Người Phụ Thuộc gồm những ai được Giảm trừ gia cảnh?

Khi quyết toán thuế thu nhập cá nhân, việc xác định người phụ thuộc gồm những ai là yếu tố quan trọng để người nộp thuế được hưởng giảm trừ gia cảnh hợp pháp. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ các tiêu chí pháp lý để chứng minh và đăng ký người phụ thuộc. Bài viết sau sẽ cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về người phụ thuộc theo quy định mới nhất của pháp luật hiện hành.

1. Người phụ thuộc gồm những ai theo luật thuế hiện hành?

Theo quy định của pháp luật thuế thu nhập cá nhân, cần xác định người phụ thuộc gồm những ai để tính giảm trừ gia cảnh, giúp giảm số thuế phải nộp. Người phụ thuộc là những cá nhân không có hoặc có thu nhập thấp, đang được người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc.

Căn cứ tại điểm d khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC, được sửa đổi bởi Thông tư 92/2015/TT-BTC, danh sách người phụ thuộc gồm các đối tượng chính sau:

• Con ruột, con nuôi hợp pháp, con ngoài giá thú chưa đủ 18 tuổi hoặc trên 18 tuổi nhưng bị khuyết tật, không có khả năng lao động. 
• Vợ hoặc chồng không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân không quá 1 triệu đồng/tháng. 
• Cha ruột, mẹ ruột, cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp không có thu nhập hoặc thu nhập thấp, sống phụ thuộc. 
• Ông, bà nội ngoại; anh chị em ruột; cháu ruột; người nuôi dưỡng hợp pháp nếu không có nơi nương tựa và đang được người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng. 

>>> Xem thêm: Tư Vấn Luật Thuế Thu Nhập Cá Nhân – Giải Pháp Hiệu Quả Cho Doanh Nghiệp

Việc xác định người phụ thuộc gồm những ai còn phải đáp ứng một số điều kiện như:

• Không có hoặc có thu nhập bình quân trong năm không vượt quá 1 triệu đồng/tháng. 
• Đang sống phụ thuộc thực tế vào người nộp thuế, được nuôi dưỡng toàn phần hoặc phần lớn chi phí sinh hoạt. 

Như vậy, không chỉ những người có quan hệ huyết thống trực tiếp, mà nhiều trường hợp đặc biệt khác cũng có thể được xét là người phụ thuộc, nếu đáp ứng đúng điều kiện về thu nhập và mối quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng thực tế.

>> Xem thêm: Dịch Vụ Tư Vấn Luật Thuế – Hỗ Trợ Pháp Lý Chuyên Nghiệp Cho Doanh Nghiệp

2. Điều kiện để được tính là người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh

Để xác định người phụ thuộc gồm những ai được giảm trừ gia cảnh theo quy định, cần phân tích rõ các điều kiện pháp lý, bao gồm độ tuổi, thu nhập và tình trạng phụ thuộc thực tế. Theo hướng dẫn tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, sửa đổi bởi Thông tư 92/2015/TT-BTC, các tiêu chí này bao gồm:

1. Điều kiện về độ tuổi và khả năng lao động:

• Con dưới 18 tuổi được mặc định là người phụ thuộc nếu đang sống cùng và được nuôi dưỡng. 
• Người từ 18 tuổi trở lên chỉ được coi là người phụ thuộc nếu bị khuyết tật, không có khả năng lao động, được xác nhận bằng hồ sơ y tế hợp lệ hoặc giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền. 

2. Điều kiện về thu nhập:

• Người trong độ tuổi lao động có thu nhập không quá 1 triệu đồng/tháng (tính bình quân trong năm) thì mới được tính là người phụ thuộc. 
• Trường hợp người phụ thuộc có nguồn thu nhập bất thường (từ bán đất, trúng số…) nhưng trung bình tháng vẫn dưới ngưỡng, vẫn đủ điều kiện. 

3. Điều kiện về tình trạng “không nơi nương tựa”:

• Áp dụng với ông bà, anh chị em ruột, cháu ruột, người nuôi dưỡng hợp pháp đang được người nộp thuế trực tiếp chăm sóc, không có nơi khác để dựa vào, không có thân nhân khác hỗ trợ. 

Ngoài ra, để được hưởng giảm trừ gia cảnh, người nộp thuế còn cần đăng ký người phụ thuộc và cung cấp hồ sơ chứng minh theo quy định. Việc khai đúng, đủ, trung thực là cơ sở để cơ quan thuế xác định tính hợp lệ của yêu cầu giảm trừ và tránh bị truy thu thuế sau này.

