Cụm từ “Nghị định PCCC 2023” không còn phù hợp để dùng như tên của một căn cứ pháp lý hiện hành. Từ ngày 01/07/2025, khung pháp luật về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đã thay đổi. Doanh nghiệp và chủ cơ sở cần xác định đúng văn bản, loại cơ sở và thời điểm áp dụng trước khi chuẩn bị hồ sơ hoặc tổ chức thực hiện.
1. Khung pháp luật PCCC đang áp dụng
Căn cứ trung tâm hiện nay là Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Luật được hướng dẫn bởi Nghị định 105/2025/NĐ-CP; quy định xử phạt được đặt tại Nghị định 106/2025/NĐ-CP. Đến năm 2026, một số nội dung của các nghị định này tiếp tục được sửa đổi, trong đó có Nghị định 347/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/09/2026.
Vì vậy, không nên tra cứu một “nghị định PCCC 2023” chung chung rồi áp dụng cho mọi trường hợp. Số hiệu văn bản, thời điểm phát sinh công việc và điều khoản chuyển tiếp phải được kiểm tra cùng nhau.
Nguồn chính thức: Luật 55/2024/QH15; Nghị định 105/2025/NĐ-CP; Nghị định 106/2025/NĐ-CP; Nghị định 347/2026/NĐ-CP.

2. Không phải mọi cơ sở đều thực hiện cùng một thủ tục
Nghĩa vụ PCCC phụ thuộc vào loại hình công trình, công năng, quy mô, mức nguy hiểm cháy và giai đoạn hoạt động. Một cơ sở có thể phải rà soát điều kiện an toàn trong quá trình vận hành; trường hợp khác có thể phát sinh yêu cầu liên quan đến thiết kế, thẩm định, nghiệm thu, phương án chữa cháy hoặc hồ sơ quản lý theo danh mục và ngưỡng tương ứng.
Do đó, bước đầu tiên không phải là tải một “bộ hồ sơ PCCC” dùng chung, mà là xác định cơ sở có thuộc danh mục quản lý hay diện phải thực hiện thủ tục cụ thể hay không. Chủ nhà trọ cần đối chiếu quy định PCCC theo loại hình và quy mô cơ sở; hộ kinh doanh có thể xem hướng dẫn rà soát hồ sơ PCCC.
3. Các nhóm công việc doanh nghiệp cần kiểm tra
- Phân loại cơ sở và công trình: xác định công năng, quy mô, khối tích, số tầng và hoạt động thực tế.
- Thiết kế và nghiệm thu: kiểm tra dự án có thuộc diện thực hiện thủ tục về PCCC trong giai đoạn đầu tư xây dựng hay không.
- Điều kiện vận hành: lối thoát nạn, nguồn điện, khoảng cách an toàn, phương tiện chữa cháy và khả năng duy trì hệ thống.
- Tổ chức tại cơ sở: người phụ trách, lực lượng PCCC cơ sở, phương án, huấn luyện và thực tập theo trường hợp áp dụng.
- Hồ sơ quản lý: lưu đúng tài liệu phát sinh từ hoạt động thực tế, không lập bộ hồ sơ hình thức hoặc sao chép từ cơ sở khác.
Xem thêm: Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và quy định PCCC đối với kho hàng.

4. Cách rà soát hồ sơ PCCC theo thời điểm
Đối với công việc đã thực hiện trước ngày văn bản mới có hiệu lực, cần đọc điều khoản chuyển tiếp và đối chiếu tình trạng hồ sơ đã được tiếp nhận hoặc giải quyết. Đối với dự án, thay đổi công năng hoặc hoạt động phát sinh sau thời điểm đó, doanh nghiệp nên sử dụng văn bản đang có hiệu lực tại ngày thực hiện công việc. Không nên tự động thay toàn bộ hồ sơ cũ bằng biểu mẫu mới, cũng không nên tiếp tục sử dụng căn cứ cũ chỉ vì hồ sơ trước đây từng được chấp nhận.
5. Xử phạt và trách nhiệm duy trì điều kiện
Mức xử lý phụ thuộc vào hành vi, chủ thể, tình tiết và văn bản có hiệu lực tại thời điểm vi phạm. Bài viết này không thay thế việc xác định hành vi cụ thể theo Nghị định 106/2025/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi. Ngoài việc tránh vi phạm, cơ sở cần duy trì điều kiện an toàn trong suốt quá trình hoạt động; hồ sơ được lập một lần không thay thế việc kiểm tra và vận hành thực tế.
