Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự hiện hành là Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở (Luật số 30/2023/QH15), hiệu lực từ ngày 01/7/2024. Qua bài viết, mời bạn đọc cùng Luật Dương Trí tìm hiểu rõ hơn về các quy định, tiêu chuẩn, tổ chức, và những điểm nổi bật của lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.
1. Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự là luật nào?
Ngày 28 tháng 11 năm 2023, tại Kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở 2023, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2024 (Luật số 30/2023/QH15) (sau đây gọi là Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự).
Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự quy định về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, nguyên tắc tổ chức, hoạt động, quan hệ công tác, xây dựng lực lượng, bảo đảm điều kiện hoạt động và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức đối với lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.
Theo ý kiến của tôi, việc ban hành Luật số 30/2023/QH15 là một bước đi cần thiết. Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự góp phần bảo đảm việc thực hiện nhiệm vụ của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở được đồng bộ, thống nhất, tinh gọn đầu mối để có điều kiện tập trung nguồn lực, cơ sở vật chất bảo đảm cho hoạt động của lực lượng này được tốt hơn và linh hoạt, chủ động hơn trong chỉ đạo, điều hành, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự ở địa bàn cơ sở; khắc phục được những chồng chéo, mâu thuẫn trong thực hiện nhiệm vụ giữa các lực lượng và bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.
Rõ ràng luật đã có những điểm tích cực khi tập trung vào việc hợp nhất các lực lượng vốn phân tán, bên cạnh đó đề cao tính thống nhất và tinh gọn – điều mà tôi đánh giá là phù hợp với xu hướng cải cách bộ máy hiện nay.
2. Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở là ai?
Căn cứ theo khoản 2 Điều 2 Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự được hiểu là lực lượng do chính quyền địa phương thành lập trên cơ sở tự nguyện của người dân để hỗ trợ Công an xã, phường, thị trấn (sau đây gọi là Công an cấp xã) giúp Ủy ban nhân dân cùng cấp trong bảo vệ an ninh, trật tự và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.

3. Hướng dẫn bố trí lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở
Hướng dẫn bố trí lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở được quy định Điều 14 Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự như sau:
– Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở được kiện toàn từ lực lượng bảo vệ dân phố, Công an xã bán chuyên trách đang được tiếp tục sử dụng và Đội trưởng, Đội phó đội dân phòng hoặc được tuyển chọn theo quy định của Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự.
– Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở được bố trí thành Tổ bảo vệ an ninh, trật tự. Địa bàn phụ trách của Tổ bảo vệ an ninh, trật tự là một hoặc một số thôn, tổ dân phố thuộc đơn vị hành chính cấp xã hoặc tại huyện không tổ chức đơn vị hành chính cấp xã.
– Căn cứ tình hình, yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự, điều kiện kinh tế – xã hội, quy mô dân số, diện tích tự nhiên của địa phương, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định tiêu chí thành lập Tổ bảo vệ an ninh, trật tự và tiêu chí về số lượng thành viên Tổ bảo vệ an ninh, trật tự trên địa bàn quản lý.
– Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định số lượng Tổ bảo vệ an ninh, trật tự cần thành lập, số lượng thành viên Tổ bảo vệ an ninh, trật tự tại thôn, tổ dân phố thuộc phạm vi quản lý đến từng đơn vị hành chính cấp xã.
– Căn cứ Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tại khoản 4 Điều 14 Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã theo đề nghị của Công an cấp xã quyết định thành lập Tổ bảo vệ an ninh, trật tự và từng thành viên Tổ bảo vệ an ninh, trật tự.
4. Tiêu chuẩn, điều kiện tham gia lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở
Theo Điều 13 Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự thì tiêu chuẩn, điều kiện tham gia lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở như sau:
Công dân Việt Nam có nguyện vọng và có các tiêu chuẩn, điều kiện sau đây được xem xét, tuyển chọn tham gia lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở:
– Từ đủ 18 tuổi đến đủ 70 tuổi; trường hợp trên 70 tuổi mà bảo đảm sức khỏe thì Chủ tịch Ủy ban nhân cấp xã xem xét, quyết định trên cơ sở đề nghị của Công an cấp xã.
– Có lý lịch rõ ràng; phẩm chất đạo đức tốt; bản thân và gia đình chấp hành tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; không phải là người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành án hình sự ở xã, phường, thị trấn, chấp hành biện pháp tư pháp hoặc chấp hành biện pháp xử lý hành chính. Trường hợp đã chấp hành xong bản án của Tòa án thì phải được xóa án tích; đã chấp hành xong quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính thì phải hết thời hạn được coi là chưa bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính theo quy định của pháp luật.
– Có bằng tốt nghiệp hoặc đã hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở trở lên. Đối với khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số thì có thể tuyển chọn người đã học xong chương trình giáo dục tiểu học.
– Đang thường trú hoặc tạm trú từ 01 năm trở lên và thường xuyên sinh sống tại nơi công dân nộp đơn đề nghị tham gia lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 15 Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự thì phải đang thường trú hoặc tạm trú tại nơi nộp đơn đề nghị tham gia lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.
– Có đủ sức khỏe theo giấy chứng nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được thành lập, hoạt động theo quy định của pháp luật.
Luật sư Phạm Đình Tú (Đoàn luật sư Thành phố Hà Nội) cho rằng bộ tiêu chuẩn được xây dựng khá cân bằng giữa “tính phổ quát” và “tính linh hoạt”. Ví dụ, yêu cầu tối thiểu là bằng THCS, nhưng ở khu vực đặc biệt khó khăn, chỉ cần hoàn thành tiểu học cũng được chấp nhận. Luật sư cho biết, đây là sự nhân văn, phù hợp với điều kiện thực tế vùng sâu, vùng xa.
Tuy nhiên, điểm tôi mong muốn cải thiện là quy định về độ tuổi. Trần 70 tuổi có thể là hơi cao nếu không đi kèm với đánh giá định kỳ về sức khỏe và khả năng làm việc. Theo tôi, nếu có cơ chế kiểm tra sức khỏe hằng năm, quy định này sẽ vừa đảm bảo được nhân lực, vừa tránh rủi ro trong khi làm nhiệm vụ.

5. Những hành vi bị nghiêm cấm trong Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự
Căn cứ theo Điều 6 Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự, có các hành vi sau bị nghiêm cấm:
– Sử dụng lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở trái quy định của Luật này hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
– Lợi dụng, lạm dụng nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, nhũng nhiễu, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
– Giả danh lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.
– Xúc phạm, đe dọa, cản trở, chống đối lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở trong khi thực hiện nhiệm vụ.
– Sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng, chiếm giữ trái phép, làm giả, cầm cố trang phục, huy hiệu, phù hiệu, biển hiệu, giấy chứng nhận của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.
Danh mục hành vi bị nghiêm cấm đã bao quát được những rủi ro phổ biến nhất trong thực tiễn – điều này theo tôi là nền tảng quan trọng để giữ uy tín của lực lượng. Bởi, hiện nay có những phản ánh về tình trạng tồn tại một số “bảo vệ dân phố” vượt quyền, gây khó khăn cho người dân. Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự lần này đưa ra quy định cấm rõ ràng, tôi tin rằng nếu được thực thi nghiêm, sẽ giúp khôi phục niềm tin và sự tôn trọng của cộng đồng đối với lực lượng này.

Có thể thấy, để đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật và giảm thiểu rủi ro trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến an ninh, trật tự, việc lựa chọn một đơn vị hỗ trợ chuyên nghiệp là rất quan trọng. Dịch vụ xin giấy phép an ninh trật tự của Luật Dương Trí sẽ là giải pháp tối ưu, giúp bạn tiết kiệm thời gian, công sức và đảm bảo kết quả chính xác, nhanh chóng. Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, chúng tôi cam kết đồng hành cùng bạn trong việc thực hiện mọi thủ tục pháp lý, đáp ứng các yêu cầu theo đúng Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh an toàn, tuân thủ pháp luật.
Trên đây là những thông tin cơ bản về Luật lực lượng bảo vệ an ninh trật tự, từ quy định về lực lượng, tổ chức, tiêu chuẩn tham gia cho đến các hành vi bị nghiêm cấm. Chúng tôi đánh giá Luật lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở 2023 là một bước tiến quan trọng trong cải cách pháp luật về an ninh.
Luật đã khắc phục được tình trạng phân tán, chồng chéo trước đây, đồng thời tạo nền tảng pháp lý để huy động sức dân trong bảo vệ trật tự an toàn xã hội. Hy vọng bài viết mang lại cho bạn đọc cái nhìn đầy đủ và rõ ràng về vai trò quan trọng của lực lượng này trong việc đảm bảo an ninh, trật tự tại địa phương.
Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hoặc hỗ trợ trong việc tuân thủ các quy định mới, Luật Dương Trí luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn, cung cấp các dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp và hiệu quả.
? Số điện thoại/Zalo: 0961.353.606
? Email: contact@luatduongtri.vn