Hóa chất và vật liệu
Rà soát hóa chất cấm/hạn chế/kiểm soát, lưu kho, an toàn hóa chất, môi trường và điều kiện người phụ trách theo Luật Hóa chất 2025 và văn bản hướng dẫn.
Thành lập trung tâm R&D không phải lúc nào cũng đồng nghĩa doanh nghiệp phải xin một “Giấy phép thành lập trung tâm R&D”. Năm 2026, trước khi chuẩn bị hồ sơ, doanh nghiệp cần xác định trung tâm dự kiến chỉ là bộ phận nghiên cứu nội bộ của công ty hay được tổ chức thành một tổ chức khoa học và công nghệ độc lập/tương đối độc lập theo pháp luật khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đây là điểm quyết định thủ tục. Một bộ phận R&D nội bộ phục vụ sản phẩm của chính doanh nghiệp khác với một “trung tâm nghiên cứu” đăng ký như tổ chức khoa học và công nghệ; lại càng khác với việc doanh nghiệp xin Giấy chứng nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ để được công nhận một trạng thái pháp lý và tiếp cận cơ chế ưu đãi tương ứng.
Mở trung tâm R&D năm 2026: xác định nhanh theo 4 mô hình
Mô hình 1 – Bộ phận R&D nội bộ: công ty lập phòng/ban/trung tâm R&D để nghiên cứu cho hoạt động của chính mình. Nếu không tổ chức thành một tổ chức khoa học và công nghệ riêng, doanh nghiệp không nên mặc định phải xin Giấy chứng nhận đăng ký tổ chức KH&CN chỉ vì đặt tên đơn vị là “Trung tâm R&D”.
Mô hình 2 – Trung tâm R&D là tổ chức khoa học và công nghệ: doanh nghiệp có thể thành lập tổ chức KH&CN của mình dưới hình thức trung tâm nghiên cứu; khi đó phải đáp ứng điều kiện về điều lệ, nhân lực, người đứng đầu, tiến sĩ chuyên môn và cơ sở vật chất, sau đó đăng ký để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký tổ chức KH&CN.
Mô hình 3 – Tổ chức KH&CN có vốn nước ngoài: có thủ tục cho phép thành lập riêng tại UBND cấp tỉnh trước khi đăng ký hoạt động; không nên đồng nhất lộ trình này với việc một công ty FDI hiện hữu chỉ mở bộ phận R&D nội bộ.
Mô hình 4 – Doanh nghiệp khoa học và công nghệ: đây là chứng nhận dành cho doanh nghiệp tạo ra và thương mại hóa sản phẩm từ kết quả khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chứng nhận này không phải điều kiện bắt buộc để mở trung tâm R&D.
Thành lập trung tâm R&D có cần giấy phép không?
Không có một loại “Giấy phép thành lập trung tâm R&D” áp dụng chung cho mọi doanh nghiệp. Tên gọi “trung tâm R&D” có thể được sử dụng cho nhiều mô hình tổ chức khác nhau, và thủ tục chỉ phát sinh khi doanh nghiệp lựa chọn một mô hình pháp lý cụ thể hoặc hoạt động nghiên cứu thuộc ngành có điều kiện.
Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 93/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/10/2025 nhận diện tổ chức nghiên cứu khoa học, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ có thể được tổ chức dưới hình thức trung tâm. Nghị định 262/2025/NĐ-CP tiếp tục quy định “trung tâm nghiên cứu” là một loại hình tổ chức khoa học và công nghệ và cho phép doanh nghiệp thành lập tổ chức khoa học và công nghệ của mình.
Văn bản nền tảng có thể kiểm tra tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 93/2025/QH15.
Cách đặt câu hỏi đúng: thay vì hỏi “trung tâm R&D có giấy phép gì?”, doanh nghiệp nên hỏi “trung tâm này có tư cách tổ chức KH&CN riêng hay chỉ là một bộ phận của công ty; có nhận nhiệm vụ nghiên cứu, ký hợp đồng KH&CN, cung cấp dịch vụ R&D cho bên ngoài hoặc cần một tư cách pháp lý riêng hay không?”.
