Những Điều cần biết khi làm Hộ chiếu cho Trẻ em dưới 2 tuổi

Cha mẹ có cần làm thủ tục riêng để con dưới 2 tuổi có hộ chiếu không? Hồ sơ cần chuẩn bị gồm những giấy tờ gì? Đây là những thắc mắc phổ biến liên quan đến việc làm hộ chiếu cho trẻ em dưới 2 tuổi. Bài viết sau sẽ tổng hợp thông tin chi tiết, giúp phụ huynh dễ dàng hoàn thành thủ tục và sẵn sàng cho hành trình cùng con.

I. Khái niệm và quy định pháp luật về hộ chiếu cho trẻ em

Để bắt đầu, chúng ta cần xác định rõ vị trí pháp lý của hộ chiếu trẻ em, đặc biệt là đối với các bé dưới 2 tuổi, trong hệ thống giấy tờ xuất nhập cảnh. Việc nắm vững khái niệm và các quy định cơ bản sẽ là nền tảng giúp quý vị phụ huynh thực hiện thủ tục một cách chuẩn xác.

Hộ chiếu là giấy tờ do Bộ Công an (thông qua Cục Quản lý xuất nhập cảnh hoặc Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh, thành phố) cấp cho công dân Việt Nam để sử dụng khi xuất cảnh, nhập cảnh. Đối với trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, hộ chiếu có vai trò thay thế căn cước công dân, chứng minh quốc tịch và nhân thân khi đi ra nước ngoài cùng cha mẹ. Đây là lý do tại sao nhiều phụ huynh tìm hiểu kỹ thủ tục làm hộ chiếu cho trẻ em dưới 2 tuổi ngay khi lên kế hoạch đi du lịch hoặc thăm thân.

Theo Luật Xuất nhập cảnh năm 2019 và Thông tư 73/2021/TT-BCA của Bộ Công an, trẻ em Việt Nam có thể được cấp hộ chiếu phổ thông riêng hoặc cấp chung trong hộ chiếu của cha, mẹ. Tuy nhiên, việc cấp chung hiện nay ít được áp dụng vì gây bất tiện khi cha mẹ cần đi lại mà không mang theo con. Do đó, hình thức làm hộ chiếu cho trẻ em dưới 2 tuổi riêng biệt thường được lựa chọn nhiều hơn.

Sự khác biệt rõ ràng nhất giữa hộ chiếu trẻ em và hộ chiếu người lớn nằm ở thời hạn sử dụng. Hộ chiếu người lớn có giá trị 10 năm, trong khi hộ chiếu của trẻ em (bao gồm trẻ dưới 2 tuổi) chỉ có thời hạn 5 năm và không được gia hạn.

Trao đổi với Luật Dương Trí, Luật sư Phạm Đình Tú (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) nhận định: “Quy định giới hạn thời hạn 5 năm là một yêu cầu hợp lý xét về mặt pháp lý và thực tiễn. Bởi lẽ, các đặc điểm nhận dạng của trẻ nhỏ thay đổi rất nhanh. Giới hạn thời hạn giúp đảm bảo tính xác thực của giấy tờ tùy thân, tránh những rắc rối pháp lý tại cửa khẩu quốc tế do ảnh chân dung không còn phản ánh chính xác diện mạo hiện tại của trẻ.”.

>>> Xem thêm: Văn Phòng Luật Sư Tư Vấn Online – Giải Pháp Pháp Lý Hiệu Quả

II. Điều kiện làm hộ chiếu cho trẻ em dưới 2 tuổi

Tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu vào các điều kiện pháp lý cần thiết để đảm bảo hồ sơ của trẻ dưới 2 tuổi được tiếp nhận và xử lý theo đúng quy định hiện hành.

1. Độ tuổi và đối tượng được cấp hộ chiếu

Theo Luật Xuất nhập cảnh của công dân Việt Nam năm 2019, hộ chiếu phổ thông là giấy tờ do cơ quan quản lý xuất nhập cảnh cấp, có giá trị để công dân Việt Nam xuất cảnh, nhập cảnh và chứng minh quốc tịch. Với trẻ em, bao gồm cả trẻ dưới 2 tuổi, hộ chiếu là căn cứ pháp lý để xác định nhân thân thay thế căn cước công dân, được sử dụng trong toàn bộ các thủ tục di chuyển, visa, và chứng minh quốc tịch hợp pháp.