>>> Xem thêm: Quy định về thuế chuyển nhượng vốn của nhà đầu tư nước ngoài

3. Thủ tục đăng ký và thời hạn xét giảm trừ người phụ thuộc

Để được hưởng giảm trừ gia cảnh, người nộp thuế cần thực hiện thủ tục đăng ký người phụ thuộc theo hướng dẫn pháp luật hiện hành. Vấn đề người phụ thuộc gồm những ai chỉ được ghi nhận hợp lệ khi người nộp thuế hoàn tất đúng trình tự đăng ký và cung cấp hồ sơ chứng minh đầy đủ.

1. Hồ sơ cần chuẩn bị:

Theo Thông tư 80/2021/TT-BTC, người nộp thuế cần nộp:

• Mẫu số 07/ĐK-NPT-TNCN dùng để đăng ký người phụ thuộc. 
• Giấy tờ chứng minh mối quan hệ hợp pháp như giấy khai sinh, sổ hộ khẩu, đăng ký kết hôn, hoặc giấy tờ xác nhận khuyết tật, mất khả năng lao động. 
• Giấy xác nhận của địa phương nơi người phụ thuộc cư trú (trong trường hợp là người không cùng hộ khẩu, người không nơi nương tựa…). 

2. Cách đăng ký:

Người nộp thuế có thể:

• Nộp hồ sơ trực tiếp tại Chi cục Thuế quản lý nơi cá nhân làm việc hoặc cư trú; 
• Hoặc ủy quyền cho tổ chức chi trả thu nhập (như công ty, cơ quan, đơn vị sử dụng lao động) thực hiện đăng ký thay. Việc này được hướng dẫn chi tiết tại Thông tư 86/2024/TT-BTC. 

>>> Xem thêm: 20 Câu Hỏi Về Hỏi Đáp Tư Vấn Luật Thuế 2025

3. Thời hạn đăng ký:

• Với các trường hợp mới phát sinh người phụ thuộc trong năm tính thuế, thời hạn đăng ký là chậm nhất 10 ngày trước ngày cuối cùng của thời hạn quyết toán thuế năm (thường vào ngày 30/3 hoặc theo thông báo cụ thể của Tổng cục Thuế). 
• Đăng ký đúng thời hạn sẽ được tính giảm trừ từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng. Nếu đăng ký muộn, chỉ được tính từ thời điểm đăng ký trở đi. 

Việc xác định đúng người phụ thuộc gồm những ai và hoàn tất thủ tục đăng ký hợp lệ sẽ giúp người nộp thuế giảm nghĩa vụ thuế một cách hợp pháp và tránh bị truy thu hoặc xử phạt hành chính về sau.

>> Xem thêm: Công Ty Luật Tư Vấn Thuế Sẽ Đảm Nhiệm Những Gì?

4. Mức giảm trừ và lưu ý khi xác định người phụ thuộc

Sau khi xác định đúng người phụ thuộc gồm những ai, người nộp thuế cần biết rõ mức giảm trừ gia cảnh và các lưu ý liên quan để áp dụng chính xác, tránh sai sót khi khai thuế.

1. Mức giảm trừ gia cảnh hiện hành:

Theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, người nộp thuế được giảm:

• 11 triệu đồng/tháng cho bản thân; 
• 4,4 triệu đồng/tháng/người đối với từng người phụ thuộc đã đăng ký hợp lệ. 

Tổng mức giảm trừ sẽ được tính tương ứng với số tháng có phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng.

2. Nguyên tắc áp dụng giảm trừ:

• Một người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ cho một người nộp thuế trong cùng năm tài chính. 
• Không được chia đôi hoặc khai trùng giữa hai người (ví dụ: bố và mẹ cùng khai giảm trừ cho con). 

>>> Xem thêm: Tư vấn Luật Thuế Online – Hỗ Trợ Pháp Lý Chính Xác, Kịp Thời

Do vậy, khi xác định người phụ thuộc gồm những ai, người nộp thuế cần thống nhất với các thành viên trong gia đình để tránh sai sót hoặc bị từ chối giảm trừ.

3. Các lưu ý quan trọng khác:

• Khi thay đổi nơi làm việc, cần cập nhật lại hồ sơ đăng ký người phụ thuộc với đơn vị mới hoặc cơ quan thuế quản lý mới. 
• Nếu người phụ thuộc không còn đủ điều kiện (đủ 18 tuổi, có việc làm, thu nhập trên 1 triệu đồng/tháng…), cần thông báo chấm dứt giảm trừ ngay để tránh bị truy thu. 
• Các trường hợp đặc biệt năm 2025: cần theo dõi các hướng dẫn bổ sung từ cơ quan thuế (nếu có) liên quan đến thay đổi điều kiện hoặc mức giảm trừ. 

Việc nắm rõ người phụ thuộc gồm những ai và các quy định đi kèm sẽ giúp người nộp thuế chủ động kê khai chính xác, hưởng đúng quyền lợi và tuân thủ đúng quy định pháp luật hiện hành.