Phân biệt 4 mô hình thường gặp khi doanh nghiệp mở trung tâm R&D
| Mô hình | Tư cách pháp lý | Thủ tục trọng tâm | Khi nào phù hợp? |
|---|---|---|---|
| Bộ phận R&D nội bộ | Là đơn vị chức năng bên trong doanh nghiệp, không tách thành tổ chức KH&CN riêng. | Quyết định/quy chế nội bộ; rà soát ngành nghề, địa điểm, nhân sự và giấy phép chuyên ngành nếu có. | R&D phục vụ chủ yếu sản phẩm, quy trình và công nghệ của chính doanh nghiệp. |
| Trung tâm nghiên cứu là tổ chức KH&CN ngoài công lập | Tổ chức KH&CN được doanh nghiệp/tổ chức/cá nhân thành lập và đăng ký. | Quyết định thành lập + điều lệ + đáp ứng điều kiện + đăng ký tổ chức KH&CN. | Cần tư cách tổ chức nghiên cứu rõ ràng, thực hiện nhiệm vụ/hợp đồng KH&CN và hoạt động độc lập hơn. |
| Tổ chức KH&CN có vốn nước ngoài | Tổ chức KH&CN có vốn nước ngoài theo Nghị định 262. | Xin phép thành lập tại UBND cấp tỉnh → hoàn tất thành lập → đăng ký tổ chức KH&CN. | Nhà đầu tư nước ngoài trực tiếp thiết lập một tổ chức nghiên cứu có tư cách riêng tại Việt Nam. |
| Doanh nghiệp KH&CN | Doanh nghiệp đã hoạt động và được cấp Giấy chứng nhận DN KH&CN. | Chứng minh kết quả KH,CN&ĐMST + chi R&D + nhân lực + sản phẩm/doanh thu theo quy mô. | Doanh nghiệp đã thương mại hóa kết quả nghiên cứu và muốn tiếp cận trạng thái/ưu đãi DN KH&CN. |
Một doanh nghiệp có thể đồng thời có bộ phận R&D nội bộ và sau này xin chứng nhận doanh nghiệp KH&CN; hoặc thành lập một tổ chức KH&CN riêng. Tuy nhiên, các trạng thái này không tự động thay thế cho nhau.
Mở bộ phận R&D nội bộ trong doanh nghiệp cần làm gì?
Đối với phần lớn doanh nghiệp sản xuất, công nghệ, phần mềm, thực phẩm, vật liệu hoặc thương mại đang muốn xây dựng năng lực nghiên cứu nội bộ, đây thường là mô hình cần cân nhắc đầu tiên.
Doanh nghiệp nên hoàn thiện ít nhất các nội dung sau:
Quyết định thành lập phòng/ban/trung tâm R&D nội bộ.
Quy chế chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền phê duyệt đề tài/dự án.
Cơ cấu nhân sự, chức danh và người phụ trách R&D.
Ngân sách, mã chi phí và cơ chế ghi nhận riêng khoản chi R&D.
Quy trình lập, phê duyệt, nghiệm thu và lưu hồ sơ nhiệm vụ R&D.
Quy chế sở hữu kết quả, sáng chế, phần mềm, dữ liệu và bí mật kinh doanh.
Quy trình mua/thuê thiết bị, vật tư, phần mềm và chuyên gia nghiên cứu.
Kiểm tra yêu cầu an toàn, môi trường, PCCC, hóa chất, sinh học hoặc chuyên ngành theo phòng lab.
Điểm cần lưu ý là chi phí R&D năm 2026 đã có cơ chế thuế và tài chính riêng. Nếu doanh nghiệp muốn hưởng cơ chế chi phí được trừ hoặc mức chi bổ sung theo pháp luật thuế, hồ sơ nội bộ của hoạt động R&D phải đủ khả năng chứng minh mục tiêu, nhân sự, chi phí và kết quả nghiên cứu.
Không cần “nâng cấp” thành tổ chức KH&CN chỉ để gọi là trung tâm. Nếu mục tiêu duy nhất là tập trung nhóm kỹ sư nghiên cứu trong công ty, việc tạo thêm một tổ chức có điều lệ, giấy chứng nhận, chế độ báo cáo và nghĩa vụ quản lý riêng có thể không cần thiết.
Khi nào nên đăng ký trung tâm R&D thành tổ chức khoa học và công nghệ?
Doanh nghiệp nên cân nhắc mô hình này khi muốn trung tâm có phạm vi hoạt động nghiên cứu được xác lập rõ theo pháp luật KH&CN, chẳng hạn:
- thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ như một tổ chức chuyên môn;
- tham gia tuyển chọn/đề xuất nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo;
- ký hợp đồng KH&CN với khách hàng, viện, trường hoặc đối tác;
- cung cấp dịch vụ nghiên cứu, thử nghiệm hoặc phát triển công nghệ trong phạm vi đăng ký;
- xây dựng đội ngũ nghiên cứu và cơ sở vật chất tách biệt, ổn định;
- cần một hồ sơ năng lực pháp lý riêng cho hoạt động nghiên cứu.
Nghị định 262/2025/NĐ-CP quy định doanh nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, bệnh viện, tổ chức khác và cá nhân có quyền thành lập tổ chức KH&CN của mình. Đối với tổ chức ngoài công lập, tổ chức/cá nhân quyết định việc thành lập và sau đó thực hiện đăng ký.
Nếu cần đi sâu vào thủ tục này, xem thủ tục thành lập và đăng ký tổ chức khoa học và công nghệ.
Điều kiện để trung tâm được đăng ký là tổ chức khoa học và công nghệ
Nghị định 262/2025/NĐ-CP đặt ba nhóm điều kiện chính: điều lệ – nhân lực – cơ sở vật chất kỹ thuật. Đây là điều kiện cho mô hình tổ chức KH&CN, không phải checklist bắt buộc của mọi phòng R&D nội bộ.
| Nhóm điều kiện | Yêu cầu đáng chú ý |
|---|---|
| Điều lệ và tổ chức | Có tên, trụ sở tại Việt Nam, lĩnh vực hoạt động, mục tiêu, cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ – quyền hạn, người đứng đầu và quy định về tổ chức lại/giải thể phù hợp. |
| Nhân lực tối thiểu | Có ít nhất 05 người trình độ đại học trở lên làm việc toàn thời gian; tối thiểu 30% có chuyên môn phù hợp với từng lĩnh vực đăng ký. |
| Tiến sĩ theo lĩnh vực nghiên cứu | Đối với tổ chức nghiên cứu khoa học hoặc nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, phải có ít nhất 01 tiến sĩ có chuyên môn phù hợp, làm việc toàn thời gian trong mỗi lĩnh vực đăng ký. |
| Người đứng đầu | Có trình độ đại học trở lên, năng lực chuyên môn và kinh nghiệm quản lý phù hợp. |
| Cơ sở vật chất | Có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp trụ sở, nhà xưởng, phòng thí nghiệm, thiết bị, tài sản trí tuệ và phương tiện kỹ thuật đáp ứng chức năng. |
Điểm bài cũ còn thiếu: “có chuyên gia và máy móc phù hợp” là chưa đủ để hướng dẫn thủ tục. Khi chọn mô hình tổ chức KH&CN, năm 2026 đã có các mốc nhân lực định lượng rõ, đặc biệt yêu cầu 05 nhân lực đại học toàn thời gian và 01 tiến sĩ cho mỗi lĩnh vực nghiên cứu đăng ký.
Quy trình đăng ký trung tâm R&D là tổ chức KH&CN
Đối với tổ chức KH&CN ngoài công lập do doanh nghiệp/tổ chức/cá nhân thành lập, có thể hình dung quy trình theo 5 bước.
Chọn lĩnh vực đăng ký
Xác định đúng lĩnh vực nghiên cứu theo Bảng phân loại lĩnh vực khoa học và công nghệ; không đăng ký quá rộng nếu nhân lực và cơ sở vật chất không chứng minh được.
Ban hành quyết định thành lập và điều lệ
Xác định tên, mục tiêu, lĩnh vực, cơ cấu, người đứng đầu, nguồn lực, quyền hạn và nguyên tắc tổ chức hoạt động.
Chuẩn hóa nhân lực và cơ sở vật chất
Lập danh sách nhân lực, bằng cấp, bố trí tiến sĩ theo từng lĩnh vực và hồ sơ trụ sở/phòng lab/trang thiết bị.
Nộp hồ sơ đăng ký tổ chức KH&CN
Hồ sơ gồm đơn, quyết định thành lập, người đứng đầu, điều lệ, tài liệu nhân lực – cơ sở vật chất và hồ sơ chứng minh trụ sở theo Nghị định 262.
Nhận Giấy chứng nhận và thực hiện báo cáo
Thời hạn thẩm định, cấp giấy là 15 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Tổ chức KH&CN phải thực hiện đăng ký trong 60 ngày kể từ ngày được thành lập và thực hiện báo cáo định kỳ hằng năm theo quy định.
Đối với phần lớn tổ chức do doanh nghiệp thành lập tại địa phương, cơ quan chuyên môn về khoa học và công nghệ thuộc UBND cấp tỉnh nơi đặt trụ sở là cơ quan cấp Giấy chứng nhận, trừ nhóm thuộc thẩm quyền cơ quan trung ương theo Nghị định 262.
Doanh nghiệp có vốn nước ngoài mở trung tâm R&D theo lộ trình nào?
Cần tách hai tình huống rất khác nhau.
1. Công ty FDI đang hoạt động mở bộ phận R&D nội bộ
Không nên mặc định phải thành lập một tổ chức KH&CN có vốn nước ngoài mới. Trước tiên cần đọc ERC, IRC và hoạt động hiện tại để xác định:
- R&D có phù hợp ngành nghề/phạm vi hoạt động của công ty không;
- có làm thay đổi mục tiêu, địa điểm, vốn đầu tư, quy mô hoặc nội dung chính của dự án trên IRC không;
- có mở một cơ sở mới/phòng lab tại địa điểm khác không;
- hoạt động có thuộc lĩnh vực cần giấy phép chuyên ngành không.
Nếu R&D chỉ là chức năng nội bộ và không làm phát sinh nội dung phải điều chỉnh dự án/đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp không nên tự tạo thêm thủ tục “xin IRC riêng cho trung tâm” chỉ từ tên gọi R&D.
2. Nhà đầu tư nước ngoài thành lập một tổ chức KH&CN có vốn nước ngoài
Nghị định 262 quy định một lộ trình riêng: hồ sơ xin phép thành lập gửi đến UBND cấp tỉnh nơi dự kiến đặt trụ sở; UBND lấy ý kiến các cơ quan liên quan và xem xét quyết định cho phép thành lập, phê duyệt điều lệ.
Thời hạn xem xét cho phép thành lập là 35 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Sau khi được cho phép, tổ chức có 60 ngày để hoàn tất thành lập và thực hiện thủ tục đăng ký cấp Giấy chứng nhận đăng ký tổ chức KH&CN.
Hồ sơ bao gồm tư cách pháp lý của nhà đầu tư nước ngoài, lý lịch khoa học người đứng đầu, điều lệ, đề án thành lập, tài liệu chứng minh điều kiện nhân lực/cơ sở vật chất và báo cáo tài chính hoặc tài liệu tương đương của bên nước ngoài theo phạm vi quy định.
Đây không phải quy trình “IRC trước – ERC sau” của bài cũ. Nếu dự án đồng thời thuộc pháp luật đầu tư, doanh nghiệp còn phải xác định lộ trình theo Luật Đầu tư 143/2025/QH15. Luật mới cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế trước IRC trong điều kiện nhất định, nhưng dự án thuộc diện phải có IRC vẫn phải hoàn tất IRC trước khi triển khai dự án.
Có phải xin Giấy chứng nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ sau khi mở trung tâm R&D?
Không bắt buộc. Giấy chứng nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ là một trạng thái pháp lý riêng cho doanh nghiệp đáp ứng điều kiện và có nhu cầu được chứng nhận. Nghị định 13/2019/NĐ-CP đã hết hiệu lực từ ngày 14/10/2025; cơ chế hiện hành nằm tại Nghị định 268/2025/NĐ-CP.
Vì vậy, điều kiện “doanh thu từ sản phẩm R&D tối thiểu 30% trong 1 năm của 3 năm liền kề” trong nhiều tài liệu cũ không còn là một tiêu chí chung áp dụng cho mọi doanh nghiệp.
| Quy mô doanh nghiệp | Điều kiện R&D đáng chú ý theo Nghị định 268/2025 |
|---|---|
| Doanh nghiệp lớn | Chi KH,CN&ĐMST tối thiểu 2% doanh thu thuần bình quân 3 năm hoặc từ 200 tỷ đồng/năm; bộ phận R&D tối thiểu 10 nhân lực đại học trở lên, ít nhất 5 người Việt Nam; sản phẩm KH,CN&ĐMST tối thiểu 30% doanh thu hoặc từ 90 tỷ đồng/năm và đáp ứng thêm tiêu chí hiệu quả. |
| Doanh nghiệp vừa | Chi KH,CN&ĐMST tối thiểu 2% doanh thu thuần bình quân; bộ phận R&D tối thiểu 5 nhân lực đại học trở lên, có nhân lực Việt Nam; sản phẩm KH,CN&ĐMST tối thiểu 20% doanh thu. |
| Doanh nghiệp nhỏ/siêu nhỏ | Chi KH,CN&ĐMST tối thiểu 2% doanh thu thuần bình quân; có tối thiểu 2 nhân lực KH,CN&ĐMST trong đó có nhân lực Việt Nam hoặc thuê từ 2 chuyên gia trở lên; có ít nhất 1 sản phẩm KH,CN&ĐMST đang được thương mại hóa. |
Ngoài các điều kiện theo quy mô, doanh nghiệp phải được thành lập, đang hoạt động theo Luật Doanh nghiệp và tạo ra sản phẩm KH,CN&ĐMST từ kết quả nghiên cứu/phát triển/đổi mới mà doanh nghiệp sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp theo Nghị định.
Thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp KH&CN hiện thuộc UBND cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính; thời hạn xem xét cấp là 15 ngày kể từ khi nhận hồ sơ hợp lệ.
Chứng nhận DN KH&CN không phải “bước 4” bắt buộc của quá trình mở R&D center. Doanh nghiệp nên coi đây là một dự án chứng nhận riêng, thực hiện khi đã có dữ liệu R&D, nhân lực, sản phẩm và doanh thu/thương mại hóa đáp ứng tiêu chí.
Mở trung tâm R&D có tự động được ưu đãi thuế, đất đai và tín dụng không?
Không tự động chỉ vì doanh nghiệp đặt tên một đơn vị là trung tâm R&D. Ưu đãi phụ thuộc vào căn cứ cụ thể: loại dự án đầu tư, địa bàn, công nghệ, trạng thái doanh nghiệp KH&CN, hoạt động nghiên cứu thực tế và điều kiện của từng sắc thuế/chính sách.
Năm 2026 có hai hướng doanh nghiệp nên quan tâm.
1. Chi phí R&D trong doanh nghiệp
Nghị định 265/2025/NĐ-CP quy định nhiều khoản chi nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo có thể được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN theo điều kiện của Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15, như:
- tiền lương và tiền công của nhân sự trực tiếp R&D;
- vật liệu, nhiên liệu, điện năng phục vụ nghiên cứu;
- khấu hao/thuê máy móc, thiết bị, phòng thí nghiệm;
- sản xuất thử nghiệm ở quy mô nghiên cứu;
- chi phí sở hữu trí tuệ;
- thuê ngoài nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm định;
- mua/chuyển giao công nghệ và các khoản chi đổi mới sáng tạo phù hợp.
Pháp luật còn có cơ chế mức chi bổ sung cho hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ nếu doanh nghiệp đáp ứng điều kiện, thực hiện thông tin/kê khai theo quy định và lưu trữ đầy đủ hồ sơ chứng minh.
2. Doanh nghiệp khoa học và công nghệ
Giấy chứng nhận doanh nghiệp KH&CN là căn cứ để áp dụng ưu đãi đầu tư và chính sách ưu đãi/hỗ trợ của Nhà nước theo pháp luật đầu tư, thuế, tín dụng, đất đai, KH,CN&ĐMST và quy định liên quan. Tuy nhiên, từng ưu đãi vẫn phải đáp ứng điều kiện của pháp luật chuyên ngành.
Không nên quảng bá “mở trung tâm R&D = được miễn giảm thuế”. Cách an toàn là lập một incentive map riêng: ưu đãi theo dự án đầu tư, ưu đãi theo DN KH&CN, chi phí R&D được trừ, quỹ phát triển KH&CN và hỗ trợ theo chương trình/nhiệm vụ nếu đủ điều kiện.
Địa điểm, phòng lab và thiết bị R&D cần kiểm tra giấy phép gì?
Việc mở R&D center thường không dừng ở thủ tục tổ chức. Tùy lĩnh vực nghiên cứu, chính phòng lab và hoạt động thử nghiệm có thể là phần pháp lý phức tạp nhất.
Sinh học, y dược
Có thể phát sinh yêu cầu về an toàn sinh học, thử nghiệm, dược, thiết bị y tế, mẫu sinh học, đạo đức nghiên cứu hoặc giấy phép chuyên ngành.
Máy móc, phòng thí nghiệm
Kiểm tra xây dựng, PCCC, môi trường, bức xạ/hạt nhân, kiểm định – hiệu chuẩn và quy định nhập khẩu thiết bị theo loại máy.
Dữ liệu và AI
Nếu R&D sử dụng dữ liệu cá nhân, dữ liệu nhạy cảm, dữ liệu trẻ em, dữ liệu y tế hoặc huấn luyện AI, phải thiết kế data governance và quyền sử dụng dữ liệu phù hợp.
Vì vậy, không nên thuê mặt bằng dài hạn chỉ dựa trên tiêu chí văn phòng. Doanh nghiệp cần kiểm tra công năng, tải điện, thông gió, kho, xử lý chất thải, PCCC, khả năng cải tạo và quyền sử dụng địa điểm cho hoạt động thử nghiệm dự kiến.
Ai sở hữu kết quả R&D, phần mềm, sáng chế và dữ liệu nghiên cứu?
Đây là phần bài cũ hầu như chưa xử lý nhưng có giá trị thực tế lớn nhất khi trung tâm bắt đầu hoạt động.
Doanh nghiệp nên quy định trước:
Quyền đối với sáng chế, kiểu dáng, bí mật kinh doanh và phần mềm do nhân viên tạo ra.
Nghĩa vụ khai báo invention/disclosure của nhóm nghiên cứu.
Cơ chế ghi nhận tác giả và quyền nhân thân theo pháp luật.
Quyền sở hữu kết quả khi thuê chuyên gia/nhà thầu bên ngoài.
Foreground IP và background IP trong dự án hợp tác với viện/trường.
Quyền sử dụng dữ liệu, mẫu vật và dữ liệu thử nghiệm.
NDA, bảo mật và phân quyền repository/lab notebook.
Cơ chế đăng ký bảo hộ trước khi công bố nghiên cứu.
Nếu doanh nghiệp muốn thương mại hóa kết quả hoặc sau này xin chứng nhận doanh nghiệp KH&CN, việc chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp kết quả KH,CN&ĐMST là một điều kiện quan trọng. Vì vậy IP chain of title nên được thiết lập từ ngày đầu, không phải sau khi sản phẩm thành công.
Checklist chọn đúng mô hình trước khi mở trung tâm R&D
Xác định mục tiêu của trung tâm
Nghiên cứu nội bộ, cung cấp dịch vụ R&D, thực hiện nhiệm vụ KH&CN, thương mại hóa công nghệ hay xây dựng tổ chức nghiên cứu độc lập?
Chọn mô hình pháp lý
Bộ phận nội bộ, tổ chức KH&CN ngoài công lập, tổ chức KH&CN có vốn nước ngoài hay doanh nghiệp cần chứng nhận DN KH&CN?
Khóa lĩnh vực nghiên cứu
Xác định lĩnh vực đủ hẹp để bố trí đúng nhân lực, tiến sĩ, thiết bị và giấy phép chuyên ngành.
Rà soát địa điểm
Kiểm tra công năng, hợp đồng thuê, phòng lab, hóa chất, PCCC, môi trường, xây dựng và hạ tầng kỹ thuật.
Thiết kế nhân lực
Nếu đăng ký tổ chức KH&CN, kiểm tra mốc 05 nhân lực đại học toàn thời gian và tiến sĩ cho từng lĩnh vực; nếu hướng tới DN KH&CN, kiểm tra tiêu chí nhân lực theo quy mô doanh nghiệp.
Rà soát đầu tư đối với FDI
Kiểm tra ERC, IRC, mục tiêu dự án, địa điểm, vốn và việc mở R&D center có làm phát sinh điều chỉnh dự án hay lộ trình tổ chức KH&CN có vốn nước ngoài không.
Thiết kế hồ sơ R&D và thuế
Tách mã chi phí, phê duyệt nhiệm vụ, timesheet, vật tư, tài sản, kết quả và chứng từ để bảo vệ tính chất chi phí nghiên cứu.
Khóa sở hữu trí tuệ
Quy định IP ownership, NDA, invention disclosure, dữ liệu và quyền đối với kết quả hợp tác trước khi nhóm nghiên cứu bắt đầu.
08 lỗi thường gặp khi doanh nghiệp mở trung tâm R&D
1. Nghĩ rằng tên “trung tâm” luôn cần giấy phép
Tên đơn vị nội bộ không tự động biến bộ phận R&D thành tổ chức KH&CN phải đăng ký.
2. Dùng Nghị định 13/2019 cho DN KH&CN
Nghị định 13 đã hết hiệu lực từ 14/10/2025; điều kiện hiện hành nằm tại Nghị định 268/2025/NĐ-CP.
3. Dùng tỷ lệ 30% cho mọi quy mô doanh nghiệp
Điều kiện DN KH&CN hiện được chia theo doanh nghiệp lớn, vừa, nhỏ và siêu nhỏ.
4. Xem chứng nhận DN KH&CN là bước bắt buộc
Đây là chứng nhận riêng, không phải giấy phép mở R&D center.
5. Công ty FDI mặc định IRC trước rồi mới R&D
Phải xem trung tâm là nội bộ hay tổ chức riêng và việc R&D có làm thay đổi nội dung dự án hay không.
