07/08/2025 | Chia sẻ

Khoản 2 Điều 356 Bộ luật Hình sự: Mức phạt nặng với hành vi thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng

Ngày đăng: 07/08/2025Tác giả: Phạm Đình AnhCập nhật: 26/08/2026

Khoản 2 Điều 356 Bộ luật Hình sự quy định hình phạt nghiêm khắc cho những người có chức vụ, quyền hạn nhưng thiếu trách nhiệm trong công vụ, gây thiệt hại lớn cho Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân. Quy định này đóng vai trò cảnh báo và răn đe mạnh mẽ đối với các hành vi buông lỏng quản lý, tiếp tay cho sai phạm xảy ra trong hệ thống công quyền. Cùng Luật Dương Trí khám phá chi tiết ngay sau đây.

1. Hành vi nào bị xử lý theo Khoản 2 Điều 356 Bộ luật Hình sự?

Trong thực tế quản lý nhà nước, nhiều trường hợp người có chức vụ, quyền hạn thiếu trách nhiệm trong thi hành công vụ, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng mà bản thân họ không trực tiếp chiếm đoạt tài sản – nhưng lại gây tổn thất lớn cho Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân. Đây chính là hành vi bị xử lý nghiêm khắc theo khoản 2 Điều 356 Bộ luật Hình sự.

Cụ thể, các tình huống sau có thể cấu thành tội danh này:

Không thực hiện việc kiểm tra, giám sát, buông lỏng trách nhiệm để cấp dưới hoặc đơn vị liên quan gây thất thoát ngân sách, tài sản công;
Bỏ qua quy trình thẩm định, phê duyệt hoặc cố tình ký sai hồ sơ, tạo điều kiện để cá nhân/tổ chức chiếm đoạt tài sản trái phép;
Thiếu trách nhiệm trong bảo mật dữ liệu, làm rò rỉ thông tin mật, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia hoặc lợi ích doanh nghiệp;
Không phát hiện hoặc không kịp thời ngăn chặn hành vi sai phạm của người dưới quyền, dù đã có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng.

Trong các trường hợp trên, nếu hậu quả là thiệt hại từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 2 điều 356 bộ luật hình sự, với mức án từ 03 đến 07 năm tù giam.

Việc xác định tội danh này không phụ thuộc vào việc có tư lợi cá nhân hay không, mà nằm ở yếu tố “thiếu trách nhiệm nghiêm trọng trong thực hiện nhiệm vụ công”. Đây là ranh giới pháp lý rất dễ bị bỏ qua – đặc biệt trong môi trường hành chính, nơi khối lượng công việc và văn bản pháp lý lớn dễ tạo sơ hở cho sai phạm.

Vì vậy, nếu bạn đang làm việc trong các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư công hoặc hoạt động quản lý ngân sách, nên chủ động tìm đến luật sư tư vấn hình sự hoặc sử dụng dịch vụ luật sư để đánh giá rủi ro, tư vấn pháp lý thường xuyên và thiết lập quy trình kiểm soát trách nhiệm cá nhân chặt chẽ hơn.

2. Mức phạt theo Khoản 2 Điều 356 Bộ luật Hình sự

Khoản 2 Điều 356 Bộ luật Hình sự là cơ sở pháp lý xử lý các hành vi thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt trong khối cơ quan nhà nước, đơn vị quản lý vốn công, tài sản công. Theo quy định tại Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), người phạm tội có thể bị:

Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm, nếu thiệt hại gây ra từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng, hoặc dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như đình trệ công việc, thất thoát tài sản, ảnh hưởng đến quyền lợi công dân;
Hình phạt bổ sung: Cấm đảm nhiệm chức vụ từ 01 đến 05 năm – nhằm ngăn chặn hành vi tái phạm trong môi trường công vụ.

So với khoản 1 Điều 356, mức án ở khoản 2 áp dụng cho các trường hợp thiếu trách nhiệm có mức độ nặng hơn, nhất là trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, đất đai, giáo dục, y tế. Nhiều lãnh đạo đơn vị sự nghiệp công lập, nếu buông lỏng kiểm soát tài chính, ký sai hồ sơ, bỏ qua quy trình thẩm định… vẫn có thể bị khởi tố, dù không có động cơ vụ lợi cá nhân.

Trong thực tiễn, nhiều người giữ chức vụ quản lý không lường hết rủi ro pháp lý khi xử lý công việc theo “thói quen hành chính”. Vì vậy, để phòng ngừa rủi ro pháp lý trong quản trị công vụ hoặc doanh nghiệp nhà nước, việc sử dụng dịch vụ luật sư, đặc biệt là luật sư tư vấn hình sự, hay tư vấn pháp lý thường xuyên là lựa chọn thiết yếu.

Chi tiết khoản 2 điều 356 bộ luật hình sự

3. So sánh khoản 2 Điều 356 và các tội danh liên quan

Trên thực tế, không ít người còn nhầm lẫn khoản 2 Điều 356 Bộ luật Hình sự với các tội danh khác như lợi dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản (Điều 355) hoặc thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng do vô ý (Điều 360). Tuy nhiên, giữa các điều luật này tồn tại sự khác biệt rõ rệt về yếu tố lỗi, mục đích và cách thức hành vi:

Tội theo Điều 355: Chủ thể là người có chức vụ, quyền hạn, cố ý lợi dụng vị trí để chiếm đoạt tài sản. Hành vi mang tính chất vụ lợi cá nhân, có chủ ý, thường có yếu tố lén lút hoặc gian dối trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Tội theo Điều 360: Áp dụng với những người không nhất thiết có chức vụ quyền hạn, thực hiện hành vi thiếu trách nhiệm do vô ý – nghĩa là không nhận thức được đầy đủ hậu quả có thể xảy ra, thường xảy ra trong môi trường lao động phổ thông hoặc hành chính đơn thuần.
Trong khi đó, khoản 2 điều 356 Bộ luật Hình sự đặc biệt nhấn mạnh: người phạm tội phải có chức vụ, quyền hạn, nhưng không nhằm mục đích trục lợi cá nhân, mà là thiếu trách nhiệm trong thực thi công vụ, để mặc cho hậu quả xảy ra – thường liên quan đến buông lỏng quản lý tài sản công, không kiểm soát ngân sách, hay bỏ qua vi phạm cấp dưới.

Chính vì sự nhập nhằng pháp lý trong quá trình điều tra – truy tố – xét xử, nhiều cá nhân đang công tác trong bộ máy công quyền, doanh nghiệp nhà nước hoặc lĩnh vực tài chính – ngân sách cần chủ động tham vấn từ luật sư tư vấn hình sự, hoặc sử dụng dịch vụ luật sư để xác định chính xác mức độ rủi ro trách nhiệm hình sự nếu có hành vi phạm tội do thiếu trách nhiệm.

iên hệ hỗ trợ pháp lý: