Đề xuất/xác định nhiệm vụ
Mục tiêu là hình thành danh mục vấn đề cần nghiên cứu và nhiệm vụ đặt hàng. Ở cấp quốc gia, Thông tư 06/2023/TT-BKHCN điều chỉnh giai đoạn này.
Không có một “quy trình đăng ký tham gia nghiên cứu khoa học” áp dụng chung cho mọi cá nhân và tổ chức. Một sinh viên đăng ký đề tài tại trường, một doanh nghiệp tự làm R&D nội bộ, một tổ chức đăng ký tuyển chọn nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia hay một nhóm nghiên cứu xin tài trợ từ quỹ đều đi theo cơ chế khác nhau. Vì vậy, bước đầu tiên không phải là tìm một “mẫu đơn chung”, mà là xác định bạn đang tham gia loại chương trình hoặc nhiệm vụ nào.
Đăng ký nghiên cứu khoa học năm 2026: cần nhớ 6 điểm
1. Không phải mọi hoạt động nghiên cứu đều phải đăng ký với cơ quan nhà nước.
2. Luật nền hiện hành là Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 93/2025/QH15.
3. Đề xuất một nhiệm vụ khác với đăng ký tuyển chọn để thực hiện nhiệm vụ đã được xác định.
4. Sinh viên, nhiệm vụ cấp quốc gia, cấp bộ/cấp tỉnh và quỹ tài trợ có hồ sơ riêng.
5. Không có một chuẩn bằng cấp duy nhất áp dụng cho mọi người tham gia nghiên cứu, và cũng không phải tổ chức nào cũng cần phòng thí nghiệm.
6. Với nghiên cứu có con người, mẫu bệnh phẩm, hóa chất, dữ liệu nhạy cảm hoặc thiết bị đặc biệt, có thể phát sinh yêu cầu đạo đức và điều kiện chuyên ngành ngoài thủ tục của nhiệm vụ nghiên cứu.
1. “Đăng ký tham gia nghiên cứu khoa học” được hiểu thế nào?
Cụm từ này được sử dụng khá rộng trong thực tế nhưng có thể chỉ những việc hoàn toàn khác nhau, ví dụ:
Sinh viên đăng ký một đề tài với trường.
Tổ chức đăng ký tuyển chọn thực hiện nhiệm vụ KH&CN sử dụng ngân sách.
Nhóm nghiên cứu xin tài trợ từ một quỹ.
Doanh nghiệp tự tổ chức nghiên cứu và phát triển nội bộ.
Tổ chức thành lập đơn vị KH&CN riêng.
Nghiên cứu chuyên ngành phải xin phê duyệt đạo đức hoặc điều kiện an toàn.
2. Có phải nghiên cứu khoa học nào cũng phải đăng ký?
Không. Một cá nhân tự nghiên cứu, một nhóm chuyên môn trong doanh nghiệp thực hiện R&D nội bộ hoặc một giảng viên thực hiện hoạt động nghiên cứu trong khuôn khổ của đơn vị không mặc nhiên phải nộp “đơn đăng ký nghiên cứu khoa học” cho cơ quan nhà nước.
Hồ sơ đăng ký thường phát sinh khi bạn tham gia một cơ chế cụ thể như:
- đăng ký đề tài theo quy định của trường;
- đăng ký tuyển chọn/giao trực tiếp thực hiện nhiệm vụ KH&CN;
- đề nghị tài trợ từ quỹ;
- xin phê duyệt đạo đức nghiên cứu;
- đăng ký hoạt động của tổ chức KH&CN;
- thực hiện thủ tục chuyên ngành do nội dung nghiên cứu phát sinh.
Doanh nghiệp cần xác định đúng việc mình đang làm. “Thành lập tổ chức khoa học và công nghệ”, “đăng ký đề tài” và “đăng ký tuyển chọn thực hiện nhiệm vụ” là ba việc khác nhau.