6. Chỉ kiểm tra pháp nhân, bỏ qua phòng lab
Hóa chất, môi trường, PCCC, bức xạ, sinh học và thiết bị có thể là critical path thực tế.
7. Gộp mọi chi phí vào “R&D”
Muốn sử dụng cơ chế chi phí và ưu đãi thuế, doanh nghiệp phải chứng minh khoản chi thực sự phục vụ nghiên cứu/phát triển/đổi mới.
8. Không quy định quyền sở hữu kết quả
Tranh chấp IP với nhân viên, chuyên gia hoặc viện/trường thường xuất hiện đúng lúc sản phẩm bắt đầu có giá trị thương mại.
Luật Dương Trí hỗ trợ doanh nghiệp thiết kế mô hình R&D thế nào?
Luật Dương Trí ưu tiên phân loại mô hình trước khi lập hồ sơ. Không phải doanh nghiệp nào cũng cần một tổ chức KH&CN riêng; ngược lại, nếu trung tâm dự kiến hoạt động như một tổ chức nghiên cứu thực sự thì chỉ ra quyết định nội bộ là chưa đủ.
R&D legal mapping
Phân loại bộ phận nội bộ, tổ chức KH&CN, FDI R&D organization, doanh nghiệp KH&CN và các giấy phép chuyên ngành.
Investment & corporate review
Rà soát ERC, IRC, ngành nghề, dự án, địa điểm và cấu trúc vốn trước khi chốt lộ trình.
Lab & operational compliance
Kiểm tra điều kiện nhân lực, cơ sở vật chất, hóa chất, môi trường, PCCC, thiết bị và quy trình vận hành.
IP & incentive readiness
Thiết kế IP ownership, hồ sơ R&D, chi phí, sản phẩm và dữ liệu để phục vụ thương mại hóa, thuế và chứng nhận sau này.
Doanh nghiệp cần triển khai mô hình dịch vụ có thể tham khảo tư vấn thành lập trung tâm R&D. Nếu mục tiêu là mô hình viện, xem điều kiện thành lập viện nghiên cứu và phát triển.
Căn cứ pháp lý áp dụng năm 2026
- Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/10/2025.
- Nghị định 262/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025 về thông tin, thống kê, đánh giá, chuyển đổi số và các vấn đề chung; trong đó có điều kiện, thành lập và đăng ký tổ chức khoa học và công nghệ.
- Nghị định 268/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025 về đổi mới sáng tạo, khuyến khích hoạt động KH,CN&ĐMST trong doanh nghiệp và doanh nghiệp khoa học và công nghệ.
- Nghị định 265/2025/NĐ-CP ngày 14/10/2025 về tài chính và đầu tư trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/10/2025.
- Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/03/2026, đối với dự án đầu tư và nhà đầu tư nước ngoài.
- Luật Doanh nghiệp hiện hành và Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, được sửa đổi bởi Nghị định 296/2026/NĐ-CP.
- Pháp luật về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, dữ liệu cá nhân, hóa chất, môi trường, xây dựng, PCCC và pháp luật chuyên ngành tùy lĩnh vực R&D.
Câu hỏi thường gặp về thành lập trung tâm R&D
1. Công ty mở phòng R&D nội bộ có phải xin Giấy chứng nhận tổ chức KH&CN không?
Không mặc nhiên. Nếu chỉ là đơn vị chức năng bên trong doanh nghiệp và không được tổ chức như một tổ chức KH&CN riêng, doanh nghiệp có thể quản lý bằng quyết định/quy chế nội bộ. Cần kiểm tra thêm ngành nghề, dự án, địa điểm và giấy phép chuyên ngành của hoạt động thực tế.
2. Khi nào trung tâm R&D phải đăng ký tổ chức KH&CN?
Khi doanh nghiệp lựa chọn thành lập trung tâm như một tổ chức khoa học và công nghệ theo Nghị định 262, có quyết định thành lập, điều lệ, nhân lực và cơ sở vật chất riêng. Khi đó phải thực hiện đăng ký trong 60 ngày kể từ ngày thành lập.
3. Trung tâm nghiên cứu phải có bao nhiêu nhân sự?
Đối với tổ chức KH&CN theo Nghị định 262, có ít nhất 05 người trình độ đại học trở lên làm việc toàn thời gian; tối thiểu 30% phù hợp chuyên môn từng lĩnh vực. Tổ chức nghiên cứu khoa học/phát triển công nghệ còn cần ít nhất 01 tiến sĩ toàn thời gian phù hợp cho mỗi lĩnh vực đăng ký.