Từ trải nghiệm hành nghề, tôi cho rằng việc cấp hộ chiếu cho trẻ em không chỉ là quyền lợi mà còn là nghĩa vụ pháp lý gián tiếp của cha mẹ, nhằm đảm bảo trẻ được bảo vệ quyền đi lại hợp pháp khi ra nước ngoài. Việc không có hộ chiếu hợp lệ đồng nghĩa trẻ không thể xuất cảnh hợp pháp – điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các vụ việc đưa trẻ ra nước ngoài không đúng quy định vẫn còn xảy ra.

2. Trường hợp hộ chiếu riêng hoặc ghép chung

Theo quy định pháp luật, cha mẹ có thể chọn làm hộ chiếu riêng cho trẻ hoặc ghép chung vào hộ chiếu của cha/mẹ. Tuy nhiên, ở góc nhìn thực tiễn, Luật sư Lê Vũ Lâm (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho biết, hộ chiếu riêng mang lại lợi thế lớn về quản lý và linh hoạt di chuyển. Việc ghép chung tuy hợp pháp nhưng không còn phù hợp trong bối cảnh kiểm soát xuất nhập cảnh điện tử và khai báo online như hiện nay.

Điều này đồng nghĩa, phụ huynh muốn thuận tiện trong việc đi lại, đặc biệt khi cha hoặc mẹ phải đi công tác riêng, nên chọn hình thức làm hộ chiếu riêng cho trẻ dưới 2 tuổi. Hộ chiếu riêng giúp trẻ có mã số cá nhân độc lập, dễ dàng cập nhật dữ liệu khi đổi hộ chiếu sau này.

3. Các lưu ý pháp luật quan trọng

• Hộ chiếu trẻ em có thời hạn tối đa 5 năm, không được gia hạn.

• Ảnh dán trong hộ chiếu phải thể hiện đúng nhận dạng hiện tại của trẻ, theo chuẩn ảnh hộ chiếu quốc tế.

• Hồ sơ đề nghị cấp hộ chiếu cho trẻ phải có sự đồng ý và xác nhận của cha, mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp.

• Trường hợp hồ sơ thiếu giấy tờ hoặc thông tin không thống nhất (ví dụ sai số giấy khai sinh, họ tên cha mẹ không khớp CMND/CCCD), cơ quan xuất nhập cảnh có quyền từ chối cấp.

Chuyên viên pháp lý Nguyễn Thị Huệ (Công ty Luật TNHH Dương Trí và Cộng Sự) bổ sung: “Nhiều trường hợp hồ sơ bị trả lại do lỗi nhỏ như thiếu dấu xác nhận của công an xã hoặc ảnh trẻ không đạt chuẩn. Vì vậy, phụ huynh nên kiểm tra kỹ trước khi nộp để tránh mất thời gian chỉnh sửa.”

>>> Xem thêm: Dịch Vụ Luật Sư Tư Vấn Chuyên Sâu Nhanh Chóng Tiết Kiệm

III. Thủ tục làm passport cho trẻ em dưới 2 tuổi chi tiết

Từ thực tiễn hành nghề trong lĩnh vực hành chính – xuất nhập cảnh, tôi nhận thấy không ít phụ huynh thường lúng túng khi chuẩn bị hồ sơ làm hộ chiếu cho trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi. Vấn đề này tuy không phức tạp về mặt thủ tục, nhưng đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối trong giấy tờ để tránh bị trả hồ sơ hoặc kéo dài thời gian xử lý.

1. Hồ sơ cần chuẩn bị

Theo quy định tại Thông tư 73/2021/TT-BCA, hồ sơ đề nghị làm hộ chiếu cho trẻ em dưới 2 tuổi bao gồm:

• Giấy tờ tùy thân của cha mẹ hoặc người giám hộ: Bản gốc căn cước công dân/CMND hoặc hộ chiếu còn giá trị, kèm bản photo. Đây là căn cứ chứng minh mối quan hệ hợp pháp với trẻ.

• Giấy khai sinh của trẻ: Bản gốc và bản sao y chứng thực để đối chiếu thông tin nhân thân.

• Tờ khai đề nghị cấp hộ chiếu cho trẻ em (mẫu X01 theo Thông tư 73/2021/TT-BCA). Tờ khai phải có xác nhận chữ ký của cha hoặc mẹ tại cơ quan công an xã, phường nơi cư trú.

• Ảnh hộ chiếu của trẻ dưới 2 tuổi: Ảnh màu kích thước 4×6 cm, nền trắng, khuôn mặt rõ nét, không đội mũ, không đeo kính. Trường hợp trẻ còn nhỏ có thể ngồi ghế, chụp sao cho rõ toàn bộ khuôn mặt.

