20/06/2025 | Chia sẻ

ISO 22000 phiên bản 2018 và những khó khăn khi áp dụng tại doanh nghiệp thực phẩm

Ngày đăng: 20/06/2025Tác giả: Phạm Đình AnhCập nhật: 26/08/2026

ISO 22000 phiên bản 2018 là tiêu chuẩn quốc tế mới nhất trong lĩnh vực quản lý an toàn thực phẩm, được thiết kế để tăng tính hiệu quả và khả năng tích hợp với các tiêu chuẩn ISO khác. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực tế, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp không ít trở ngại từ nhận thức, nhân sự đến tài chính và quản trị hệ thống. Bài viết này Luật Dương Trí sẽ phân tích chi tiết nội dung tiêu chuẩn và chỉ ra những khó khăn khi áp dụng ISO 22000 để doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện và chuẩn bị đầy đủ.

1. Tổng quan về ISO 22000 phiên bản 2018

ISO 22000 phiên bản 2018 là bản cập nhật mới nhất của tiêu chuẩn ISO 22000 – hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (FSMS) được ban hành bởi Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO). Phiên bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 19/06/2018, thay thế hoàn toàn cho phiên bản cũ năm 2005 sau giai đoạn chuyển tiếp kéo dài 3 năm đến tháng 6/2021.

Tiêu chuẩn ISO 22000 phiên bản 2018 được xây dựng nhằm nâng cao tính tương thích với các hệ thống quản lý khác như ISO 9001 (chất lượng), ISO 14001 (môi trường), đồng thời đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tiễn về kiểm soát mối nguy và quản lý rủi ro trong ngành thực phẩm toàn cầu.

1.1 Những điểm nổi bật của ISO 22000:2018

Phiên bản 2018 của tiêu chuẩn ISO 22000 mang nhiều cải tiến đột phá so với phiên bản 2005:

Áp dụng cấu trúc cấp cao (Annex SL): Đây là cấu trúc thống nhất mà ISO sử dụng cho tất cả các tiêu chuẩn quản lý hiện đại, cho phép doanh nghiệp dễ dàng tích hợp ISO 22000 với các tiêu chuẩn khác như ISO 9001:2015 hoặc ISO 45001:2018 mà không phải xây dựng lại hệ thống từ đầu.
Tư duy rủi ro kép: Không chỉ giới hạn ở rủi ro về an toàn thực phẩm (CCP và OPRP), tiêu chuẩn còn yêu cầu đánh giá rủi ro cấp hệ thống – tức các rủi ro có thể ảnh hưởng đến sự bền vững, định hướng chiến lược và khả năng duy trì tuân thủ pháp luật.
Tách biệt rõ ràng giữa CCP và OPRP: Giúp doanh nghiệp xác định chính xác loại biện pháp kiểm soát phù hợp với từng loại mối nguy và xây dựng kế hoạch giám sát hiệu quả hơn.
Tăng vai trò của lãnh đạo: Lãnh đạo cấp cao phải tham gia trực tiếp vào việc hoạch định, phê duyệt mục tiêu, đánh giá hiệu suất và cải tiến hệ thống FSMS. Đây là yêu cầu nhằm đảm bảo hệ thống được vận hành hiệu quả và thực chất, không mang tính hình thức.

1.2 Phạm vi áp dụng của ISO 22000 phiên bản 2018

Một điểm mạnh nổi bật của ISO 22000 phiên bản 2018 là phạm vi áp dụng rộng, bao phủ toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm. Theo đó, tiêu chuẩn ISO 22000 phiên bản 2018 có thể áp dụng cho các loại hình tổ chức sau:

Trang trại sản xuất nguyên liệu thô (nông nghiệp, chăn nuôi, thủy sản)
Cơ sở sơ chế, chế biến thực phẩm, nhà máy sản xuất
Doanh nghiệp bao bì, đóng gói và tiếp xúc thực phẩm
Hệ thống logistic: kho bãi, vận chuyển thực phẩm
Nhà hàng, bếp ăn tập thể, đơn vị dịch vụ ăn uống
Nhà sản xuất phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến

Việc áp dụng ISO 22000 phiên bản 2018 giúp các tổ chức không chỉ tuân thủ quy định an toàn thực phẩm tại Việt Nam mà còn đạt chuẩn quốc tế, dễ dàng xuất khẩu sản phẩm, tăng cường niềm tin của người tiêu dùng và đối tác toàn cầu.

