Luật Lưu trữ mới nhất là Luật nào? Các nguyên tắc trong lưu trữ

2. Quy định về việc áp dụng Luật Lưu trữ mới nhất và pháp luật có liên quan

(a) Việc lưu trữ tài liệu thuộc Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam, tài liệu lưu trữ tư có giá trị đặc biệt phải tuân thủ quy định của Luật Lưu trữ mới nhất, trừ trường hợp quy định tại (b) và (c).

(b) Trường hợp tài liệu lưu trữ được công nhận là bảo vật quốc gia hoặc công nhận, ghi danh hình thức khác theo quy định của Luật Di sản văn hóa và luật khác có liên quan thì ngoài việc thực hiện theo quy định của Luật Lưu trữ mới nhất, còn phải thực hiện theo quy định của Luật Di sản văn hóa và luật khác có liên quan. Việc mang tài liệu lưu trữ được công nhận là bảo vật quốc gia ra nước ngoài do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

(c) Trường hợp luật khác có quy định khác về thời hạn lưu trữ và trách nhiệm quản lý tài liệu lưu trữ tại lưu trữ hiện hành thì thực hiện theo quy định của luật đó.

(d) Việc lưu trữ tài liệu thuộc Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam thực hiện theo quy định của cơ quan có thẩm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam.

(e) Tổ chức, cá nhân, gia đình, dòng họ, cộng đồng quyết định việc áp dụng quy định của Luật Lưu trữ 2024 đối với lưu trữ tài liệu lưu trữ tư không thuộc trường hợp quy định tại (a).

Theo Luật sư Phạm Đình Tú (Đoàn luật sư Thành phố Hà Nội), ông cho biết điểm đáng chú ý nhất ở nội dung này là sự phân định rành mạch giữa Luật Lưu trữ và các luật chuyên ngành khác như Luật Di sản văn hóa.

Trước đây, thực tiễn từng xuất hiện nhiều vướng mắc khi một tài liệu cùng lúc vừa được coi là tài liệu lưu trữ, vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Với cách quy định rõ ràng như hiện nay, cơ quan, tổ chức và cả cá nhân sẽ yên tâm hơn khi thực hiện, hạn chế tình trạng chồng chéo pháp luật vốn dễ gây tốn kém thời gian và chi phí.

3. Các nguyên tắc lưu trữ phải tuân thủ theo Luật Lưu trữ mới nhất

Dựa theo Điều 4 Luật Lưu trữ mới nhất, cần phải đảm bảo tuân thủ theo các nguyên tắc sau trong hoạt động lưu trữ:

– Đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; sự quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước; sự tham gia của xã hội, cơ quan, tổ chức, cá nhân, gia đình, dòng họ, cộng đồng.

– Đảm bảo mục tiêu phát huy hiệu quả giá trị của tài liệu lưu trữ vì lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

– Đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của công dân đối với tài liệu lưu trữ theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.

– Đảm bảo công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền theo quy định của pháp luật Việt Nam, phù hợp với chuẩn mực và thông lệ quốc tế.

– Quản lý tài liệu lưu trữ theo phông lưu trữ, kết hợp quản lý theo lãnh thổ, bảo đảm tính khoa học, hệ thống, khách quan, toàn diện và tính liên tục lịch sử của tài liệu lưu trữ.

– Đảm bảo an toàn, toàn vẹn, gìn giữ lâu dài tài liệu lưu trữ và thực hiện lưu trữ dự phòng tài liệu lưu trữ.

Tôi hoàn toàn đồng tình với việc nhấn mạnh quyền tiếp cận thông tin của công dân. Trải qua nhiều năm hành nghề, tôi nhận thấy một trong những vướng mắc lớn nhất của người dân khi tiếp cận tài liệu lưu trữ chính là thủ tục hành chính còn rườm rà, thiếu tính minh bạch. Việc luật hóa nguyên tắc công khai, minh bạch không những giúp bảo đảm quyền hiến định của công dân, mà sẽ góp phần củng cố niềm tin vào hệ thống lưu trữ quốc gia.

4. Các hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Lưu trữ mới nhất

Các hành vi bị nghiêm cấm được quy định trong Điều 8 Luật Lưu trữ mới nhất bao gồm các hành vi sau đây:

– Chuyển giao, cung cấp, hủy trái phép hoặc cố ý làm hư hỏng, mua bán, chiếm đoạt, làm mất tài liệu lưu trữ do cơ quan có thẩm quyền của Đảng, Nhà nước quản lý.

– Làm giả, làm sai lệch nội dung, làm mất tính toàn vẹn của tài liệu lưu trữ và dữ liệu chủ của tài liệu lưu trữ; truy cập, sao chép, chia sẻ trái phép tài liệu lưu trữ, cơ sở dữ liệu tài liệu lưu trữ.

– Hủy trái phép tài liệu lưu trữ tư có giá trị đặc biệt.

– Sử dụng tài liệu lưu trữ hoặc lợi dụng hoạt động dịch vụ lưu trữ để xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, gia đình, dòng họ, cộng đồng; cản trở quyền tiếp cận, sử dụng hợp pháp tài liệu lưu trữ của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

– Mang tài liệu lưu trữ ra nước ngoài, ra ngoài lưu trữ hiện hành, lưu trữ lịch sử trái quy định của pháp luật.

Rõ ràng việc bổ sung những hành vi như làm giả, làm sai lệch nội dung tài liệu lưu trữ hay cản trở quyền tiếp cận tài liệu hợp pháp là hết sức cần thiết. Thực tế, tôi đã từng chứng kiến một số trường hợp hồ sơ hành chính quan trọng bị làm sai lệch, dẫn đến tranh chấp gay gắt kéo dài nhiều năm. Với quy định chặt chẽ mới, tôi tin những hành vi như vậy sẽ dần bị đẩy lùi, tạo ra môi trường pháp lý minh bạch và đáng tin cậy hơn.

5. Những quy định về tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt theo Luật Lưu trữ mới nhất

Cụ thể, tại Mục 1 Chương IV trong Luật Lưu trữ mới nhất có quy định về tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt cụ thể như dưới đây:

5.1. Tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt

Tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt phải đáp ứng một trong các tiêu chí về nội dung quy định tại khoản 2 Điều 38 Luật Lưu trữ mới nhất và một trong các tiêu chí về hình thức, xuất xứ quy định tại khoản 3 Điều 38 Luật Lưu trữ mới nhất.

Tiêu chí về nội dung bao gồm:

– Phản ánh lịch sử hình thành và phát triển của quốc gia, dân tộc, của ngành, lĩnh vực.

– Quá trình hình thành, xác lập và thực thi chủ quyền lãnh thổ Việt Nam, biên giới quốc gia.

– Công trình khoa học, sản phẩm tiêu biểu của ngành, lĩnh vực.

– Thân thế, sự nghiệp và đóng góp của cá nhân, gia đình, dòng họ tiêu biểu.

– Tài liệu lưu trữ khác có tầm quan trọng đặc biệt đối với quốc gia, dân tộc hoặc thế giới.

Tiêu chí về hình thức, xuất xứ bao gồm:

– Phương pháp, kỹ thuật trình bày đặc sắc, có tính thẩm mỹ và nghệ thuật.

– Đặc trưng, điển hình của thời kỳ lịch sử.

– Hình thành trong hoàn cảnh lịch sử đặc biệt về thời gian, địa điểm hoặc tác giả.

 Tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt được lưu trữ dự phòng; được thống kê và ưu tiên tổ chức sử dụng, phát huy giá trị.

Tôi hiểu vì sao Luật phải đặt ra tiêu chí cụ thể về nội dung và hình thức của tài liệu có giá trị đặc biệt. Bởi lẽ, không ít trường hợp các cá nhân, tổ chức muốn “gắn mác đặc biệt” để được ưu tiên bảo quản, trong khi thực chất giá trị không đủ tầm. Cách luật quy định sẽ mở ra cơ hội bảo vệ các tài liệu quý hiếm và ngăn chặn tình trạng lạm dụng.

Dù vậy, tôi cho rằng cơ quan có thẩm quyền cũng cần xây dựng cơ chế tham vấn chuyên gia độc lập để việc công nhận được khách quan hơn, giảm thiểu những lo ngại về sự thiên vị hay thiếu minh bạch.

5.2. Trình tự, thủ tục công nhận tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt

Người đứng đầu cơ quan, tổ chức; người đứng đầu lưu trữ lịch sử và cá nhân, gia đình, dòng họ, cộng đồng lập hồ sơ đề nghị công nhận tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt đối với tài liệu lưu trữ thuộc thẩm quyền quản lý, sở hữu.

Hồ sơ đề nghị công nhận tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt bao gồm:

– Văn bản đề nghị công nhận.

– Bản thuyết minh tài liệu lưu trữ.

– Bản sao hoặc ảnh chụp tài liệu lưu trữ thể hiện được các thông tin cơ bản của tài liệu.

– Tư liệu, tài liệu khác chứng minh giá trị đặc biệt của tài liệu lưu trữ (nếu có).

Không xem xét hồ sơ đề nghị công nhận tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt trong trường hợp đang tranh chấp về quyền sở hữu, quyền quản lý.

Thẩm quyền công nhận tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt được quy định như sau:

– Bộ trưởng Bộ Nội vụ công nhận tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt đối với tài liệu lưu trữ đang lưu trữ tại lưu trữ lịch sử và tài liệu lưu trữ của Bộ, ngành, cơ quan trung ương, doanh nghiệp nhà nước do Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ quyết định thành lập; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc cơ quan, tổ chức ở trung ương do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập. 

– Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh công nhận tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt đối với tài liệu lưu trữ tư và tài liệu lưu trữ của cơ quan, tổ chức thuộc địa bàn quản lý, trừ trường hợp quy định tại điểm a khoản 4 Điều 39 Luật Lưu trữ mới nhất.

 Người có thẩm quyền công nhận tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt quyết định hủy bỏ việc công nhận tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt trong các trường hợp sau đây:

– Phát hiện hồ sơ đề nghị công nhận tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt không khách quan, trung thực.

– Tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt không còn đáp ứng tiêu chí tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt quy định tại khoản 1 Điều 38 của Luật Lưu trữ mới nhất.

– Bộ trưởng Bộ Nội vụ quy định trình tự, thủ tục công nhận, hủy bỏ việc công nhận tài liệu lưu trữ có giá trị đặc biệt.

Trong bối cảnh các quy định pháp lý về quản lý, lưu trữ và bảo vệ tài liệu ngày càng chặt chẽ, các doanh nghiệp cũng cần chú ý đến việc tuân thủ các yêu cầu về hoạt động bưu chính. Để đảm bảo hoạt động vận chuyển và lưu trữ tài liệu hợp pháp, dịch vụ Tư vấn xin giấy phép bưu chính của Luật Dương Trí sẽ giúp bạn giải quyết các thủ tục pháp lý liên quan, đảm bảo hoạt động bưu chính diễn ra thông suốt và đúng quy định.

Trên đây là những thông tin cơ bản về Luật Lưu trữ mới nhất và các quy định quan trọng mà người dân và tổ chức cần nắm rõ. Việc hiểu và tuân thủ các quy định của Luật Lưu trữ 2024 sẽ giúp nâng cao giá trị tài liệu lưu trữ, đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan, đồng thời góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ thống lưu trữ quốc gia.

Để được tư vấn nhanh nhất, vui lòng liên hệ với Luật Dương Trí qua:

? Số điện thoại/Zalo: 0961.353.606

? Email: contact@luatduongtri.vn