Tự công bố
Thường áp dụng với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến và một số sản phẩm trong phạm vi quy định, trừ nhóm phải đăng ký.
Các quy định về an toàn thực phẩm không chỉ nằm ở một “giấy phép”. Một cơ sở thực phẩm năm 2026 cần kiểm tra đồng thời: điều kiện cơ sở, diện phải có Giấy chứng nhận hay được miễn, thủ tục của sản phẩm, nhãn và thông tin lưu hành, truy xuất – thu hồi, điều kiện nhân sự và nghĩa vụ duy trì sau khi đi vào hoạt động.
Điểm cần cập nhật trong năm 2026 là Nghị định 46/2026/NĐ-CP đang tạm ngưng hiệu lực theo Nghị quyết 15/2026/NQ-CP. Vì vậy, cơ chế đang áp dụng tiếp tục dựa trên Nghị định 15/2018/NĐ-CP cùng các văn bản hướng dẫn có liên quan trong thời gian chuyển tiếp.
Doanh nghiệp thực phẩm năm 2026 cần kiểm tra 7 nhóm quy định nào?
1. Điều kiện cơ sở: mặt bằng, nước, thiết bị, dụng cụ, bảo quản và kiểm soát nhiễm chéo.
2. Giấy chứng nhận ATTP: xác định có thuộc diện phải cấp hay thuộc trường hợp miễn.
3. Thủ tục sản phẩm: tự công bố, đăng ký bản công bố hoặc trường hợp miễn theo nhóm thực phẩm.
4. Nhãn và thông tin sản phẩm: tên, thành phần, cảnh báo, dinh dưỡng và nội dung bắt buộc phải thống nhất với hồ sơ thực tế.
5. Truy xuất – thu hồi: có khả năng xác định lô, nguồn nguyên liệu và xử lý sản phẩm không an toàn.
6. Con người và vận hành: sức khỏe, kiến thức, vệ sinh cá nhân và quy trình phù hợp với vai trò thực tế.
7. Hậu kiểm và xử lý vi phạm: duy trì điều kiện sau khi được cấp giấy/công bố, không chỉ chuẩn bị cho ngày thẩm định.
Khung pháp lý an toàn thực phẩm đang áp dụng trong năm 2026
Khung pháp lý hiện tại cần được đọc theo trạng thái chuyển tiếp. Nghị định 46/2026/NĐ-CP đã được ban hành đầu năm 2026 nhưng đang tạm ngưng. Nghị quyết 15/2026/NQ-CP xác định trong thời gian tạm ngưng, Nghị định 15/2018/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan tiếp tục có hiệu lực.
| Văn bản | Vai trò năm 2026 | Doanh nghiệp cần dùng để làm gì? |
|---|---|---|
| Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 | Nền tảng pháp lý, hiện hết hiệu lực một phần. | Nguyên tắc, điều kiện ATTP, trách nhiệm, Giấy chứng nhận, truy xuất và thu hồi. |
| Nghị định 15/2018/NĐ-CP | Tiếp tục được áp dụng trong giai đoạn chuyển tiếp. | Tự công bố, đăng ký bản công bố, nhóm miễn Giấy chứng nhận và phân công quản lý. |
| Nghị quyết 15/2026/NQ-CP | Có hiệu lực từ 06/04/2026. | Xác định việc tạm ngưng Nghị định 46/2026/NĐ-CP và cơ chế tiếp tục áp dụng Nghị định 15. |
| Nghị định 115/2018/NĐ-CP + 124/2021/NĐ-CP | Khung xử phạt ATTP. | Đối chiếu hành vi, mức phạt, đình chỉ, thu hồi/tiêu hủy và biện pháp khắc phục. |
Có thể kiểm tra trạng thái chuyển tiếp tại Nghị quyết 15/2026/NQ-CP trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.
Điều kiện an toàn thực phẩm của cơ sở gồm những gì?
Điều 19 Luật An toàn thực phẩm đặt ra các điều kiện chung đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Tùy mô hình, doanh nghiệp cần kiểm soát các yếu tố sau:
Địa điểm và diện tích phù hợp với hoạt động thực tế.
Nguồn nước đáp ứng yêu cầu sử dụng cho sản xuất, chế biến.
Trang thiết bị, dụng cụ và bề mặt tiếp xúc phù hợp, dễ làm sạch.
Biện pháp chống côn trùng, động vật gây hại và nguồn ô nhiễm.
Điều kiện bảo quản phù hợp với từng nhóm nguyên liệu/thực phẩm.
Quy trình hạn chế nhiễm chéo giữa nguyên liệu, bán thành phẩm và thành phẩm.
Nguồn gốc nguyên liệu và khả năng truy xuất.
Người trực tiếp sản xuất, kinh doanh đáp ứng yêu cầu áp dụng.
Không nên dùng một checklist cơ sở chung cho mọi nhà hàng, xưởng thực phẩm, kho lạnh và cơ sở sơ chế. Điều kiện phải được đối chiếu thêm với loại thực phẩm, công nghệ và văn bản chuyên ngành.
Có phải mọi cơ sở thực phẩm đều phải có Giấy chứng nhận ATTP?
Không. Nghị định 15/2018/NĐ-CP có các trường hợp không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP. Trong đó có một số hoạt động nhỏ lẻ, kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn, thức ăn đường phố và cơ sở có chứng nhận hệ thống quản lý ATTP còn hiệu lực thuộc nhóm được công nhận.
Cơ sở được miễn giấy vẫn phải đáp ứng điều kiện ATTP tương ứng. Vì vậy nên tách hai câu hỏi:
- Cơ sở có phải bảo đảm ATTP không? – Có, nếu tham gia chuỗi thực phẩm.
- Cơ sở có phải xin Giấy chứng nhận không? – Phải phân loại theo Điều 12 Nghị định 15.
Chi tiết điều kiện, hồ sơ và thẩm định được trình bày tại Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Thực phẩm có phải thực hiện thủ tục sản phẩm trước khi bán không?
Không có một thủ tục “công bố chung” áp cho mọi thực phẩm. Theo cơ chế Nghị định 15/2018/NĐ-CP đang tiếp tục áp dụng, sản phẩm có thể thuộc một trong ba hướng:
Đăng ký bản công bố
Áp dụng với các nhóm như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt và các nhóm quy định tại Điều 6.
Trường hợp miễn
Một số sản phẩm/nguyên liệu có mục đích sử dụng đặc thù có thể được miễn nếu đáp ứng đúng điều kiện.
Để phân loại sản phẩm, xem công bố thực phẩm và tự công bố sản phẩm thực phẩm.
Nhãn và thông tin sản phẩm phải thống nhất với hồ sơ thực tế
Nhãn thực phẩm không chỉ là công cụ bán hàng. Doanh nghiệp cần đối chiếu nhãn với Nghị định 43/2017/NĐ-CP, Nghị định 111/2021/NĐ-CP và quy định chuyên ngành, đồng thời bảo đảm thông tin không mâu thuẫn với bản công bố, phiếu kiểm nghiệm và tài liệu kỹ thuật.
Tên sản phẩm và chủ thể chịu trách nhiệm.
Thành phần và thành phần định lượng khi phải ghi.
Ngày sản xuất, hạn dùng và hướng dẫn bảo quản khi áp dụng.
Xuất xứ, hướng dẫn sử dụng và cảnh báo.
Thông tin dinh dưỡng theo nhóm và lộ trình áp dụng.
Claim quảng cáo/công dụng không vượt quá phạm vi pháp luật cho phép.
Nếu sản phẩm đang ở giai đoạn chuẩn bị lưu hành, có thể xem công bố và lưu hành sản phẩm để kiểm soát đồng thời hồ sơ và nhãn.
Doanh nghiệp phải có khả năng truy xuất và thu hồi thực phẩm không an toàn
An toàn thực phẩm không kết thúc ở thời điểm bán hàng. Khi phát hiện sản phẩm không an toàn hoặc có yêu cầu của cơ quan quản lý, chủ thể có trách nhiệm phải xác định lô, ngừng lưu thông, thông báo và tổ chức thu hồi/xử lý theo quy định áp dụng.
Hồ sơ vận hành nên cho phép trả lời được:
- nguyên liệu đến từ nhà cung cấp nào;
- lô nào sử dụng nguyên liệu đó;
- sản phẩm đã chuyển cho đại lý/khách hàng nào;
- số lượng còn tồn và số lượng đã lưu thông;
- phương án cách ly, thu hồi và xử lý hàng không an toàn.