3. Các trường hợp đăng ký nghiên cứu thường gặp
| Trường hợp | Nơi/cơ chế thực hiện | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| Sinh viên nghiên cứu khoa học | Cơ sở giáo dục đại học theo quy định nội bộ. | Thông tư 26/2021/TT-BGDĐT là khung chung; trường quy định quy trình, mẫu và thời hạn cụ thể. |
| Nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia | Cơ quan quản lý nhiệm vụ theo thông báo tuyển chọn/giao trực tiếp. | Phân biệt giai đoạn xác định nhiệm vụ với giai đoạn tuyển chọn tổ chức, cá nhân thực hiện. |
| Nhiệm vụ cấp bộ/cấp tỉnh | Bộ, cơ quan hoặc địa phương có thẩm quyền. | Dùng đúng quy chế, biểu mẫu và thông báo của từng cơ quan. |
| Đề tài do quỹ tài trợ | Quỹ/chương trình tài trợ. | Điều kiện, thời hạn và hồ sơ theo quy chế của quỹ. |
| R&D nội bộ doanh nghiệp | Doanh nghiệp tự tổ chức. | Không có một thủ tục đăng ký nghiên cứu chung; cần rà nghĩa vụ chuyên ngành nếu có. |
| Nghiên cứu y sinh, sinh học, hóa chất, bức xạ… | Cơ quan/hội đồng chuyên ngành tương ứng. | Có thể cần phê duyệt đạo đức, an toàn sinh học, hóa chất, bức xạ hoặc thủ tục khác. |
4. Căn cứ pháp lý chính năm 2026
Luật nền hiện hành là Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 93/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/10/2025.
Tùy trường hợp, còn cần đọc cùng:
- Nghị định 08/2014/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi còn hiệu lực đối với tổ chức KH&CN;
- Thông tư 06/2023/TT-BKHCN về xác định nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia sử dụng ngân sách nhà nước;
- Thông tư 20/2023/TT-BKHCN về tuyển chọn, giao trực tiếp tổ chức và cá nhân thực hiện nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia sử dụng ngân sách nhà nước;
- Thông tư 26/2021/TT-BGDĐT về hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên trong cơ sở giáo dục đại học;
- quy định của bộ, địa phương, quỹ hoặc lĩnh vực chuyên ngành áp dụng cho nhiệm vụ cụ thể.
Thông tư 03/2014/TT-BKHCN không nên dùng như căn cứ chung cho việc “đăng ký tham gia nghiên cứu”, vì văn bản này điều chỉnh chủ yếu việc thành lập và đăng ký hoạt động của tổ chức KH&CN, chi nhánh và văn phòng đại diện.
5. Đề xuất nhiệm vụ và đăng ký tuyển chọn khác nhau thế nào?
Tuyển chọn/giao trực tiếp
Mục tiêu là lựa chọn tổ chức chủ trì và cá nhân chủ nhiệm để thực hiện nhiệm vụ đã được xác định. Ở cấp quốc gia, Thông tư 20/2023/TT-BKHCN điều chỉnh giai đoạn này.
Đề xuất một ý tưởng nghiên cứu không đồng nghĩa bạn đã đăng ký làm chủ nhiệm nhiệm vụ. Hai bước có tiêu chí, hồ sơ và chủ thể xử lý khác nhau.
6. Đăng ký thực hiện nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia thường diễn ra thế nào?
Khi cơ quan có thẩm quyền công bố thông báo tuyển chọn/giao trực tiếp, tổ chức và cá nhân có nhu cầu tham gia phải kiểm tra điều kiện của chính nhiệm vụ đó.
Đọc thông báo tuyển chọn
Xác định tên nhiệm vụ, mục tiêu, sản phẩm dự kiến, thời hạn, kinh phí và yêu cầu đối với tổ chức chủ trì/chủ nhiệm.
Kiểm tra tư cách và năng lực
Đối chiếu tiêu chí về tổ chức, cá nhân, kinh nghiệm, nhân lực và khả năng triển khai.
Chuẩn bị hồ sơ đúng mẫu
Sử dụng đúng bộ biểu mẫu được công bố trong thông báo hoặc quy chế của chương trình.
Nộp hồ sơ đúng hạn
Thực hiện qua hình thức mà cơ quan quản lý công bố.
Đánh giá hồ sơ
Hồ sơ được kiểm tra tính hợp lệ và đánh giá bởi hội đồng/chuyên gia theo quy định.
Phê duyệt và giao nhiệm vụ
Nếu được lựa chọn, tổ chức/cá nhân tiếp tục hoàn thiện thuyết minh, dự toán, hợp đồng hoặc quyết định giao nhiệm vụ theo yêu cầu.
7. Hồ sơ đăng ký có những gì?
Không có một bộ hồ sơ thống nhất cho mọi loại nghiên cứu. Hồ sơ phụ thuộc chương trình.
| Nhóm hồ sơ thường gặp | Khi nào thường được yêu cầu? |
|---|---|
| Đơn/phiếu đăng ký | Khi chương trình hoặc trường có mẫu riêng. |
| Thuyết minh đề tài/nhiệm vụ | Đối với nhiệm vụ cần đánh giá mục tiêu, phương pháp, sản phẩm và tiến độ. |
| Hồ sơ năng lực tổ chức chủ trì | Khi tuyển chọn tổ chức thực hiện nhiệm vụ. |
| Lý lịch khoa học của chủ nhiệm/chuyên gia | Khi chương trình yêu cầu chứng minh kinh nghiệm và chuyên môn. |
| Dự toán kinh phí | Đối với nhiệm vụ có tài trợ/ngân sách. |
| Tài liệu phối hợp, cam kết nguồn lực | Khi có đơn vị phối hợp, thiết bị, mẫu, dữ liệu hoặc nguồn lực bên ngoài. |
Không nên mặc định mọi hồ sơ đều phải có phòng thí nghiệm, thiết bị nghiên cứu hoặc bằng cấp giống nhau. Một đề tài luật học, kinh tế hoặc phần mềm có thể có yêu cầu hoàn toàn khác một đề tài sinh học.