2. Quy trình nộp hồ sơ

Từ cơ sở pháp lý về quản lý cư trú và xuất nhập cảnh, có thể thấy quy trình nộp hồ sơ làm hộ chiếu cho trẻ em hiện nay đã được đơn giản hóa đáng kể. Tuy nhiên, mỗi hình thức (trực tiếp hay trực tuyến) vẫn đòi hỏi người thực hiện phải nắm rõ trình tự để tránh sai sót.

• Nộp trực tiếp tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh: Cha hoặc mẹ mang hồ sơ đến Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh, thành phố. Trẻ không bắt buộc phải có mặt, trừ khi cơ quan yêu cầu kiểm tra đối chiếu.

• Nộp hồ sơ trực tuyến: Cha mẹ có thể truy cập Cổng dịch vụ công Bộ Công an, điền thông tin và đặt lịch hẹn nộp. Sau đó vẫn phải mang hồ sơ bản gốc đến cơ quan xuất nhập cảnh để đối chiếu.

Ở góc nhìn pháp lý, tôi cho rằng việc triển khai hình thức nộp hồ sơ online thể hiện nỗ lực cải cách hành chính, tạo thuận tiện cho công dân. Tuy vậy, để hồ sơ không bị trả lại, cha mẹ nên kiểm tra kỹ thông tin và ký xác nhận chính xác trước khi gửi.

Bạn nên chuẩn bị song song hồ sơ giấy và bản scan điện tử, đồng thời lưu ảnh trẻ đúng chuẩn để tránh mất thời gian bổ sung. Đây là cách đảm bảo quy trình diễn ra trơn tru, đặc biệt với trẻ nhỏ chưa thể trực tiếp có mặt tại cơ quan hành chính.

3. Thời gian xử lý và trả kết quả

Căn cứ khoản 1 Điều 15 Thông tư 73/2021/TT-BCA, thời gian giải quyết làm hộ chiếu cho trẻ em dưới 2 tuổi không quá 8 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ hợp lệ. Hộ chiếu được trả trực tiếp tại nơi tiếp nhận hoặc gửi qua đường bưu điện nếu phụ huynh có yêu cầu.

Điều đáng bàn là, trong thực tế, không ít phụ huynh lựa chọn làm hộ chiếu gấp cho trẻ để kịp chuyến bay, nhưng lại không dự trù thời gian xác nhận tại cơ quan công an. Vì vậy, gia đình có kế hoạch ra nước ngoài cùng trẻ nhỏ nên thực hiện sớm tối thiểu 2–3 tuần trước lịch khởi hành.

>>> Xem thêm: Số điện thoại luật sư tư vấn miễn phí – Hỗ trợ pháp lý nhanh chóng, hiệu quả

IV. Chi phí cấp hộ chiếu cho trẻ dưới 2 tuổi theo quy định hiện hành

Trong phần này, tôi sẽ làm rõ về các khoản chi phí chính thức và những khoản phí phát sinh mà quý vị cần dự trù khi tiến hành thủ tục cấp hộ chiếu cho con.

1. Lệ phí cấp hộ chiếu lần đầu

Mức lệ phí cấp hộ chiếu lần đầu cho cả trẻ em và người lớn được quy định thống nhất tại Thông tư 25/2021/TT-BTC là 200.000 đồng/hộ chiếu. Đây là chi phí cơ bản, không thay đổi trên phạm vi toàn quốc.

Tôi cho rằng quy định thống nhất này giúp đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong thu phí hành chính. Tuy nhiên, trong thực tế, một số địa phương vẫn yêu cầu phụ huynh chi thêm khoản nhỏ cho công chứng hoặc sao y giấy khai sinh – điều này không trái luật, nhưng cần được thông báo rõ ràng để tránh nhầm lẫn với “phí dịch vụ”.

2. Lệ phí khi làm lại hộ chiếu do mất, hỏng

Trong trường hợp hộ chiếu của trẻ bị mất hoặc hỏng do các nguyên nhân khách quan hoặc chủ quan, phụ huynh cần làm thủ tục cấp lại. Lệ phí cấp lại hộ chiếu được quy định cao hơn, khoảng 400.000 đồng/lần.

Phân tích bản chất pháp lý, đây là mức thu có tính răn đe, khuyến khích người dân bảo quản hộ chiếu cẩn thận. Bởi lẽ, hộ chiếu là giấy tờ có giá trị đặc biệt về nhân thân và xuất nhập cảnh quốc tế, việc thất lạc hoặc hư hỏng có thể gây rủi ro trong quản lý công dân.

