Những điều cần phải biết về Luật An Sinh Xã Hội 2016

2. Giới thiệu chung về Luật An Sinh Xã Hội 2016

2.1. Hệ thống dịch vụ xã hội đô thị trong Luật An Sinh Xã Hội 2016

Hệ thống dịch vụ xã hội đô thị, cụ thể gồm các dịch vụ: nhà ở xã hội cho người dân; nước sạch, vệ sinh môi trường; y tế; giáo dục; văn hóa, thể thao giải trí, sinh hoạt cộng đồng luôn được nhà nước quan tâm phát triển và đã có những chuyển biến mạnh mẽ trong những năm qua: chất lượng dịch vụ ngày càng cao, với nhiều hình thức đa dạng không chỉ đáp ứng nhu cầu của người dân đô thị mà còn phục vụ cho nhu cầu của người dân từ những vùng nông thôn lân cận.

Dịch vụ xã hội đô thị góp phần chuyển tải vào thực tế cuộc sống những chính sách về an sinh xã hội, cân đối và hài hòa sự đóng góp cũng như lợi ích của các nhóm dân cư; bảo vệ và bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ của các nhóm dân cư yếu thế trong xã hội nhằm mục tiêu chung là bảo đảm tốt an sinh xã hội, chăm lo cải thiện và không ngừng nâng cao đời sống cho người dân; đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh của hệ thống đô thị quốc gia.

2.2. Các hạn chế trong phát triển hệ thống dịch vụ xã hội đô thị

Hệ thống dịch vụ xã hội đô thị vẫn còn nhiều hạn chế như: chưa thực sự bảo đảm nguyên tắc: đa dạng, toàn diện có tính chia sẻ giữa Nhà nước và xã hội, giữa các nhóm cư dân; chưa khuyến khích được các tổ chức, doanh nghiệp và người dân tham gia một cách hiệu quả; thiếu tính liên kết giữa các quy hoạch, chiến lược, chương trình phát triển từng lĩnh vực dịch vụ; công tác đầu tư xây dựng mạng lưới các cơ sở cung cấp dịch vụ thiếu tính đồng bộ và không được gắn kết thống nhất thông qua chương trình phát triển đô thị. Một số chỉ tiêu phát triển dịch vụ đô thị không còn phù hợp trong giai đoạn phát triển mới.

Nguyên nhân của tình trạng trên là do tốc độ đô thị hóa nhanh trong khi khả năng chi trả của người dân còn thấp và không đồng đều, nguồn lực của nhà nước cho việc đầu tư phát triển mạng lưới cung cấp dịch vụ xã hội đô thị, cũng như nâng cao chất lượng dịch vụ còn hạn chế; một số địa phương chưa tuân thủ nghiêm việc xây dựng và triển khai chương trình phát triển đô thị một cách tổng thể để đầu tư, phát triển các dịch vụ xã hội một cách đồng bộ; chưa có cơ chế kiểm soát chất lượng dịch vụ một cách minh bạch, chặt chẽ, nhất là đối với cách dịch vụ do các cơ sở công lập cung cấp; chưa phân định rõ vai trò của các cơ quan nhà nước trong việc hỗ trợ, giám sát các nhà đầu tư cung cấp dịch vụ thay vì trực tiếp làm công tác cung cấp dịch vụ xã hội.

2.3. Vai trò của Chỉ thị số 24/CT-TTg trong Luật An Sinh Xã Hội 2016

Ngày 02/8/2016, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Luật An Sinh Xã Hội 2016 cũng là Luật an sinh xã hội mới nhất, cụ thể là Chỉ thị số 24/CT-TTg về việc tăng cường phát triển hệ thống dịch vụ xã hội đô thị bảo đảm an sinh xã hội. Chỉ thị được ban hành với mục tiêu tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho các chương trình và chính sách an sinh xã hội. Luật này là công cụ quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo vệ quyền lợi của người lao động và các nhóm dân cư yếu thế, từ đó thúc đẩy sự phát triển xã hội bền vững.

3. Nội dung chính của Luật An Sinh Xã Hội 2016

3.1. Bố trí quỹ đất cho phát triển hạ tầng xã hội

Với mục tiêu tiếp tục triển khai hiệu quả Chiến lược tổng thể phát triển khu vực dịch vụ tại Việt Nam đến năm 2020 và đạt được các mục tiêu của Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 01/6/2012 do Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khóa XI đề ra về chính sách xã hội giai đoạn 2012 – 2020, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đẩy mạnh huy động các nguồn lực đầu tư phát triển hệ thống dịch vụ xã hội. Bên cạnh đó, cần lồng ghép các mục tiêu và định hướng cụ thể về phát triển dịch vụ xã hội vào các chương trình phát triển đô thị và đảm bảo nguồn lực thực hiện để xây dựng kế hoạch đầu tư cho các công trình hạ tầng xã hội một cách đồng bộ và đúng tiến độ.