4. Thời gian đăng ký tổ chức KH&CN là bao lâu?
Sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền thẩm định và cấp Giấy chứng nhận đăng ký tổ chức KH&CN trong 15 ngày làm việc. Đây là thời gian xử lý hồ sơ hợp lệ, chưa gồm thời gian chuẩn bị nhân lực, trụ sở và tài liệu.
5. Công ty FDI muốn mở R&D center có bắt buộc thành lập tổ chức KH&CN có vốn nước ngoài không?
Không. Nếu chỉ mở một bộ phận R&D trong công ty FDI đang tồn tại, cần rà soát ERC/IRC và hoạt động thực tế trước. Lộ trình tổ chức KH&CN có vốn nước ngoài chỉ phù hợp khi thực sự thành lập một tổ chức KH&CN có vốn nước ngoài theo mô hình riêng.
6. Tổ chức KH&CN có vốn nước ngoài mất bao lâu để được cho phép thành lập?
Nghị định 262 quy định UBND cấp tỉnh xem xét quyết định cho phép thành lập trong 35 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ; sau đó tổ chức phải hoàn tất thành lập và đăng ký tổ chức KH&CN trong thời hạn luật định.
7. Có phải xin Giấy chứng nhận doanh nghiệp KH&CN ngay sau khi mở trung tâm R&D không?
Không. Đây là chứng nhận riêng và chỉ thực hiện khi doanh nghiệp đáp ứng điều kiện về kết quả KH,CN&ĐMST, chi R&D, nhân lực, sản phẩm/thương mại hóa và các tiêu chí theo quy mô tại Nghị định 268/2025.
8. Điều kiện doanh thu 30% còn áp dụng cho mọi doanh nghiệp KH&CN không?
Không. Nghị định 13/2019 đã hết hiệu lực. Nghị định 268/2025 chia điều kiện theo quy mô: doanh nghiệp lớn có tiêu chí 30% hoặc ngưỡng doanh thu tuyệt đối; doanh nghiệp vừa có tiêu chí 20%; doanh nghiệp nhỏ/siêu nhỏ sử dụng tiêu chí thương mại hóa sản phẩm cùng điều kiện khác.
9. Mở trung tâm R&D có được miễn thuế TNDN không?
Không tự động. Doanh nghiệp có thể có cơ chế chi phí R&D được trừ, mức chi bổ sung hoặc ưu đãi theo dự án/chứng nhận nếu đáp ứng điều kiện pháp luật tương ứng. Cần xác định riêng từng căn cứ ưu đãi.
10. R&D center có được đặt trong văn phòng thông thường không?
Có thể nếu hoạt động chỉ là nghiên cứu phần mềm, thiết kế, mô phỏng hoặc công việc văn phòng phù hợp. Nếu có lab, hóa chất, máy móc, thử nghiệm, sinh học hoặc sản xuất mẫu, cần kiểm tra công năng và điều kiện chuyên ngành của địa điểm.
11. Doanh nghiệp có cần đăng ký thêm ngành nghề R&D không?
Phải xem trung tâm chỉ nghiên cứu nội bộ hay cung cấp dịch vụ nghiên cứu/phát triển cho bên ngoài và phạm vi hoạt động hiện có của doanh nghiệp. Không nên thêm mã ngành một cách máy móc mà cần đối chiếu hoạt động thực tế và điều kiện chuyên ngành.
12. Kết quả nghiên cứu do nhân viên tạo ra mặc nhiên thuộc công ty không?
Không nên dựa vào giả định. Quyền đối với từng loại kết quả còn phụ thuộc pháp luật sở hữu trí tuệ, hợp đồng lao động, nhiệm vụ được giao, thỏa thuận với nhân viên/chuyên gia và nguồn lực sử dụng. Doanh nghiệp nên quy định IP ownership từ đầu.
Nội dung liên quan
Đang dự kiến mở trung tâm R&D nhưng chưa rõ cần mô hình nào?
Bạn có thể gửi mô tả lĩnh vực nghiên cứu, mô hình doanh nghiệp, cơ cấu vốn, địa điểm dự kiến, số lượng nhân sự, thiết bị/phòng lab và mục tiêu của trung tâm. Luật Dương Trí sẽ hỗ trợ xác định nên tổ chức dưới dạng bộ phận nội bộ hay tổ chức KH&CN, thủ tục FDI nếu có, điều kiện chuyên ngành và hồ sơ cần chuẩn bị.