>>> Xem thêm: Dịch Vụ Tư Vấn Xin Giấy Phép Vệ Sinh An Toàn Thực Phẩm

2. Khó khăn khi áp dụng ISO 22000 tại doanh nghiệp Việt Nam

Mặc dù tiêu chuẩn ISO 22000 phiên bản 2018 được đánh giá là công cụ hiệu quả giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản lý an toàn thực phẩm và hội nhập quốc tế, tuy nhiên trên thực tế, quá trình triển khai vẫn vấp phải nhiều khó khăn khi áp dụng ISO 22000, đặc biệt là tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam.

2.1 Hạn chế về nhận thức và năng lực nội bộ

Một trong những khó khăn khi áp dụng ISO 22000 phổ biến nhất tại doanh nghiệp Việt là sự hạn chế trong nhận thức về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (FSMS). Nhiều doanh nghiệp chỉ xem việc đạt chứng nhận là để “đối phó với thanh tra” hoặc “bổ sung hồ sơ thầu”, chưa thực sự hiểu giá trị cốt lõi của tiêu chuẩn ISO 22000 phiên bản 2018 là giúp doanh nghiệp kiểm soát mối nguy từ gốc và ngăn ngừa rủi ro thực phẩm gây hại cho người tiêu dùng.

Ngoài ra, nhân sự đảm nhiệm an toàn thực phẩm trong doanh nghiệp thường kiêm nhiệm nhiều vị trí, không được đào tạo chính quy về hệ thống ISO, không hiểu sâu về cấu trúc Annex SL, về phân biệt CCP và OPRP, cũng như phương pháp nhận diện – đánh giá rủi ro theo yêu cầu mới của tiêu chuẩn.

2.2 Tài chính và đầu tư ban đầu

ISO 22000 phiên bản 2018 yêu cầu doanh nghiệp phải thiết lập và vận hành đồng bộ hệ thống tài liệu, tổ chức đào tạo nội bộ, thực hiện đánh giá nội bộ và đăng ký chứng nhận với tổ chức bên thứ ba. Toàn bộ quy trình này thường kéo dài 3 – 6 tháng và cần một khoản ngân sách đầu tư ban đầu đáng kể, đặc biệt với các doanh nghiệp chưa từng tiếp cận mô hình ISO.

Chi phí cho tư vấn, đào tạo, đánh giá giám sát định kỳ sau chứng nhận cũng là yếu tố khiến nhiều doanh nghiệp e ngại triển khai, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt và thiếu chính sách hỗ trợ tài chính rõ ràng từ nhà nước cho các cơ sở sản xuất nhỏ.

2.3 Quản lý thay đổi và duy trì hệ thống

Một trong những yêu cầu mới quan trọng của tiêu chuẩn ISO 22000 phiên bản 2018 là khả năng quản lý thay đổi trong nội bộ doanh nghiệp: thay đổi sản phẩm, nhân sự, cơ sở vật chất hoặc quy trình đều phải có đánh giá rủi ro kèm biện pháp kiểm soát cụ thể.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy sau khi đạt chứng nhận, nhiều doanh nghiệp không duy trì hệ thống ISO 22000 đúng cách. Hệ thống bị xem nhẹ, tài liệu không được cập nhật, đánh giá nội bộ bị bỏ qua, dẫn đến việc “mất chứng nhận” sau lần đánh giá giám sát. Nguyên nhân chính là thiếu cam kết từ lãnh đạo, không bố trí ngân sách duy trì hoặc không phân công rõ trách nhiệm.

>>> Xem thêm: Tìm Hiểu Các Phiên Bản Tiêu Chuẩn ISO 22000 Theo Quy Định

3. Giải pháp vượt qua khó khăn khi áp dụng ISO 22000

Việc triển khai tiêu chuẩn ISO 22000 phiên bản 2018 là quá trình phức tạp và đòi hỏi cam kết nghiêm túc từ lãnh đạo doanh nghiệp. Để hạn chế và vượt qua những khó khăn khi áp dụng ISO 22000, các đơn vị cần có chiến lược triển khai linh hoạt, phù hợp với thực tế sản xuất và nguồn lực nội bộ.

3.1 Tăng cường đào tạo và nhận thức hệ thống

Giải pháp đầu tiên và cũng là quan trọng nhất để khắc phục khó khăn khi áp dụng ISO 22000 là tổ chức đào tạo chuyên sâu về ISO 22000 phiên bản 2018 cho đội ngũ cán bộ chủ chốt, đặc biệt là bộ phận sản xuất, kiểm soát chất lượng, kho, bảo trì và quản lý cấp trung.