Đồng thời tăng cường công tác quản lý, bảo đảm sử dụng đúng và có hiệu quả nguồn lực cho phát triển hệ thống dịch vụ xã hội đô thị phục vụ an sinh xã hội trên địa bàn cũng như đưa các chỉ tiêu cần đạt được về dịch vụ xã hội đô thị bảo đảm an sinh xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hàng năm và 05 năm của địa phương để triển khai, thực hiện theo Luật An Sinh Xã Hội 2016.

Ngoài ra, cần phải bố trí quỹ đất phát triển hạ tầng xã hội phù hợp với những mục tiêu phát triển trong mỗi giai đoạn theo quy hoạch đô thị và kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt; giám sát trách nhiệm của các chủ đầu tư trong việc triển khai các dự án đô thị, đảm bảo xây dựng công trình và cung cấp dịch vụ cho người dân.

3.2. Ban hành tiêu chí đánh giá dịch vụ xã hội đô thị

Thủ tướng Chính phủ đã giao nhiệm vụ cho Bộ Xây dựng phối hợp với các Bộ, ngành, cùng UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương để xây dựng, ban hành và triển khai thực hiện các định hướng phát triển dịch vụ xã hội đô thị, đồng thời gắn kết với Chương trình phát triển đô thị quốc gia. Bộ này cũng chịu trách nhiệm hướng dẫn, giám sát các địa phương cụ thể hóa các định hướng phát triển dịch vụ xã hội đô thị vào các chương trình, kế hoạch phát triển của từng khu vực đô thị.

Bộ Xây dựng tiếp tục phối hợp cùng các Bộ, ngành, và địa phương để nghiên cứu, điều chỉnh và ban hành hệ thống tiêu chí đánh giá chất lượng đô thị, bao gồm các tiêu chí về hạ tầng xã hội và dịch vụ xã hội đô thị. Họ cũng nghiên cứu, hướng dẫn áp dụng các mô hình quản lý và vận hành hiệu quả các công trình cung cấp nước sạch, vệ sinh môi trường đô thị và nhà ở xã hội theo Luật An Sinh Xã Hội 2016.

Các Bộ Y tế, Giáo dục và Đào tạo, Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương để lập và triển khai quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế, giáo dục, cũng như những thiết chế văn hóa, thể thao tại các cấp, phù hợp với quy hoạch và kế hoạch phát triển của từng đô thị. Bên cạnh đó, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý và cơ chế chính sách để tạo điều kiện thuận lợi cho công tác xã hội hóa và phát triển dịch vụ xã hội đô thị.

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ và người dân về chủ trương của Đảng và Nhà nước trong việc phát triển hệ thống dịch vụ xã hội, đảm bảo an sinh xã hội.

3.3. Tạo thuận lợi cho nhà đầu tư cung cấp dịch vụ xã hội đô thị

Theo Luật An Sinh Xã Hội 2016, Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư, phối hợp cùng Bộ Xây dựng và các bộ, ngành liên quan, nghiên cứu và hoàn thiện chính sách pháp luật về đầu tư nhằm đơn giản hóa các thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ xã hội đô thị. Bộ này cũng có trách nhiệm phối hợp xây dựng kế hoạch và bố trí nguồn vốn để phát triển hệ thống cung cấp dịch vụ xã hội đô thị, trình lên cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Bộ Tài chính chịu trách nhiệm thiết lập các cơ chế tài chính và chính sách về thuế, phí, lệ phí liên quan đến dịch vụ xã hội đô thị, tạo ra môi trường minh bạch và bình đẳng để thu hút các nguồn vốn từ ngoài ngân sách phục vụ phát triển dịch vụ xã hội đô thị. Bộ cũng sẽ tiến hành rà soát và thúc đẩy việc triển khai các chính sách ưu đãi thuế cho các dự án đầu tư vào dịch vụ xã hội đô thị sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách theo Luật An Sinh Xã Hội 2016.

Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành nghiên cứu xây dựng các chính sách hỗ trợ cho các đối tượng chính sách xã hội, người nghèo, người có công với cách mạng trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội tại các đô thị.

Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì phối hợp với Bộ Xây dựng và các Bộ, ngành có liên quan nhằm nghiên cứu xây dựng những chính sách pháp luật về đất đai tạo điều kiện thuận lợi phát triển các lĩnh vực dịch vụ xã hội đô thị.

 Tóm lại, Luật An sinh xã hội 2016 về Chỉ thị 24/CT-TTg đã thiết lập nền tảng pháp lý vững chắc cho hệ thống an sinh xã hội toàn diện, giúp bảo vệ quyền lợi của người dân và thúc đẩy phát triển đô thị bền vững. Những quy định và chính sách này không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện của hệ thống dịch vụ xã hội đô thị tại Việt Nam.