Yêu cầu đối với người trực tiếp sản xuất, kinh doanh thực phẩm
Pháp luật yêu cầu kiểm soát sức khỏe, kiến thức và thực hành vệ sinh của người trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm theo loại hình áp dụng. Doanh nghiệp không nên mặc định rằng chỉ cần một “chứng chỉ ATTP” là đủ cho mọi vị trí.
Trong vận hành, cần kiểm soát tối thiểu:
- tình trạng sức khỏe phù hợp với công việc;
- kiến thức và hướng dẫn ATTP gắn với nhiệm vụ thực tế;
- vệ sinh tay, trang phục bảo hộ và hành vi trong khu vực chế biến/sản xuất;
- quy trình xử lý khi người lao động có dấu hiệu bệnh có nguy cơ ảnh hưởng thực phẩm.
Cơ quan quản lý có thể kiểm tra những gì tại cơ sở?
Hậu kiểm có thể tập trung vào cả điều kiện thực tế và tính thống nhất của hồ sơ. Các nhóm thường cần sẵn sàng gồm:
| Nhóm kiểm tra | Ví dụ tài liệu/điều kiện |
|---|---|
| Cơ sở vật chất | Mặt bằng, nguồn nước, vệ sinh, thiết bị, kho và khu vực chế biến. |
| Nguồn nguyên liệu | Nhà cung cấp, hóa đơn/chứng từ, thông tin lô và điều kiện bảo quản. |
| Nhân sự | Hồ sơ sức khỏe, đào tạo/kiến thức và thực hành tại thời điểm kiểm tra. |
| Sản phẩm | Hồ sơ công bố, nhãn, phiếu kiểm nghiệm và sản phẩm thực tế. |
| Vận hành | Kiểm soát nhiễm chéo, nhiệt độ, vệ sinh, truy xuất và xử lý sự cố. |
Vi phạm quy định an toàn thực phẩm bị xử lý thế nào?
Nghị định 115/2018/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP, quy định nhiều nhóm hành vi với mức phạt khác nhau. Không nên dùng một bảng mức phạt chung cho mọi vi phạm vì chế tài phụ thuộc vào hành vi, loại thực phẩm, giá trị hàng hóa, hậu quả và tư cách cá nhân/tổ chức.
Tùy trường hợp, biện pháp xử lý có thể gồm:
- phạt tiền;
- đình chỉ hoạt động có thời hạn;
- buộc thu hồi hoặc tiêu hủy sản phẩm;
- buộc cải chính, khắc phục thông tin hoặc nộp lại số lợi bất hợp pháp;
- chuyển xử lý hình sự khi hành vi đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm.
Không nên mặc định “vi phạm ATTP tối đa 200 triệu đồng” hoặc “sai giấy là đình chỉ 6 tháng”. Mức xử lý phải đối chiếu đúng điều khoản và tình tiết của vụ việc.
6 mô hình và nhóm nghĩa vụ cần kiểm tra
1. Nhà hàng/quán ăn
Điều kiện bếp – nguyên liệu – nhân sự – bảo quản; xác định diện Giấy chứng nhận theo mô hình thực tế.
2. Xưởng thực phẩm đóng gói
Điều kiện cơ sở + thủ tục sản phẩm + nhãn + kiểm nghiệm + truy xuất lô.
3. Cửa hàng chỉ bán hàng bao gói sẵn
Có thể không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận nhưng vẫn phải kiểm soát nguồn gốc, nhãn, bảo quản và hàng hết hạn.
4. Nhà nhập khẩu thực phẩm
Phân loại sản phẩm, thủ tục công bố, nhãn phụ, hồ sơ kỹ thuật và kiểm tra nhập khẩu theo nhóm hàng.
5. Bếp ăn tập thể
Điều kiện bếp, suất ăn, nguồn nguyên liệu, nhân sự, lưu mẫu/kiểm soát theo mô hình và quy định áp dụng.
6. Cơ sở có HACCP/ISO 22000
Cần kiểm tra chứng nhận còn hiệu lực và có thuộc nhóm được miễn Giấy chứng nhận theo Điều 12 Nghị định 15 hay không.
