Chất thải rắn công nghiệp thông thường
Cần phân loại, lưu giữ và xử lý/chuyển giao cho chủ thể có chức năng phù hợp theo quy định môi trường.
Doanh nghiệp có hàng tồn kho hết hạn, hư hỏng, lỗi thời hoặc không còn đủ điều kiện lưu thông có thể phải tiêu hủy, nhưng không nên bắt đầu bằng việc “đem hàng đi hủy”. Năm 2026, doanh nghiệp cần đồng thời xử lý ba lớp hồ sơ: chứng minh lý do và giá trị hàng bị hủy; lựa chọn phương án xử lý phù hợp với pháp luật môi trường/chuyên ngành; và lưu đủ chứng từ để khoản tổn thất, chi phí tiêu hủy được xem xét khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
Đối với hàng tồn kho do doanh nghiệp chủ động xử lý, bộ hồ sơ thuế hiện hành không đặt ra một yêu cầu chung rằng cơ quan thuế phải đến chứng kiến mọi lần tiêu hủy. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp muốn khoản hủy hàng tồn kho đáp ứng hồ sơ chi phí được trừ, cần đặc biệt lưu ý quyết định tiêu hủy, biên bản kiểm kê, quyết định thành lập Hội đồng xử lý và quyết định xử lý của Hội đồng theo Thông tư 20/2026/TT-BTC.
Tiêu hủy hàng hóa năm 2026: doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì?
Hàng tồn kho hết hạn/hư hỏng: lập hồ sơ kiểm kê, xác định nguyên nhân – số lượng – giá trị – phương án xử lý, ban hành quyết định và thực hiện theo Hội đồng xử lý.
Phương án tiêu hủy: phải phù hợp với loại hàng và tính chất chất thải; hàng nguy hại hoặc hàng chuyên ngành không được tùy ý tự đốt, chôn hoặc xả bỏ.
Chi phí thuế: giá vốn hàng bị hủy và chi phí liên quan có thể được xem xét là chi phí được trừ nếu thuộc trường hợp pháp luật cho phép và có đủ hồ sơ, chứng từ.
Hàng đang chịu giám sát hải quan hoặc bị cơ quan nhà nước buộc tiêu hủy: không áp dụng đơn thuần quy trình nội bộ của doanh nghiệp; phải làm theo quyết định và thủ tục chuyên ngành tương ứng.
Trước khi tiêu hủy, cần xác định lô hàng thuộc trường hợp nào
Không phải mọi hàng hóa “không bán được nữa” đều đi theo cùng một quy trình. Việc phân loại ngay từ đầu quyết định ai có quyền ra quyết định, hồ sơ cần lập và đơn vị nào được phép tiếp nhận hàng để xử lý.
| Tình trạng hàng hóa | Cách xử lý ban đầu | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| Hàng tồn kho hết hạn, hư hỏng, lỗi thời, không còn giá trị sử dụng | Doanh nghiệp kiểm kê, quyết định xử lý và lập hồ sơ tiêu hủy. | Đồng thời kiểm tra hồ sơ thuế và quy định môi trường/chuyên ngành. |
| Nguyên liệu, vật tư, linh kiện không còn nhu cầu sử dụng | Đánh giá khả năng tái sử dụng, thanh lý, tái chế hoặc tiêu hủy. | Nếu chọn tiêu hủy và tính chi phí được trừ cần lưu hồ sơ theo quy định thuế. |
| Hàng hóa bị thu hồi theo pháp luật chuyên ngành | Thực hiện theo quyết định/kế hoạch thu hồi và yêu cầu của ngành quản lý. | Thực phẩm, dược, mỹ phẩm, hóa chất, thiết bị… có thể có trình tự riêng. |
| Hàng nhập khẩu còn chịu giám sát hải quan | Phối hợp cơ quan hải quan và thực hiện thủ tục hải quan tương ứng. | Không tự chuyển hàng ra ngoài để tiêu hủy như hàng tồn kho nội địa. |
| Tang vật/hàng vi phạm bị buộc tiêu hủy | Thực hiện theo quyết định của người/cơ quan có thẩm quyền. | Doanh nghiệp không thay thế quy trình cưỡng chế/xử lý bằng biên bản nội bộ. |
| Hàng có thành phần nguy hại | Phân loại chất thải và chuyển giao/xử lý theo pháp luật môi trường. | Cần kiểm tra điều kiện của đơn vị tiếp nhận và chứng từ chất thải tương ứng. |
Hồ sơ tiêu hủy hàng tồn kho để phục vụ thuế năm 2026 gồm những gì?
Thông tư 20/2026/TT-BTC quy định hồ sơ đối với khoản chi hủy hàng tồn kho, nguyên liệu, vật tư hoặc linh kiện thuộc trường hợp được tính vào chi phí được trừ. Doanh nghiệp nên chuẩn bị tối thiểu bốn nhóm tài liệu cốt lõi sau:
Quyết định của người có thẩm quyền về việc hủy hàng tồn kho/nguyên liệu/vật tư/linh kiện.
Biên bản kiểm kê thể hiện nguyên nhân, chủng loại, số lượng, giá trị và phương án xử lý.
Quyết định thành lập Hội đồng xử lý việc tiêu hủy.
Quyết định xử lý của Hội đồng xử lý đối với lô hàng.
Biên bản kiểm kê cần phản ánh dữ liệu đủ để đối chiếu với sổ kho, kế toán và chứng từ mua hàng. Đại diện hợp pháp của doanh nghiệp xác nhận, ký và chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ.
Ảnh, video, biên bản bàn giao cho đơn vị xử lý, hợp đồng dịch vụ, hóa đơn, chứng từ cân/nhận hàng và chứng từ chất thải là các tài liệu rất hữu ích để chứng minh việc tiêu hủy thực tế. Tuy nhiên, không nên thay các tài liệu cốt lõi nêu trên chỉ bằng ảnh hoặc video.
Có bắt buộc lập Hội đồng tiêu hủy và mời cơ quan thuế chứng kiến không?
Nếu muốn hồ sơ khoản chi đáp ứng quy định thuế
Hồ sơ theo Thông tư 20/2026/TT-BTC có quyết định thành lập Hội đồng xử lý và quyết định xử lý của Hội đồng. Vì vậy, doanh nghiệp dự kiến tính giá trị hàng hủy và chi phí tiêu hủy vào chi phí được trừ cần tổ chức hồ sơ theo cấu trúc này.
Không có yêu cầu chung phải mời cơ quan thuế đến chứng kiến
Quy định hiện hành về hồ sơ hủy hàng tồn kho không đặt ra một điều kiện chung rằng lô hàng có giá trị lớn phải được cơ quan thuế chứng kiến hoặc xác nhận mới được hạch toán. Doanh nghiệp tự lập, lưu và chịu trách nhiệm về hồ sơ, chứng từ của mình.
Nếu lô hàng đang bị kiểm tra, thanh tra, có quyết định xử lý của cơ quan nhà nước hoặc thuộc thủ tục hải quan/chuyên ngành, doanh nghiệp phải tuân thủ yêu cầu của hồ sơ cụ thể. Trường hợp đó khác với việc tự tiêu hủy hàng tồn kho trong hoạt động kinh doanh thông thường.
Quy trình 6 bước tiêu hủy hàng hết hạn, hư hỏng trong doanh nghiệp
Tách riêng và khóa trạng thái lô hàng
Ngừng xuất bán/sử dụng, đánh dấu hàng chờ xử lý và tách khỏi hàng còn đủ điều kiện lưu thông để tránh xuất nhầm.
Kiểm kê nguyên nhân, số lượng và giá trị
Đối chiếu mã hàng, lô, hạn sử dụng, số lượng, giá vốn, dự phòng đã trích nếu có và lý do không còn giá trị sử dụng hoặc lưu thông.
Ban hành quyết định và lập Hội đồng xử lý
Người có thẩm quyền phê duyệt việc hủy; Hội đồng xem xét phương án, giá trị và cách xử lý phù hợp với từng nhóm hàng.
Phân loại chất thải và chọn phương án xử lý
Xác định hàng sau khi loại bỏ thuộc chất thải công nghiệp thông thường, chất thải nguy hại hay nhóm chịu quản lý chuyên ngành; từ đó chọn đơn vị xử lý phù hợp.
Bàn giao và hoàn tất việc tiêu hủy
Lập chứng từ giao nhận, ghi nhận số lượng thực tế và lưu tài liệu chứng minh hàng đã được xử lý theo phương án đã phê duyệt.
Ghi giảm kho, hạch toán và lưu hồ sơ
Đối chiếu biên bản với sổ kế toán, hóa đơn dịch vụ xử lý, chứng từ thanh toán và các tài liệu môi trường/chuyên ngành trước khi hoàn tất hồ sơ kỳ thuế.
Doanh nghiệp có được tự đốt, chôn hoặc nghiền hàng hóa để tiêu hủy không?
Không nên áp dụng một phương pháp tiêu hủy chung cho mọi lô hàng. Sau khi hàng mất giá trị thương mại, vật chất phát sinh phải được phân loại và quản lý theo quy định về chất thải và quy định chuyên ngành có liên quan.
Chất thải nguy hại
Nếu hàng hoặc thành phần sau tiêu hủy thuộc chất thải nguy hại, phải thực hiện yêu cầu về lưu giữ, chuyển giao, chứng từ và đơn vị xử lý có phạm vi phù hợp.
Hàng có quy định chuyên ngành
Dược phẩm, hóa chất, thực phẩm, sản phẩm y tế hoặc hàng bị thu hồi có thể phải đáp ứng thêm phương pháp, giám sát hoặc tài liệu chuyên ngành.
Doanh nghiệp tự xử lý tại cơ sở
Chỉ thực hiện khi pháp luật cho phép và cơ sở đáp ứng điều kiện, công trình, công nghệ hoặc giấy phép môi trường cần thiết; không mặc nhiên được tự đốt/chôn.
Nghị định 08/2022/NĐ-CP về bảo vệ môi trường đã được sửa đổi bởi Nghị định 05/2025/NĐ-CP và tiếp tục được sửa đổi bởi Nghị định 48/2026/NĐ-CP. Khi thuê bên thứ ba, doanh nghiệp nên kiểm tra phạm vi được phép tiếp nhận/xử lý loại chất thải thực tế trước khi bàn giao.
Giá trị hàng bị hủy và chi phí tiêu hủy có được trừ khi tính thuế TNDN không?
Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định cơ chế hiện hành đối với hàng tồn kho bị hư hỏng do thay đổi quá trình sinh hóa tự nhiên, hàng lạc hậu mốt, lạc hậu kỹ thuật, lỗi thời, hết hạn sử dụng, không còn giá trị sử dụng hoặc không đủ điều kiện lưu thông theo pháp luật chuyên ngành; đồng thời bao gồm nguyên liệu, vật tư, linh kiện không còn nhu cầu sử dụng.
Khi đáp ứng điều kiện, khoản chi có thể bao gồm:
- giá vốn của hàng hóa bị hủy, sau khi xử lý phần dự phòng đã trích nếu có theo quy định;
- chi phí liên quan trực tiếp đến việc tiêu hủy như dịch vụ vận chuyển, xử lý, tiêu hủy khi có đủ hồ sơ, hóa đơn và chứng từ.
Đối với chi phí thuê dịch vụ bên ngoài, ngoài hồ sơ tiêu hủy còn phải đáp ứng các điều kiện chung về hóa đơn, chứng từ và phương thức thanh toán theo pháp luật thuế hiện hành.
Nếu cần rà đồng thời cách ghi giảm kho, hạch toán và hồ sơ thuế, doanh nghiệp có thể xem dịch vụ kế toán – thuế cho doanh nghiệp.
Tiêu hủy hàng hóa có đồng nghĩa được khấu trừ hoặc hoàn thuế GTGT đầu vào không?
Không nên kết luận tự động như vậy. Chi phí được trừ khi tính thuế TNDN và quyền khấu trừ/hoàn thuế GTGT là hai vấn đề pháp lý khác nhau.
Thuế GTGT đầu vào của hàng bị hủy phải được đối chiếu với Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15, Nghị định 181/2025/NĐ-CP đã được sửa đổi và hồ sơ giao dịch thực tế. Việc có biên bản tiêu hủy không tự tạo ra quyền hoàn thuế GTGT.
Doanh nghiệp nên rà riêng hóa đơn đầu vào, phương thức thanh toán, tình trạng sử dụng hàng hóa, khoản bồi thường/bảo hiểm nếu có và điều kiện khấu trừ hoặc hoàn thuế của kỳ phát sinh.
Hàng nhập khẩu đang chịu giám sát hải quan cần tiêu hủy xử lý thế nào?
Nếu hàng vẫn nằm trong chế độ hải quan, đang ở cửa khẩu/kho/bãi hoặc bị yêu cầu xử lý trong quá trình thông quan, doanh nghiệp không nên dùng quy trình nội bộ của hàng tồn kho để tự đưa hàng đi tiêu hủy.
Khung thủ tục hải quan hiện áp dụng Nghị định 08/2015/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, trong đó có Nghị định 167/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/08/2025. Cách xử lý phụ thuộc tình trạng tờ khai, loại hình nhập khẩu, quyết định của hải quan và quy định chuyên ngành của mặt hàng.
Trước khi chọn tiêu hủy, doanh nghiệp cần kiểm tra liệu lô hàng phải tái xuất, khắc phục nhãn/chất lượng, chuyển mục đích, xử lý chuyên ngành hay thực hiện biện pháp khác. Không phải cứ “không đủ điều kiện bán” là được tự quyết định hủy tại kho.
Với lô hàng đang vướng thủ tục tại cảng hoặc cửa khẩu, có thể xem tư vấn pháp lý nhập khẩu hàng hóa để xác định chính sách mặt hàng và hướng xử lý hồ sơ.
Hàng giả, hàng cấm hoặc tang vật bị buộc tiêu hủy có áp dụng hồ sơ nội bộ không?
Không phải chỉ lập quyết định nội bộ là đủ. Khi hàng hóa là tang vật vi phạm hoặc thuộc trường hợp bị cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc tiêu hủy, việc xử lý phải đi theo quyết định xử phạt/quyết định xử lý và quy trình của cơ quan có thẩm quyền.
Nghị định 98/2020/NĐ-CP về xử phạt trong hoạt động thương mại đã được sửa đổi, bổ sung, trong đó có Nghị định 17/2022/NĐ-CP và Nghị định 24/2025/NĐ-CP. Hình thức xử lý phụ thuộc hành vi, mặt hàng và quyết định áp dụng trong vụ việc cụ thể.
Doanh nghiệp có thể phải phối hợp, bàn giao hàng hoặc chịu chi phí xử lý theo quyết định; không nên tự hủy trước khi cơ quan đang xử lý vụ việc hoàn tất thủ tục cần thiết.