Nội dung đào tạo cần làm rõ: cấu trúc tiêu chuẩn theo Annex SL, sự khác biệt giữa CCP – OPRP, yêu cầu về quản lý rủi ro và phương thức lập tài liệu hệ thống FSMS. Khi đội ngũ hiểu bản chất của tiêu chuẩn, việc triển khai sẽ trở nên hiệu quả và tự nguyện hơn.

3.2 Thiết lập cơ chế phân công rõ ràng, liên kết nội bộ

Tiêu chuẩn ISO 22000 không thể vận hành hiệu quả nếu doanh nghiệp không có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban. Vì vậy, cần xây dựng sơ đồ trách nhiệm cụ thể: ai quản lý tài liệu, ai chịu trách nhiệm đánh giá mối nguy, ai thực hiện giám sát, ai duy trì hồ sơ…

Khi trách nhiệm được phân công minh bạch, hệ thống không bị phụ thuộc vào một cá nhân và có khả năng vận hành ổn định lâu dài – điều đặc biệt quan trọng với những doanh nghiệp đang muốn duy trì chứng nhận ISO 22000 ở các đợt đánh giá giám sát hằng năm.

3.3 Tận dụng sự hỗ trợ từ chuyên gia tư vấn

Trong giai đoạn đầu triển khai tiêu chuẩn ISO 22000 phiên bản 2018, doanh nghiệp nên thuê chuyên gia tư vấn hoặc công ty tư vấn chuyên nghiệp. Việc này giúp rút ngắn thời gian thiết lập hệ thống, tránh các sai sót về cấu trúc tài liệu, cách nhận diện mối nguy hoặc các lỗi hệ thống thường gặp khiến doanh nghiệp trượt chứng nhận.

Đặc biệt, chuyên gia có thể thiết kế lộ trình triển khai phù hợp với năng lực tài chính và nhân lực của từng doanh nghiệp, tránh tình trạng quá tải hoặc triển khai dàn trải không hiệu quả.

3.4 Áp dụng theo lộ trình từng bước

Với các đơn vị có quy mô nhỏ, chưa đủ nguồn lực triển khai toàn bộ hệ thống ISO 22000, nên chia nhỏ phạm vi áp dụng. Ví dụ, ưu tiên triển khai trước tại khâu chế biến và kho bảo quản – nơi có nguy cơ mất an toàn thực phẩm cao nhất.

Sau khi các bộ phận trọng yếu đã hoạt động ổn định theo tiêu chuẩn, doanh nghiệp có thể mở rộng áp dụng sang các khu vực khác như đóng gói, vận chuyển, hậu kiểm… Việc triển khai theo giai đoạn giúp hệ thống dễ kiểm soát, tránh gây áp lực đồng loạt.

4. Dịch Vụ Tư Vấn Áp Dụng ISO 22000 Phiên Bản 2018 – Luật Dương Trí

ISO 22000 phiên bản 2018 là tiêu chuẩn quốc tế cập nhật mới nhất về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, bổ sung các yêu cầu về quản lý rủi ro, giao tiếp, kiểm soát quy trình và cải tiến liên tục. Phiên bản này giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với môi trường kinh doanh và quy định pháp luật ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, khi áp dụng ISO 22000:2018, nhiều doanh nghiệp gặp phải các khó khăn như: thiếu hụt nguồn nhân lực có kiến thức chuyên sâu, khó khăn trong việc tích hợp hệ thống quản lý an toàn thực phẩm với các hệ thống quản lý khác, chi phí đào tạo và triển khai cao, cũng như rào cản trong việc thay đổi quy trình vận hành và văn hóa doanh nghiệp.

Luật Dương Trí cung cấp dịch vụ tư vấn toàn diện giúp doanh nghiệp vượt qua các khó khăn này: đánh giá thực trạng, đào tạo nâng cao năng lực nhân sự, xây dựng quy trình phù hợp với điều kiện thực tế, hỗ trợ xây dựng hệ thống quản lý tích hợp và đồng hành trong quá trình đánh giá, chứng nhận theo tiêu chuẩn ISO 22000:2018.

Liên hệ để được tư vấn chuyên sâu, xử lý khó khăn trong áp dụng ISO 22000 phiên bản 2018, đảm bảo hệ thống vận hành hiệu quả và tuân thủ quy định pháp luật

Liên hệ ngay