8. Hồ sơ được đánh giá theo những tiêu chí nào?
Tùy chương trình, cơ quan/hội đồng có thể xem xét:
Sự phù hợp với mục tiêu nhiệm vụ.
Tính mới và giá trị khoa học.
Tính khả thi của phương pháp.
Năng lực tổ chức chủ trì và chủ nhiệm.
Sản phẩm, tiến độ và khả năng ứng dụng.
Tính hợp lý của kinh phí và nguồn lực.
Tiêu chí cụ thể phải lấy từ quy chế và thông báo của chương trình đang tham gia, không nên dùng một bộ tiêu chí chung cho mọi nhiệm vụ.
9. Sinh viên đăng ký nghiên cứu khoa học như thế nào?
Thông tư 26/2021/TT-BGDĐT quy định khung hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên trong cơ sở giáo dục đại học. Tuy nhiên, quy trình cụ thể thường do từng trường ban hành.
Sinh viên nên kiểm tra:
- đợt nhận đề xuất/đăng ký đề tài;
- điều kiện đối với nhóm nghiên cứu;
- người hướng dẫn;
- mẫu thuyết minh;
- kế hoạch và kinh phí;
- thời gian nghiệm thu hoặc đánh giá kết quả.
Pháp luật không đặt ra một chuẩn bằng cấp duy nhất cho mọi người tham gia nghiên cứu khoa học. Chính hoạt động nghiên cứu của sinh viên là ví dụ rõ ràng cho thấy điều kiện nhân sự phụ thuộc chương trình và vai trò cụ thể.
10. Doanh nghiệp tự làm R&D nội bộ có phải đăng ký đề tài không?
Thông thường, doanh nghiệp tự tổ chức hoạt động R&D nội bộ không phải thực hiện một thủ tục “đăng ký tham gia nghiên cứu khoa học” chung chỉ vì có hoạt động nghiên cứu.
Doanh nghiệp cần quan tâm nhiều hơn đến:
- quyền sở hữu kết quả nghiên cứu;
- hợp đồng với chuyên gia/nhân viên;
- dữ liệu và bí mật kinh doanh;
- hóa chất, sinh học, bức xạ hoặc thiết bị chuyên ngành;
- đăng ký ưu đãi/chương trình hỗ trợ nếu có nhu cầu.
Nếu doanh nghiệp muốn thành lập một tổ chức KH&CN độc lập, đó là thủ tục khác. Có thể xem thêm thủ tục thành lập tổ chức khoa học và công nghệ.
11. Nghiên cứu chuyên ngành có thể cần phê duyệt gì thêm?
Việc được chấp thuận một đề tài không tự động thay thế các điều kiện chuyên ngành.
Nghiên cứu có con người
Có thể phải xem xét yêu cầu đạo đức nghiên cứu, đồng ý tham gia và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Mẫu bệnh phẩm/vi sinh
Có thể phát sinh yêu cầu an toàn sinh học.
Hóa chất
Cần rà Luật Hóa chất 69/2025/QH15 và nghĩa vụ theo loại hóa chất thực tế.
Bức xạ
Nếu dùng nguồn phóng xạ hoặc thiết bị bức xạ, cần rà Luật Năng lượng nguyên tử 94/2025/QH15.
Xem thêm mở phòng lab nghiên cứu cần điều kiện và giấy phép gì.
12. Sau khi được giao nhiệm vụ phải làm gì?
Được lựa chọn chỉ là điểm bắt đầu của giai đoạn thực hiện. Tùy chương trình, tổ chức và chủ nhiệm có thể phải:
Ký hợp đồng hoặc nhận quyết định giao nhiệm vụ.
Thực hiện đúng tiến độ và nội dung đã phê duyệt.
Báo cáo định kỳ/đột xuất.
Quản lý và quyết toán kinh phí theo quy định.
Nghiệm thu, đánh giá kết quả.
Đăng ký, lưu giữ hoặc công bố kết quả theo nghĩa vụ áp dụng.