3. Các khoản phí phát sinh khác cần lưu ý
Ngoài lệ phí chính thức, khi làm hộ chiếu cho trẻ em dưới 2 tuổi, cha mẹ có thể phải chi thêm một số khoản:

• Phí chụp ảnh: Nếu chụp tại điểm tiếp nhận hồ sơ, phí dao động 20.000 – 50.000 đồng/lượt.

• Phí dịch vụ chuyển phát nhanh: Nếu muốn nhận hộ chiếu tại nhà, phí từ 20.000 – 40.000 đồng tùy địa chỉ.

• Phí công chứng, chứng thực: Nếu hồ sơ cần sao y giấy khai sinh hoặc giấy tờ liên quan.

Tổng hợp lại, chi phí thực tế cho việc làm hộ chiếu trẻ em dưới 2 tuổi dao động 200.000–500.000 đồng, tùy loại thủ tục và dịch vụ lựa chọn.

Theo chuyên viên Đinh Công Sáng (Công ty Luật Dương Trí và Cộng Sự), các khoản phí này hợp lý nếu được niêm yết rõ ràng và thu đúng quy định. Tuy nhiên, người dân nên phân biệt giữa “phí hành chính” do Nhà nước quy định và “phí dịch vụ hỗ trợ” của bên thứ ba, để tránh hiểu nhầm hoặc bị thu vượt quy định.

>>> Xem thêm: Luật Sư Tư Vấn Ở Hà Nội – Địa Chỉ Tin Cậy Cho Mọi Vấn Đề Pháp Lý

V. Những câu hỏi thường gặp khi làm hộ chiếu cho trẻ em dưới 2 tuổi

Cuối cùng, chúng tôi xin giải đáp một số câu hỏi thường gặp, đúc kết từ kinh nghiệm tư vấn thực tế, nhằm củng cố thêm thông tin cho Quý vị.

1. Trẻ dưới 2 tuổi có bắt buộc phải làm hộ chiếu riêng không?

Theo quy định hiện hành, trẻ em dưới 14 tuổi có thể làm hộ chiếu riêng hoặc ghép chung hộ chiếu với cha hoặc mẹ (Điều 15, Thông tư 73/2021/TT-BCA). Tuy nhiên, cơ quan xuất nhập cảnh khuyến khích cấp hộ chiếu riêng cho trẻ nhỏ, kể cả dưới 2 tuổi.

Theo Luật sư Lê Vũ Lâm (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội): “Việc cấp hộ chiếu riêng giúp trẻ có tư cách xuất nhập cảnh độc lập, thuận tiện khi cha hoặc mẹ không đồng hành, hoặc khi cần tách lịch trình bay. Hơn nữa, việc sử dụng hộ chiếu riêng còn hạn chế rủi ro pháp lý trong trường hợp hộ chiếu cha/mẹ bị mất, hỏng hay tạm giữ.”

Về mặt pháp lý, không có quy định bắt buộc ghép hộ chiếu, nhưng nếu hộ chiếu của cha/mẹ hết hạn trước thời điểm hộ chiếu của con, việc ghép sẽ khiến hộ chiếu chung mất giá trị sớm hơn. Do đó, tách hộ chiếu riêng là phương án ổn định và an toàn hơn về lâu dài.

2. Hộ chiếu trẻ em có thời hạn bao lâu?

Theo quy định, hộ chiếu cấp cho trẻ em, bao gồm cả trẻ dưới 2 tuổi, có thời hạn tối đa 5 năm và không được gia hạn. Khi hết hạn, phụ huynh phải làm lại hộ chiếu mới cho con. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với hộ chiếu người lớn có thời hạn 10 năm.

3. Có thể nộp hồ sơ làm hộ chiếu cho trẻ dưới 2 tuổi online không?

Có. Từ năm 2022, Bộ Công an đã cho phép người dân nộp hồ sơ cấp hộ chiếu trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Tuy nhiên, dù đăng ký online, phụ huynh vẫn phải mang hồ sơ gốc đến cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để đối chiếu thông tin và xác thực chữ ký theo quy định tại Điều 15 Thông tư 73/2021/TT-BCA.

Theo chia sẻ từ chuyên viên pháp lý Trần Trà My (Công ty Luật Dương Trí và Cộng Sự), nhiều người hiểu nhầm rằng nộp online nghĩa là không cần đến cơ quan công an, nhưng thực tế, xác nhận hồ sơ gốc là bước bắt buộc để bảo đảm giá trị pháp lý của hộ chiếu. Việc này cũng giúp cơ quan quản lý đối chiếu ảnh nhận dạng của trẻ và người khai hộ.

