Trạm sạc xe điện ở Việt Nam: Thực trạng và tiềm năng phát triển

Cùng với sự gia tăng nhanh chóng số lượng xe điện trên thị trường, hệ thống trạm sạc xe điện ở Việt Nam đang trở thành mối quan tâm lớn đối với cả người sử dụng lẫn nhà đầu tư. Tuy nhiên, hiện nay hạ tầng trạm sạc xe điện Việt Nam vẫn còn khá hạn chế, phân bố chưa đồng đều và chưa đáp ứng được hết các nhu cầu thực tế. Bài viết này, Luật Dương Trí sẽ đánh giá tình hình thực tế, phân tích các thách thức và tiềm năng phát triển để giúp bạn hiểu rõ hơn về cơ hội trong lĩnh vực hạ tầng sạc xe điện tại Việt Nam.

I. Thực trạng hệ thống trạm sạc xe điện Việt Nam hiện nay

Trong những năm gần đây, cùng với đà phát triển của thị trường xe điện trong nước, hệ thống trạm sạc xe điện ở Việt Nam cũng bắt đầu hình thành và từng bước mở rộng. Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tế, số lượng trạm sạc còn hạn chế và phân bố chưa đồng đều, tạo ra nhiều thách thức cho người dùng trong quá trình vận hành phương tiện.

1. Hệ thống trạm sạc hiện có chủ yếu do các hãng xe đầu tư

Hiện tại, hạ tầng trạm sạc xe điện Việt Nam chủ yếu được triển khai bởi một số doanh nghiệp lớn như:

• VinFast – đơn vị đang dẫn đầu thị trường xe điện Việt Nam với mạng lưới hơn 150.000 cổng sạc (theo kế hoạch), trong đó hàng nghìn trạm đã được lắp đặt tại bãi đỗ công cộng, trung tâm thương mại, chung cư và trạm dừng nghỉ trên các tuyến cao tốc. Tuy nhiên, nhiều vị trí chỉ có trạm sạc AC công suất thấp, chưa đáp ứng nhu cầu sạc nhanh.
• Các hãng nước ngoài như Porsche, Mercedes-Benz cũng bắt đầu thiết lập một số trạm sạc riêng biệt tại các showroom hoặc điểm dịch vụ, nhưng chủ yếu phục vụ khách hàng sở hữu dòng xe cao cấp.
• Một số startup và nhà đầu tư cá nhân bước đầu nghiên cứu mô hình kinh doanh trạm sạc, tuy nhiên quy mô còn rất nhỏ và chưa được quy hoạch bài bản.

2. Phân bố trạm sạc chưa đồng đều, tập trung tại đô thị lớn

Phần lớn trạm sạc xe điện ở Việt Nam hiện nay tập trung tại Hà Nội, TP.HCM và một số thành phố, tỉnh thành có mật độ dân cư cao. Các khu vực nông thôn, miền núi, hoặc tuyến đường quốc lộ dài hầu như chưa có trạm sạc công cộng, khiến người dùng gặp khó khăn khi di chuyển đường dài.

Ngoài ra, nhiều khu dân cư, chung cư cũ hoặc tòa nhà thương mại chưa có cơ sở hạ tầng điện phù hợp để triển khai trạm sạc xe điện Việt Nam, gây cản trở cho cả người dùng cá nhân lẫn đơn vị kinh doanh.

3. Chưa có hệ thống trạm sạc liên kết đa thương hiệu

Hiện tại, hệ thống trạm sạc xe điện ở Việt Nam còn thiếu tính liên kết giữa các hãng xe. Người dùng VinFast khó sử dụng trạm sạc của hãng khác, và ngược lại. Từ đó, gây bất tiện cho người sở hữu xe không thuộc hệ sinh thái sạc riêng, đồng thời hạn chế sự phát triển của thị trường sạc công cộng theo hướng mở.

⏩️ Xem thêm: Tư vấn mở trạm sạc xe điện hiệu quả, hợp pháp

II. Những rào cản trong phát triển trạm sạc xe điện ở Việt Nam

Dù thị trường xe điện đang tăng trưởng mạnh, nhưng hệ thống trạm sạc xe điện ở Việt Nam vẫn phát triển chậm và chưa theo kịp nhu cầu thực tế. Dưới đây là những yếu tố gây e ngại khi mở rộng hệ thống trạm sạc xe điện Việt Nam hiện nay:

1. Thiếu hành lang pháp lý rõ ràng và thống nhất

Tính tới thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa có một bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia cụ thể dành riêng cho thiết kế, vận hành và quản lý trạm sạc xe điện ở Việt Nam. Các quy định liên quan còn phân tán ở nhiều văn bản khác nhau, gây khó khăn trong quá trình xin phép đầu tư hoặc lắp đặt. Ngoài ra, chưa có chính sách ưu đãi cụ thể dành cho doanh nghiệp tham gia đầu tư hạ tầng sạc điện, khiến nhiều đơn vị e ngại rủi ro pháp lý khi triển khai.

2. Hạ tầng điện và không gian lắp đặt còn hạn chế

Khi triển khai trạm sạc xe điện ở Việt Nam đòi hỏi hệ thống điện đủ công suất và ổn định, đặc biệt với các trạm sạc nhanh. Tuy nhiên, nhiều khu vực dân cư, chung cư cũ hoặc vùng nông thôn không đáp ứng được yêu cầu về kỹ thuật điện. Bên cạnh đó, không gian để bố trí trạm sạc (bãi đỗ, hành lang kỹ thuật…) cũng bị giới hạn, nhất là tại các đô thị lớn có mật độ dân cư cao.

3. Chi phí đầu tư lớn, hiệu quả khai thác chưa rõ ràng

Chi phí đầu tư ban đầu cho một trạm sạc xe điện Việt Nam, bao gồm thiết bị, thi công, điện 3 pha, hệ thống PCCC là không nhỏ. Với các trạm công cộng, bài toán lợi nhuận càng khó khi chưa có chính sách hỗ trợ giá điện cho mô hình sạc thương mại.

4. Chưa có tiêu chuẩn sạc thống nhất giữa các hãng

Hiện nay, mỗi hãng xe lại sử dụng một hệ sinh thái sạc riêng, chưa tương thích với nhau. Dẫn đến tình trạng người dùng phải tìm đúng trạm của thương hiệu mình đang sử dụng, gây lãng phí tài nguyên trạm và giảm hiệu quả khai thác. Việc thiếu tiêu chuẩn chung cũng là rào cản lớn trong mục tiêu xây dựng hệ thống trạm sạc xe điện ở Việt Nam mở và đồng bộ như các quốc gia phát triển.

Tổng hợp những rào cản nêu trên cho thấy hệ thống trạm sạc xe điện Việt Nam đang gặp nhiều thách thức trong quá trình hình thành và mở rộng. Để đáp ứng nhu cầu thị trường và định hướng phát triển phương tiện xanh, cần có sự tham gia quyết liệt từ phía nhà nước trong việc hoàn thiện cơ chế, cũng như thu hút doanh nghiệp đầu tư thông qua chính sách ưu đãi phù hợp.

⏩️ Xem thêm: Điều kiện, thủ tục xin giấy phép kinh doanh trạm sạc xe điện hợp pháp

III. Tiềm năng và cơ hội phát triển hệ thống trạm sạc xe điện ở Việt Nam

Dù còn nhiều rào cản, nhưng thị trường hạ tầng trạm sạc xe điện ở Việt Nam đang mở ra nhiều cơ hội lớn nhờ tốc độ tăng trưởng xe điện, định hướng chiến lược của Chính phủ và tiềm năng khai thác mô hình kinh doanh sạc điện. Đây là thời điểm thích hợp để các cá nhân, doanh nghiệp cân nhắc đầu tư vào lĩnh vực còn mới nhưng đầy triển vọng này.

1. Tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường xe điện

Theo số liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) và các hãng xe, lượng xe điện đăng ký mới tại Việt Nam trong năm 2023 tăng gấp nhiều lần so với năm trước, đặc biệt với sự dẫn đầu của VinFast và sự gia nhập của các hãng như Hyundai, Mercedes-Benz, MG, Wuling,… 

(Nguồn: vneconomy.vn)

Cùng với lộ trình cấm xe xăng tại các khu vực thành phố lớn, khởi điểm là Vành đai 1 của Hà Nội và định hướng giảm phát thải, nhu cầu sử dụng trạm sạc xe điện ở Việt Nam chắc chắn sẽ tiếp tục tăng cao trong giai đoạn 2025–2030.

2. Cam kết mạnh mẽ của Chính phủ

Tại COP26, Việt Nam cam kết đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Công Thương và nhiều địa phương cũng đã ban hành kế hoạch khuyến khích phát triển xe điện, từng bước thay thế phương tiện truyền thống. Đây là cơ sở để thúc đẩy hình thành chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư vào hệ thống trạm sạc xe điện Việt Nam trong thời gian tới.

(Nguồn: moit.gov.vn)

3. Cơ hội đầu tư hạ tầng sạc ở nhiều phân khúc

Thị trường hiện đang mở ra nhiều mô hình kinh doanh đa dạng như:

• Lắp trạm sạc tại bãi đỗ xe công cộng, trung tâm thương mại, chung cư
  Đầu tư trạm sạc nhanh dọc tuyến quốc lộ, cao tốc phục vụ xe dịch vụ
• Kinh doanh dịch vụ sạc trả tiền tại nhà riêng, cửa hàng, bến xe
• Mô hình kết hợp năng lượng tái tạo (điện mặt trời) + sạc xe điện

Hiện chưa có sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường, nên nhà đầu tư đi trước có cơ hội chiếm lĩnh vị trí tốt, tạo lợi thế về thương hiệu và hạ tầng.

4. Hướng đi bền vững, phù hợp xu thế xanh

Đầu tư vào trạm sạc xe điện ở Việt Nam không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trong dài hạn mà còn đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng, giảm ô nhiễm môi trường đô thị, phù hợp với xu hướng phát triển giao thông bền vững mà Việt Nam đang theo đuổi.

Kết luận:

Hệ thống trạm sạc xe điện ở Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn chuyển đổi phương tiện xanh. Với nhu cầu thực tiễn tăng nhanh, chính sách nhà nước đang mở đường và thị trường mới đầy tiềm năng, đây chính là thời điểm thích hợp để đầu tư. 

Nếu bạn là cá nhân hoặc doanh nghiệp có nhu cầu mở trạm sạc xe điện để kinh doanh, hãy liên hệ với Luật Dương Trí để được tư vấn, hỗ trợ thủ tục cấp phép đầy đủ, đúng quy định và an toàn pháp lý.

? Hotline: 0961 353 606

? Email: contact@luatduongtri.vn

⏩️ Xem thêm: Tư vấn mở trạm sạc xe điện hiệu quả, hợp pháp