Checklist tuân thủ ATTP định kỳ cho doanh nghiệp
Kiểm tra giấy và hồ sơ sản phẩm
Xác nhận Giấy chứng nhận cơ sở, hồ sơ công bố, nhãn và tài liệu kỹ thuật còn phù hợp với hoạt động hiện tại.
Kiểm tra nguồn nguyên liệu
Rà nhà cung cấp, chứng từ, lô, hạn dùng và điều kiện bảo quản.
Kiểm tra điều kiện thực tế
Đối chiếu mặt bằng, thiết bị, vệ sinh, nhiệt độ và luồng sản xuất với quy trình đang áp dụng.
Kiểm tra nhân sự
Rà sức khỏe, đào tạo/kiến thức và việc thực hành vệ sinh tại vị trí làm việc.
Thử khả năng truy xuất
Chọn một lô bất kỳ và kiểm tra cơ sở có thể truy ngược nguyên liệu, sản xuất và phân phối hay không.
Rà thay đổi trước khi áp dụng
Khi đổi công thức, nhà sản xuất, địa điểm, dây chuyền, nhãn hoặc công dụng, kiểm tra nghĩa vụ cập nhật trước khi đưa vào vận hành.
Căn cứ pháp lý về an toàn thực phẩm năm 2026
- Luật An toàn thực phẩm 55/2010/QH12 – nền tảng về điều kiện, trách nhiệm và quản lý ATTP.
- Nghị định 15/2018/NĐ-CP – tiếp tục áp dụng trong giai đoạn chuyển tiếp theo Nghị quyết 15/2026/NQ-CP.
- Nghị quyết 15/2026/NQ-CP – tạm ngưng Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP.
- Nghị định 115/2018/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP – xử phạt vi phạm hành chính về ATTP.
- Nghị định 43/2017/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP – ghi nhãn hàng hóa.
- Thông tư 29/2023/TT-BYT – ghi thành phần dinh dưỡng, giá trị dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm theo phạm vi và lộ trình áp dụng.
Câu hỏi thường gặp về các quy định an toàn thực phẩm
1. Năm 2026 đã áp dụng Nghị định 46/2026/NĐ-CP chưa?
Tại thời điểm 17/08/2026, Nghị định này đang tạm ngưng theo Nghị quyết 15/2026/NQ-CP; Nghị định 15/2018/NĐ-CP cùng văn bản hướng dẫn tiếp tục áp dụng trong thời gian chuyển tiếp.
2. Không phải xin Giấy chứng nhận ATTP thì có được miễn điều kiện cơ sở không?
Không. Miễn Giấy chứng nhận không đồng nghĩa miễn trách nhiệm bảo đảm ATTP.
3. Có Giấy chứng nhận cơ sở rồi có phải công bố sản phẩm nữa không?
Có thể có. Hai nghĩa vụ độc lập: Giấy chứng nhận gắn với cơ sở; công bố gắn với sản phẩm.
4. Thực phẩm bao gói sẵn có phải xin Giấy chứng nhận ATTP?
Kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn thuộc một trong các trường hợp không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận theo Điều 12 Nghị định 15, nhưng vẫn phải đáp ứng nghĩa vụ về nguồn gốc, nhãn, bảo quản và sản phẩm.
5. Hậu kiểm có thể diễn ra sau khi cơ sở đã có giấy không?
Có. Giấy chứng nhận không thay thế nghĩa vụ duy trì điều kiện trong suốt thời gian hoạt động.
6. Khi thay đổi công thức hoặc nhãn có cần làm lại hồ sơ không?
Phải rà theo loại thay đổi và thủ tục sản phẩm đang áp dụng. Không nên in nhãn mới hoặc đưa hàng ra thị trường trước khi kiểm tra nghĩa vụ cập nhật.
Nội dung liên quan
Cần xác định cơ sở đang thiếu điều kiện hay thủ tục nào?
Hãy gửi mô hình kinh doanh, nhóm thực phẩm, địa điểm, quy trình, sản phẩm đang bán và các giấy tờ hiện có. Luật Dương Trí có thể hỗ trợ phân loại nghĩa vụ và xác định phần cần xử lý trước khi nộp hồ sơ hoặc chuẩn bị hậu kiểm.