Nghiệm thu không phải là bước của “đăng ký tham gia”. Đây là giai đoạn sau khi nhiệm vụ đã được giao và triển khai.
13. Sở hữu trí tuệ, dữ liệu và công bố kết quả
Trước khi công bố kết quả nghiên cứu, cần kiểm tra:
- ai sở hữu kết quả và dữ liệu;
- nghĩa vụ theo hợp đồng/tài trợ;
- khả năng đăng ký sáng chế hoặc quyền SHTT khác;
- yêu cầu bảo mật;
- quyền sử dụng dữ liệu cá nhân hoặc dữ liệu sức khỏe;
- quy định về lưu giữ và báo cáo kết quả của chương trình.
Nếu kết quả có khả năng đăng ký sáng chế, không nên công bố quá sớm trước khi đánh giá chiến lược bảo hộ. Việc công khai có thể ảnh hưởng tới khả năng bảo hộ và giá trị thương mại của kết quả nghiên cứu.
14. Checklist trước khi nộp hồ sơ nghiên cứu
Xác định đúng loại chương trình/nhiệm vụ.
Đọc đầy đủ thông báo tuyển chọn hoặc quy chế của trường/quỹ.
Kiểm tra tư cách tổ chức chủ trì và chủ nhiệm.
Dùng đúng biểu mẫu của chương trình.
Chuẩn bị thuyết minh và dự toán theo yêu cầu.
Rà yêu cầu về đạo đức, dữ liệu và chuyên ngành.
Kiểm tra quyền SHTT trước khi công bố.
Nộp đúng hạn và đúng hình thức được công bố.
Căn cứ pháp lý chính năm 2026
- Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 93/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/10/2025.
- Nghị định 08/2014/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi còn hiệu lực đối với tổ chức khoa học và công nghệ.
- Thông tư 06/2023/TT-BKHCN về trình tự, thủ tục xác định nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia sử dụng ngân sách nhà nước.
- Thông tư 20/2023/TT-BKHCN về tuyển chọn, giao trực tiếp tổ chức và cá nhân thực hiện nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia sử dụng ngân sách nhà nước.
- Thông tư 26/2021/TT-BGDĐT về hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên trong cơ sở giáo dục đại học.
- Quy chế, thông báo tuyển chọn và quy định chuyên ngành áp dụng cho từng nhiệm vụ/chương trình cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
1. Muốn tự nghiên cứu khoa học có phải đăng ký với cơ quan nhà nước không?
Không mặc nhiên. Nghĩa vụ đăng ký phát sinh khi bạn tham gia một chương trình, nhiệm vụ hoặc hoạt động chuyên ngành có thủ tục riêng.
2. Có mẫu đơn đăng ký nghiên cứu khoa học dùng chung toàn quốc không?
Không. Mỗi trường, bộ, địa phương, quỹ hoặc chương trình có thể có bộ biểu mẫu riêng.
3. Người tham gia nghiên cứu có bắt buộc phải có bằng đại học không?
Không có điều kiện chung như vậy. Yêu cầu phụ thuộc chương trình, vai trò và lĩnh vực nghiên cứu.
4. Doanh nghiệp R&D nội bộ có phải đăng ký đề tài không?
Không có thủ tục đăng ký đề tài chung chỉ vì doanh nghiệp thực hiện R&D nội bộ. Tuy nhiên vẫn phải kiểm tra nghĩa vụ chuyên ngành, SHTT, dữ liệu và an toàn nếu có.
5. Đề xuất nhiệm vụ và đăng ký tuyển chọn có giống nhau không?
Không. Đề xuất/xác định nhiệm vụ nhằm hình thành nhiệm vụ cần thực hiện; tuyển chọn nhằm lựa chọn tổ chức và cá nhân thực hiện nhiệm vụ đã được xác định.
6. Nghiên cứu có con người có cần thêm phê duyệt không?
Có thể. Tùy lĩnh vực và thiết kế nghiên cứu, có thể phát sinh yêu cầu về đạo đức nghiên cứu, đồng ý tham gia, bảo vệ dữ liệu hoặc điều kiện y tế chuyên ngành.
Nội dung liên quan
Bạn đang đăng ký đề tài theo chương trình nào?
Luật Dương Trí có thể hỗ trợ xác định đúng cơ chế áp dụng nếu bạn đang chuẩn bị hồ sơ cho nhiệm vụ cấp quốc gia, cấp bộ, cấp tỉnh, quỹ tài trợ hoặc một chương trình nghiên cứu chuyên ngành. Với doanh nghiệp tự triển khai R&D, chúng tôi có thể rà thêm các vấn đề về tổ chức KH&CN, phòng lab, sở hữu trí tuệ, dữ liệu và điều kiện chuyên ngành.