Một số nhóm hàng cần kiểm tra thêm trước khi tiêu hủy
| Nhóm hàng | Nội dung cần rà thêm |
|---|---|
| Thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe | Nguyên nhân hết hạn/không an toàn, hồ sơ thu hồi nếu có, điều kiện vệ sinh và phương án xử lý chất thải. |
| Mỹ phẩm | Tình trạng lưu hành/thu hồi, công thức, bao bì, dung môi hoặc thành phần có thể ảnh hưởng phân loại chất thải. |
| Dược phẩm | Quy định chuyên ngành về thu hồi, kiểm soát, bàn giao và tiêu hủy thuốc; không dùng quy trình kho hàng thông thường để thay thế. |
| Hóa chất | SDS, mã CAS, đặc tính nguy hiểm, phân loại chất thải và đơn vị có quyền tiếp nhận/xử lý. |
| Thiết bị điện, pin, linh kiện | Khả năng tái chế, thành phần nguy hại, trách nhiệm thu hồi/xử lý và quy định chất thải tương ứng. |
| Nguyên liệu, vật tư sản xuất | Khả năng tái sử dụng/thanh lý trước khi hủy; lý do không còn nhu cầu, số lượng và giá trị phải thể hiện rõ trong hồ sơ. |
7 lỗi thường làm hồ sơ tiêu hủy khó giải trình
1. Hủy hàng trước rồi mới lập hồ sơ
Không còn đủ dữ liệu kiểm kê, nguyên nhân hoặc bằng chứng để đối chiếu số lượng thực tế.
2. Chỉ có biên bản tiêu hủy
Thiếu quyết định hủy, biên bản kiểm kê, Hội đồng xử lý hoặc quyết định xử lý theo hồ sơ thuế hiện hành.
3. Biên bản không ghi giá trị
Số lượng bị hủy không thể đối chiếu với giá vốn, dự phòng và sổ kế toán.
4. Tự đốt/chôn mà không rà môi trường
Phương pháp xử lý vật chất có thể không phù hợp với loại chất thải hoặc điều kiện của cơ sở.
5. Thuê đơn vị xử lý nhưng thiếu chứng từ bàn giao
Hóa đơn dịch vụ không tự chứng minh toàn bộ số hàng trên sổ đã được tiếp nhận và xử lý.
6. Mặc định cơ quan thuế phải ký xác nhận
Không phải là điều kiện chung của hồ sơ hủy hàng tồn kho hiện hành; doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm về chứng từ.
7. Trộn hàng hải quan/tang vật với hàng tồn kho
Mỗi nhóm có thẩm quyền và thủ tục xử lý khác nhau; biên bản nội bộ không thay thế quyết định chuyên ngành.
Luật Dương Trí hỗ trợ doanh nghiệp ở những nội dung nào?
Với lô hàng cần tiêu hủy, Luật Dương Trí có thể hỗ trợ doanh nghiệp xác định cơ chế pháp lý của lô hàng, bộ hồ sơ cần lưu, yêu cầu môi trường/chuyên ngành và điểm cần phối hợp với kế toán – thuế hoặc đơn vị xử lý.
Rà nguyên nhân, tình trạng pháp lý và quyền quyết định xử lý lô hàng.
Kiểm tra bộ quyết định, biên bản kiểm kê và hồ sơ Hội đồng xử lý.
Phân biệt hàng tồn kho nội bộ với hàng đang chịu giám sát hải quan hoặc bị buộc tiêu hủy.
Rà hợp đồng, hồ sơ bàn giao với đơn vị vận chuyển/xử lý chất thải.
Kết nối hồ sơ pháp lý với chứng từ kế toán – thuế cần lưu.
Xác định quy định chuyên ngành nếu hàng là thực phẩm, mỹ phẩm, hóa chất, dược hoặc thiết bị đặc thù.
Đối với phần hạch toán, kê khai và rà chứng từ thuế, xem thêm kế toán – thuế cho doanh nghiệp. Với các quyết định nội bộ, quản trị và hồ sơ pháp lý khác, có thể tham khảo tư vấn pháp lý doanh nghiệp.
Căn cứ pháp lý áp dụng năm 2026
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/10/2025.
- Nghị định 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 quy định chi tiết Luật Thuế TNDN.
- Thông tư 20/2026/TT-BTC ngày 12/03/2026 quy định chi tiết Luật Thuế TNDN và Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Xem văn bản trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.
- Luật Bảo vệ môi trường 72/2020/QH14 và các nội dung sửa đổi, bổ sung đang có hiệu lực.
- Nghị định 08/2022/NĐ-CP về Luật Bảo vệ môi trường, được sửa đổi bởi Nghị định 05/2025/NĐ-CP và Nghị định 48/2026/NĐ-CP.
