau khi phần mềm được thương mại hóa.

13. Khi nào doanh nghiệp nên đăng ký bản quyền phần mềm?

Doanh nghiệp nên ưu tiên đăng ký trong các thời điểm sau:

• Trước khi phát hành sản phẩm hoặc cung cấp bản dùng thử rộng rãi;
• Trước vòng gọi vốn, mua bán, sáp nhập hoặc định giá công nghệ;
• Trước khi cấp phép, nhượng quyền hoặc chuyển giao phần mềm;
• Sau khi hoàn thành một phiên bản quan trọng có giá trị thương mại độc lập;
• Khi thay đổi đơn vị phát triển, nhân sự kỹ thuật chủ chốt hoặc đối tác outsource;
• Khi phát hiện nguy cơ sao chép, chiếm giữ tài khoản quản trị hoặc tranh chấp mã nguồn.

Đăng ký sớm không thay thế việc quản trị nội bộ, nhưng giúp doanh nghiệp thiết lập một mốc hồ sơ rõ ràng và phát hiện sớm các khoảng trống về quyền sở hữu trước khi tài sản được đưa vào giao dịch.

14. Câu hỏi thường gặp về phần mềm có bản quyền

14.1. Mỗi lần cập nhật phần mềm có phải đăng ký lại không?

Không phải mọi bản sửa lỗi nhỏ đều cần đăng ký lại.

Nếu phiên bản mới có mã nguồn hoặc cấu trúc sáng tạo đáng kể và có giá trị khai thác độc lập, chủ sở hữu nên cân nhắc đăng ký lại. Hồ sơ khi đó sẽ phản ánh đúng phần mềm có bản quyền đang được thương mại hóa.

14.2. Phần mềm do nhân viên viết có mặc nhiên thuộc doanh nghiệp không?

Không nên kết luận quyền sở hữu chỉ dựa trên việc người viết code đang là nhân viên.

Cần xem xét nhiệm vụ được giao, hợp đồng lao động, quy chế sở hữu trí tuệ, tài liệu nghiệm thu và các thỏa thuận liên quan. Hồ sơ không rõ ràng có thể gây tranh chấp khi nhân viên nghỉ việc hoặc doanh nghiệp gọi vốn.

14.3. Thuê agency viết phần mềm thì bên thuê có toàn bộ bản quyền không?

Điều này phụ thuộc vào hợp đồng phát triển phần mềm.

Hợp đồng cần quy định rõ quyền sở hữu, phạm vi và thời điểm chuyển giao, quyền sửa đổi, mã nguồn của bên thứ ba và nghĩa vụ bàn giao. Việc thanh toán đầy đủ không luôn đồng nghĩa với việc mọi quyền tài sản đã được chuyển giao.

14.4. Phần mềm có dùng mã nguồn mở có đăng ký được không?

Có thể đăng ký đối với phần do tác giả hoặc doanh nghiệp trực tiếp sáng tạo và có quyền hợp pháp. Người nộp không được nhận quyền đối với mã nguồn mở của bên thứ ba và phải tuân thủ các điều kiện của giấy phép nguồn mở.

14.5. Phần mềm có AI hỗ trợ có đăng ký được không?

Hồ sơ cần mô tả trung thực việc sử dụng AI và làm rõ phần đóng góp sáng tạo trực tiếp của con người.

Khả năng bảo hộ phần mềm có bản quyền được xem xét theo nội dung thực tế và mức độ sáng tạo của con người, không chỉ dựa trên việc sản phẩm có sử dụng AI hay không.

14.6. Giấy chứng nhận bản quyền phần mềm có bảo hộ tên ứng dụng không?

Giấy chứng nhận quyền tác giả đối với chương trình máy tính không mặc nhiên tạo quyền độc quyền đối với tên thương mại, tên ứng dụng hoặc logo. Để bảo vệ dấu hiệu nhận diện, doanh nghiệp nên đánh giá khả năng đăng ký nhãn hiệu riêng.

14.7. Có thể tự nộp hồ sơ đăng ký không?

Tác giả hoặc chủ sở hữu có thể tự chuẩn bị và nộp hồ sơ.

Với phần mềm có bản quyền do nhiều người phát triển, có sử dụng outsource, mã nguồn mở hoặc AI, nên rà soát pháp lý trước khi nộp.

Việc này giúp hạn chế yêu cầu bổ sung và tránh kê khai sai phạm vi sở hữu. Trường hợp cần đại diện, bạn có thể tham khảo dịch vụ đăng ký bản quyền phần mềm của Luật Dương Trí.

15. Nguồn pháp lý tham khảo

Để kiểm tra văn bản gốc, bạn có thể xem Luật số 131/2025/QH15 trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật.

Nội dung thủ tục năm 2026 được đối chiếu với Nghị định số 134/2026/NĐ-CP trên Cổng văn bản Chính phủ. Các liên kết này không gắn thuộc tính nofollow, vì vậy được công cụ SEO nhận diện là liên kết DoFollow.

16. Dịch vụ đăng ký phần mềm có bản quyền tại Luật Dương Trí

Luật Dương Trí hỗ trợ doanh nghiệp và cá nhân đăng ký phần mềm có bản quyền theo hồ sơ phát triển thực tế.

Phạm vi công việc gồm xác định tác giả, chủ sở hữu, nguồn gốc mã nguồn, chuẩn hóa tài liệu và theo dõi thủ tục tại cơ quan có thẩm quyền.

Phạm vi đồng hành có thể bao gồm:

• Đánh giá khả năng và phạm vi bảo hộ của phần mềm;
• Rà soát quan hệ quyền với nhân viên, founder, freelancer và agency;
• Kiểm tra hợp đồng giao việc, thuê phát triển và chuyển giao;
• Hướng dẫn chuẩn bị mã nguồn, giao diện và tài liệu tác phẩm;
• Rà soát thành phần mã nguồn mở và việc sử dụng AI;
• Soạn tờ khai, văn bản cam đoan, giấy ủy quyền và tài liệu liên quan;
• Đại diện nộp, theo dõi và xử lý yêu cầu sửa đổi, bổ sung;
• Tư vấn cấp phép, chuyển nhượng và xử lý hành vi xâm phạm.

Luật Dương Trí – Luôn luôn lắng nghe, luôn luôn có giải pháp.

Chúng tôi hướng đến giải pháp phù hợp với nguồn gốc thực tế của từng sản phẩm, giúp doanh nghiệp giảm rủi ro, tiết kiệm thời gian và quản trị tài sản phần mềm bền vững.

Tham khảo: Dịch vụ sở hữu trí tuệ của Luật Dương Trí | Đăng ký bản quyền tác giả

Hotline: 0961 353 606

Email: luatduongtri@gmail.com

Website: luatduongtri.vn

Facebook: Luật Dương Trí