Bạn nên in trước phiếu xác nhận điện tử và mang theo hồ sơ giấy để tiết kiệm thời gian xác minh tại cơ quan tiếp nhận.

4. Trẻ dưới 2 tuổi có cần đi cùng khi nộp hồ sơ làm hộ chiếu không?

Thông thường, trẻ không bắt buộc phải có mặt khi cha mẹ nộp hồ sơ. Nhưng trong một số trường hợp cơ quan xuất nhập cảnh yêu cầu kiểm tra nhận dạng, trẻ có thể cần đi cùng để đối chiếu với ảnh trong hồ sơ.

5. Ảnh hộ chiếu của trẻ dưới 2 tuổi có yêu cầu đặc biệt gì không?

Căn cứ quy định tại Điều 7 Thông tư 73/2021/TT-BCA, ảnh hộ chiếu phải là ảnh màu nền trắng, nhìn thẳng, không đội mũ, không đeo kính, và chụp trong 6 tháng gần nhất. Với trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, cơ quan cho phép chụp khi trẻ ngồi ghế hoặc nằm trên nền trắng, miễn sao khuôn mặt rõ ràng, không bị che khuất.

Điều này nhằm đảm bảo tính định danh và tránh rủi ro nhận dạng sai trong hệ thống quản lý xuất nhập cảnh tự động. Phụ huynh nên đưa trẻ đến chụp tại studio có kinh nghiệm chụp ảnh hộ chiếu trẻ em để đảm bảo đúng tiêu chuẩn.

6. Bao lâu thì nhận được hộ chiếu cho trẻ em?

Thời gian giải quyết thủ tục thường trong vòng 8 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ. Nếu nộp qua bưu điện hoặc chọn dịch vụ chuyển phát nhanh, thời gian có thể kéo dài thêm 1–3 ngày.

7. Lệ phí làm hộ chiếu cho trẻ em có khác người lớn không?

Lệ phí cấp hộ chiếu lần đầu cho cả trẻ em và người lớn hiện thống nhất là 200.000 đồng/hộ chiếu. Tuy nhiên, khi làm lại do mất hoặc hỏng, lệ phí có thể cao hơn, khoảng 400.000 đồng.

8. Nếu làm mất hộ chiếu của trẻ thì xử lý như thế nào?

Cha mẹ cần khai báo ngay với cơ quan công an địa phương hoặc cơ quan quản lý xuất nhập cảnh gần nhất. Sau đó, nộp hồ sơ xin cấp lại hộ chiếu mới. Trẻ em dưới 2 tuổi bị mất hộ chiếu vẫn phải làm lại thủ tục đầy đủ như cấp lần đầu.

9. Có thể ủy quyền người khác làm hộ chiếu cho trẻ em không?

Không. Hồ sơ xin cấp hộ chiếu cho trẻ em bắt buộc phải do cha, mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp đứng tên và ký xác nhận. Việc làm hộ chiếu cho trẻ em dưới 2 tuổi không được phép ủy quyền cho người khác.

10. Hộ chiếu trẻ em có sử dụng để đi tất cả các nước được không?

Có. Hộ chiếu phổ thông của trẻ em Việt Nam, kể cả trẻ dưới 2 tuổi, có giá trị xuất nhập cảnh tại tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ có quan hệ ngoại giao với Việt Nam. Tuy nhiên, việc nhập cảnh còn phụ thuộc vào quy định visa của từng nước.

>>> Xem thêm: Tư vấn luật sư miễn phí – Dịch vụ tư vấn luật sư trực tuyến uy tín

Trên đây là những thông tin quan trọng về thủ tục làm hộ chiếu cho trẻ em dưới 2 tuổi mà cha mẹ nên nắm rõ. Hy vọng qua đây bạn sẽ có thêm kiến thức hữu ích để chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và thực hiện thủ tục cho con một cách nhanh chóng, thuận lợi nhé!

? Bạn có đang gặp khó khăn pháp lý và cần được hỗ trợ kịp thời?

? Đừng ngần ngại, hãy liên hệ ngay với Luật Dương Trí qua số điện thoại/Zalo: 0961.353.606. Chúng tôi luôn sẵn lòng lắng nghe và hỗ trợ bạn một cách tận tâm, nhanh chóng và chính xác nhất.

>>> Xem thêm: Tư Vấn Pháp Luật Theo Vụ Việc Là Gì? Quy Trình Tư Vấn