- Nghị định 08/2015/NĐ-CP về thủ tục hải quan, được sửa đổi, bổ sung, trong đó có Nghị định 167/2025/NĐ-CP.
- Nghị định 98/2020/NĐ-CP về xử phạt trong hoạt động thương mại, đã được sửa đổi bởi các văn bản có liên quan, trong đó có Nghị định 24/2025/NĐ-CP.
- Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15 và văn bản hướng dẫn hiện hành đối với việc khấu trừ/hoàn thuế GTGT.
Câu hỏi thường gặp về tiêu hủy hàng hóa
1. Hàng hết hạn trong kho có bắt buộc phải báo cơ quan thuế trước khi tiêu hủy không?
Không có yêu cầu chung trong hồ sơ thuế hiện hành rằng mọi lô hàng hết hạn phải thông báo trước hoặc mời cơ quan thuế đến chứng kiến. Doanh nghiệp phải lập và lưu hồ sơ đúng quy định, đồng thời chịu trách nhiệm về tính trung thực của chứng từ.
2. Có bắt buộc lập Hội đồng tiêu hủy không?
Nếu doanh nghiệp muốn hồ sơ khoản chi hủy hàng tồn kho đáp ứng bộ hồ sơ tại Thông tư 20/2026/TT-BTC thì có quyết định thành lập Hội đồng xử lý và quyết định xử lý của Hội đồng.
3. Chỉ có ảnh và video tiêu hủy có đủ hồ sơ thuế không?
Không. Ảnh/video là chứng cứ hỗ trợ tốt nhưng không thay thế quyết định hủy, biên bản kiểm kê và hồ sơ Hội đồng xử lý theo quy định.
4. Doanh nghiệp có thể tự đốt hàng hết hạn trong khuôn viên không?
Không nên thực hiện nếu chưa xác định loại chất thải và điều kiện pháp lý của phương pháp xử lý. Nếu hàng thuộc chất thải nguy hại hoặc cơ sở không đủ điều kiện tự xử lý, phải chuyển giao cho đơn vị có phạm vi phù hợp.
5. Giá vốn của hàng hết hạn bị hủy có được tính vào chi phí được trừ không?
Có thể được xem xét nếu hàng thuộc trường hợp pháp luật thuế cho phép và doanh nghiệp có đủ hồ sơ theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP, Thông tư 20/2026/TT-BTC cùng các điều kiện chung về chứng từ.
6. Thuê công ty xử lý rác có cần hợp đồng và hóa đơn không?
Nên có hợp đồng/đơn đặt dịch vụ, biên bản bàn giao hoặc chứng từ tiếp nhận, hóa đơn và chứng từ thanh toán phù hợp; với chất thải nguy hại còn phải đáp ứng chứng từ và yêu cầu chuyên ngành tương ứng.
7. Hàng nhập khẩu không thông quan được có thể tự mang đi tiêu hủy không?
Không nên tự xử lý. Khi hàng còn chịu giám sát hải quan, cần xác định biện pháp xử lý và thủ tục với cơ quan hải quan trước khi di chuyển hoặc tiêu hủy hàng.
8. Hàng bị quản lý thị trường tịch thu/buộc tiêu hủy có dùng biên bản tiêu hủy nội bộ không?
Không thể dùng biên bản nội bộ để thay thế quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền. Doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ phối hợp, bàn giao hoặc chịu chi phí theo hồ sơ xử lý vi phạm cụ thể.
Nội dung liên quan
Doanh nghiệp đang có lô hàng cần tiêu hủy nhưng chưa rõ hồ sơ?
Bạn có thể gửi danh mục hàng, nguyên nhân phải hủy, số lượng – giá trị, tình trạng hàng nhập khẩu hay nội địa, thành phần/nguy cơ môi trường và tài liệu hiện có. Luật Dương Trí sẽ rà cơ chế xử lý, hồ sơ pháp lý và những phần cần phối hợp với kế toán – thuế hoặc đơn vị xử lý chất thải.
