12/08/2025 | Chia sẻ

Nghị Định 118 Về Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính – Nội Dung, Phạm Vi Áp Dụng Và Điểm Mới

Ngày đăng: 12/08/2025Tác giả: Phạm Đình AnhCập nhật: 26/08/2026

Nghị định 118 về xử phạt vi phạm hành chính là văn bản quan trọng hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính. Nghị định này quy định cụ thể về trình tự, thẩm quyền, nguyên tắc xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả, giúp đảm bảo việc xử lý vi phạm hành chính minh bạch, thống nhất trên toàn quốc. Hiểu rõ nội dung nghị định sẽ giúp cá nhân, tổ chức – đặc biệt là doanh nghiệp – phòng ngừa và xử lý vi phạm hiệu quả. Bài viết này Luật Dương Trí sẽ phân tích chi tiết hơn về chủ đề này để bạn đọc hiểu rõ.

1. Khái quát về Nghị định 118 về xử phạt vi phạm hành chính

Nghị định 118/2021/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/01/2022, được Chính phủ ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020). Đây là văn bản pháp luật mang tính định hướng, đóng vai trò như “kim chỉ nam” cho các cơ quan nhà nước khi áp dụng chế tài xử phạt hành chính, đồng thời là công cụ pháp lý quan trọng để cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Nghị định quy định rõ nguyên tắc xử phạt, thẩm quyền của từng cơ quan, trình tự – thủ tục xử lý vi phạm, cùng với các biện pháp khắc phục hậu quả áp dụng trong từng tình huống cụ thể. Điều này giúp thống nhất cách hiểu và cách thực hiện giữa các cấp quản lý, từ trung ương đến địa phương.

Đối tượng áp dụng của nghị định bao gồm:

Cá nhân: công dân Việt Nam, người nước ngoài cư trú hoặc làm việc tại Việt Nam.
Tổ chức: doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp FDI, tổ chức nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.
Người đại diện theo pháp luật hoặc người đại diện theo ủy quyền của tổ chức vi phạm – là người trực tiếp làm việc với cơ quan xử phạt, giải trình, nhận quyết định và tổ chức thi hành.

Trên thực tế, việc nắm vững nội dung của Nghị định 118 về xử phạt vi phạm hành chính là yêu cầu cần thiết đối với mọi doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị hoạt động trong các lĩnh vực chịu sự quản lý chặt chẽ như xây dựng, thương mại, môi trường, đầu tư, xuất nhập khẩu. Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định, nhiều tổ chức thường tìm đến Luật Sư tư vấn pháp luật doanh nghiệp nhằm được hỗ trợ rà soát hoạt động, phòng ngừa rủi ro và xử lý kịp thời khi có vi phạm.

Nghị định 118 về xử phạt vi phạm hành chính mới nhất

2. Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Để hiểu và áp dụng Nghị định 118 về xử phạt vi phạm hành chính một cách chính xác, cần nắm rõ phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh của nghị định. Đây là cơ sở để cá nhân, tổ chức – đặc biệt là doanh nghiệp FDI, người đại diện theo pháp luật và các cơ quan thực thi pháp luật – xác định rõ quyền, nghĩa vụ cũng như trách nhiệm pháp lý của mình khi tham gia hoặc xử lý các vụ việc vi phạm hành chính.

2.1 Phạm vi áp dụng

Nghị định 118/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính được ban hành nhằm:

Quy định nguyên tắc xử phạt: Đảm bảo mọi hành vi vi phạm đều được xử lý công bằng, minh bạch, đúng thẩm quyền và trình tự pháp luật.
Quy định trình tự, thủ tục xử phạt: Bao gồm toàn bộ các bước từ lập biên bản, xác minh tình tiết, ra quyết định xử phạt đến tổ chức thi hành, giúp cơ quan chức năng và ngươi vi phạm có cơ sở thực hiện thống nhất.
Xác định rõ thẩm quyền xử phạt: Phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền, lực lượng chức năng và thanh tra chuyên ngành để tránh chồng chéo.
Hướng dẫn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả: Quy định cách thức buộc khôi phục tình trạng ban đầu, buộc tiêu hủy hàng hóa, hoặc nộp lại số lợi bất hợp pháp… nhằm bảo đảm hiệu quả răn đe và khắc phục vi phạm.

2.2 Đối tượng điều chỉnh

Nghị định này áp dụng cho nhiều nhóm chủ thể khác nhau, bao gồm:

Cá nhân, tổ chức trong nước: Công dân, cơ quan, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế.
Doanh nghiệp FDI và tổ chức nước ngoài hoạt động tại Việt Nam: Phải tuân thủ nghị định này khi tham gia các hoạt động kinh doanh, thương mại, đầu tư, dịch vụ… trên lãnh thổ Việt Nam.
Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính: Gồm UBND các cấp, các lực lượng chức năng (Công an, Hải quan, Quản lý thị trường, Thanh tra chuyên ngành…).
Người đại diện theo pháp luật hoặc người đại diện theo ủy quyền của tổ chức vi phạm: Là người trực tiếp làm việc với cơ quan có thẩm quyền, thực hiện nghĩa vụ giải trình, nhận quyết định xử phạt và tổ chức thi hành.

Lưu ý thực tiễn: Với những lĩnh vực pháp lý phức tạp hoặc các trường hợp xử phạt lớn liên quan đến doanh nghiệp FDI, việc có sự hỗ trợ của tư vấn pháp luật doanh nghiệp hoặc luật sư sẽ giúp đảm bảo quá trình làm việc với cơ quan chức năng diễn ra đúng luật, giảm thiểu rủi ro tranh chấp.

Chi tiết nghị định 118 về xử phạt vi phạm hành chính

3. Nội dung chính của Nghị định 118/2021/NĐ-CP

Nghị định 118/2021/NĐ-CP là văn bản hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính, quy định rõ thẩm quyền, trình tự xử phạt và cách áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Việc nắm rõ nội dung nghị định giúp tổ chức, cá nhân có liên quan hiểu chính xác quyền hạn, trách nhiệm và có phương án xử lý phù hợp khi phát sinh vi phạm.

3.1 Quy định về thẩm quyền xử phạt

Nghị định phân định cụ thể thẩm quyền xử phạt của từng cấp và từng cơ quan: từ Chủ tịch UBND, lực lượng Công an, Thanh tra chuyên ngành đến Hải quan, Quản lý thị trường, Bộ đội Biên phòng…
Mỗi chức danh được quy định mức phạt tối đa, phạm vi áp dụng biện pháp bổ sung (như tước giấy phép, đình chỉ hoạt động) và biện pháp khắc phục hậu quả.
Với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, việc hiểu rõ thẩm quyền này giúp quá trình làm việc với cơ quan chức năng minh bạch hơn và tránh sai sót về thủ tục.

3.2 Trình tự, thủ tục xử phạt

Nghị định hướng dẫn chi tiết các bước xử phạt: lập biên bản, thu thập chứng cứ, tiếp nhận giải trình, và ban hành quyết định xử phạt.
Thời hạn ban hành quyết định thường là 7 ngày kể từ ngày lập biên bản, kèm quy định về thời gian thi hành.
Người vi phạm có thể nộp phạt trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền hoặc qua hình thức trực tuyến trong một số trường hợp.
Việc chuẩn bị hồ sơ, tài liệu chứng minh đầy đủ và đúng yêu cầu là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

3.3 Nguyên tắc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả

Các biện pháp khắc phục hậu quả chỉ được áp dụng song song hoặc sau khi áp dụng hình thức xử phạt chính.
Một số biện pháp thường gặp: buộc khôi phục tình trạng ban đầu, tiêu hủy hàng hóa vi phạm, nộp lại khoản lợi bất hợp pháp.
Trong thực tế, việc lựa chọn hoặc đề xuất biện pháp khắc phục cần xem xét đến chi phí, tính khả thi và tác động lâu dài đến hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Nghị định 118 về xử phạt vi phạm hành chính

4. Điểm mới nổi bật của Nghị định 118

Nghị định 118/2021/NĐ-CP không chỉ kế thừa quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính mà còn bổ sung nhiều điểm mới mang tính cải cách, giúp hệ thống xử phạt minh bạch hơn và tăng tính răn đe. Những thay đổi này đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp FDI, công ty cổ phần hoặc công ty TNHH khi xây dựng kế hoạch tuân thủ pháp luật và xử lý rủi ro nội bộ.

4.1 Tăng mức phạt tiền tối đa trong một số lĩnh vực

Nâng trần mức phạt đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng trong lĩnh vực môi trường, xây dựng, kinh doanh bất động sản và thương mại điện tử.
Doanh nghiệp cần rà soát lại quy trình quản lý để hạn chế nguy cơ bị áp dụng mức phạt cao, ảnh hưởng tới báo cáo tài chính và uy tín thương hiệu.
Luật Sư Tư vấn pháp luật doanh nghiệp thường khuyến nghị lập bộ quy tắc tuân thủ định kỳ, gắn trách nhiệm đến từng bộ phận quản lý.

4.2 Mở rộng thẩm quyền xử phạt

Một số chức danh trong lực lượng Quản lý thị trường, Công an, Hải quan được tăng thẩm quyền áp dụng biện pháp bổ sung như tước giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động.
Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, việc nắm rõ thẩm quyền giúp người đại diện theo pháp luật chủ động làm việc với đúng cơ quan, tránh mất thời gian và chi phí không cần thiết.

4.3 Quy định rõ trách nhiệm của người đại diện

Khi tổ chức bị xử phạt, người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền phải trực tiếp giải trình, ký nhận quyết định và tổ chức thi hành.
Quy định này nâng cao tính chịu trách nhiệm cá nhân, đồng thời yêu cầu người đại diện hiểu rõ các quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 để xử lý công việc đúng thẩm quyền.
Trong nhiều trường hợp, luật sư tư vấn doanh nghiệp có thể tham gia hỗ trợ xây dựng phương án thương lượng giảm nhẹ hoặc hoãn thi hành quyết định.

4.4 Cho phép sử dụng chữ ký số và phương tiện điện tử

Áp dụng chữ ký số, gửi – nhận văn bản điện tử và xử phạt trực tuyến ở một số khâu, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm thủ tục hành chính.
Đây là bước tiến quan trọng, đặc biệt thuận lợi cho các doanh nghiệp FDI có văn phòng đại diện ở nhiều tỉnh, thành phố, giúp thống nhất xử lý hồ sơ trên toàn hệ thống.

Liên hệ hỗ trợ pháp lý: