Từ tháng 10/2026, nhiều cơ quan đăng ký kinh doanh địa phương tăng cường rà soát việc kê khai thông tin chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp. Tuy nhiên, không thể suy ra rằng mọi doanh nghiệp đều phải kê khai lại trước ngày 31/10/2026, hoặc mọi trường hợp chưa có dữ liệu trên danh sách rà soát đều đã vi phạm. Việc xác định nghĩa vụ phụ thuộc vào thời điểm thành lập, lịch sử hồ sơ và tình trạng thay đổi thông tin thực tế.

Ba câu hỏi cần kiểm tra ngay:
- Doanh nghiệp đã từng kê khai thông tin chủ sở hữu hưởng lợi hay chưa?
- Cơ cấu sở hữu, quyền kiểm soát hoặc thông tin đã kê khai có thay đổi không?
- Doanh nghiệp có thuộc phạm vi thông báo rà soát cụ thể của cơ quan đăng ký kinh doanh địa phương hay không?
1. Chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp là ai?
Theo Điều 17 Nghị định 168/2025/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung bởi Điều 3 Nghị định 296/2026/NĐ-CP, chủ sở hữu hưởng lợi là một hoặc nhiều cá nhân trực tiếp hoặc gián tiếp sở hữu, hoặc kiểm soát cuối cùng trên thực tế đối với doanh nghiệp có tư cách pháp nhân. Cá nhân đại diện phần vốn nhà nước trong doanh nghiệp không được xác định theo cách này.
Việc xác định phải nhìn tới cá nhân ở cuối chuỗi sở hữu hoặc người thực sự chi phối doanh nghiệp, không dừng ở tên công ty hoặc tổ chức đứng trên giấy tờ góp vốn.
Tiêu chí 1 — Quyền sở hữu từ 25%
Một cá nhân có thể được xác định qua việc trực tiếp, gián tiếp hoặc kết hợp trực tiếp và gián tiếp sở hữu từ 25% vốn điều lệ hoặc 25% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết trở lên. Nếu nhóm cá nhân có quan hệ gia đình theo khoản 22 Điều 4 Luật Doanh nghiệp hoặc có hợp đồng cùng sở hữu trực tiếp, gián tiếp hoặc kết hợp đạt từ 25% vốn điều lệ hoặc cổ phần có quyền biểu quyết trở lên, doanh nghiệp xác định các cá nhân trong nhóm là chủ sở hữu hưởng lợi. Đối với công ty hợp danh, tất cả thành viên hợp danh là chủ sở hữu hưởng lợi, không phụ thuộc tỷ lệ góp vốn hoặc quyền biểu quyết.
Tiêu chí 2 — Quyền kiểm soát thực tế
Khi cá nhân không đáp ứng tiêu chí sở hữu, hoặc có căn cứ cho thấy cá nhân được xác định theo tiêu chí sở hữu không phải chủ sở hữu hưởng lợi, doanh nghiệp tiếp tục xác định cá nhân có quyền kiểm soát thực tế theo thứ tự quy định tại Điều 18 đã được sửa đổi. Các quyền cần kiểm tra gồm quyền chi phối những quyết định quan trọng, chẳng hạn việc bổ nhiệm nhân sự quản lý chủ chốt, sửa đổi điều lệ, quyết định chính sách tài chính, đầu tư hoặc tổ chức lại doanh nghiệp. Phải kiểm tra điều lệ, thỏa thuận cổ đông, hợp đồng và cơ chế biểu quyết thực tế.
Tiêu chí 3 — Người quản lý có quyền hạn lớn nhất
Khi không xác định được cá nhân đáp ứng hai tiêu chí trước, doanh nghiệp xác định một người quản lý có quyền hạn lớn nhất để hành động thay mặt doanh nghiệp theo quy định. Đây là phương án áp dụng sau khi đã rà soát quyền sở hữu và kiểm soát thực tế, không phải mặc nhiên kê khai người đại diện theo pháp luật trong mọi trường hợp.

2. Những doanh nghiệp nào cần kê khai hoặc bổ sung thông tin?
Cần phân biệt bốn tình huống thay vì áp dụng một câu trả lời cho tất cả doanh nghiệp:
| Tình huống | Hướng xử lý |
|---|---|
| Đăng ký thành lập doanh nghiệp mới | Xác định và kê khai chủ sở hữu hưởng lợi trong hồ sơ đăng ký theo quy định hiện hành. |
| Đã kê khai, không phát sinh thay đổi | Không tự động phải nộp lại chỉ vì Nghị định 296/2026/NĐ-CP thay đổi tiêu chí; vẫn cần rà soát nghĩa vụ khác nếu có thông báo hợp pháp. |
| Đã kê khai, có thay đổi thông tin thực tế | Đối chiếu khoản 1 Điều 52 Nghị định 168/2025/NĐ-CP và thực hiện thủ tục thông báo thay đổi theo trường hợp cụ thể. |
| Thành lập trước 01/07/2025, chưa bổ sung | Bổ sung thông tin (nếu có) đồng thời khi thực hiện thủ tục đăng ký/thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp gần nhất theo khoản 1 Điều 3 Luật 76/2025/QH15, trừ trường hợp doanh nghiệp yêu cầu bổ sung sớm hơn. |
Lưu ý: Cần đối chiếu quy định về đối tượng, trường hợp có chủ sở hữu hưởng lợi và thông tin phục vụ xác định chủ sở hữu hưởng lợi. Không phải nội dung nào liên quan đến vốn hoặc cổ đông cũng đồng nghĩa phải điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC).
3. Có bắt buộc kê khai lại trong 10 ngày từ 23/07/2026 không?
Không có nghĩa vụ kê khai lại đồng loạt theo mốc này. Trong giải đáp chính thức công bố ngày 01/09/2026, Bộ Tài chính xác nhận Nghị định 296/2026/NĐ-CP không yêu cầu doanh nghiệp đang hoạt động cập nhật trong 10 ngày kể từ ngày nghị định có hiệu lực. Trường hợp đã kê khai và không phát sinh thay đổi thông tin thì không phải làm lại thủ tục chỉ vì thay đổi tiêu chí.
Ngược lại, khi có thay đổi thông tin chủ sở hữu hưởng lợi hoặc tỷ lệ sở hữu đã kê khai thuộc khoản 1 Điều 52 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp phải thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày có thay đổi. Do đó, cần phân biệt mốc hiệu lực của văn bản với thời điểm phát sinh thay đổi thông tin trong hồ sơ của doanh nghiệp.
Nguồn đối chiếu: Giải đáp chính thức của Bộ Tài chính về nghĩa vụ kê khai lại.
4. Hạn 31/10/2026 có áp dụng cho tất cả doanh nghiệp trên cả nước?
Không nên xem đây là hạn chung trên toàn quốc. Trong tháng 10, Công văn 3164/DNTN-GS ngày 07/10/2026 đã được nhiều địa phương sử dụng làm căn cứ rà soát, kiểm tra dữ liệu kê khai. Sở Tài chính Hà Nội công bố văn bản số 18409/STC-ĐKDN ngày 23/10/2026 kèm các tài liệu liên quan; tại Lạng Sơn, thông tin công bố của cơ quan địa phương nêu thời hạn hoàn thiện hồ sơ trước ngày 31/10/2026 đối với nhóm được thông báo.
Ngày 31/10/2026 đã qua tại thời điểm bài viết này được cập nhật. Nếu doanh nghiệp nằm trong danh sách rà soát của một địa phương, nên kiểm tra văn bản gửi đến mình, tình trạng đã nộp và liên hệ cơ quan đăng ký kinh doanh phụ trách để xác định bước xử lý. Không kết luận doanh nghiệp ngoài danh sách hoặc ngoài địa phương phải thực hiện cùng thời hạn.
Hồ sơ thông báo thay đổi cần chuẩn bị
Đối với thay đổi thông tin chủ sở hữu hưởng lợi, hồ sơ gồm thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp và danh sách chủ sở hữu hưởng lợi; sử dụng Mẫu số 12 và Mẫu số 10 theo Thông tư 121/2026/TT-BTC. Đây là hồ sơ nộp, cần phân biệt với tài liệu nội bộ dùng chứng minh cách xác định trong checklist dưới đây. Hồ sơ ủy quyền và các thành phần phát sinh theo thủ tục cụ thể cần đối chiếu riêng. Xem hướng dẫn và biểu mẫu của Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.
5. Checklist rà soát hồ sơ chủ sở hữu hưởng lợi
- Lấy dữ liệu nguồn: danh sách thành viên/cổ đông, sổ đăng ký cổ đông, cơ cấu công ty mẹ – công ty con, điều lệ, thỏa thuận liên quan đến quyền biểu quyết và kiểm soát.
- Lập sơ đồ sở hữu nhiều tầng: truy từng nhánh sở hữu qua tổ chức trung gian tới cá nhân cuối cùng; xác định phần sở hữu trực tiếp, gián tiếp và kết hợp nếu có.
- Kiểm tra kiểm soát thực tế: đối chiếu quyền bổ nhiệm, điều lệ, quyền quyết định chính sách tài chính và đầu tư, các thỏa thuận pháp lý.
- Xác định trường hợp không có cá nhân đáp ứng hai nhóm tiêu chí: rà soát người quản lý có quyền hạn lớn nhất theo quy định, không suy đoán từ chức danh đơn lẻ.
- Đối chiếu hồ sơ đã nộp và lịch sử thay đổi: thời điểm thành lập, lần đăng ký/thông báo thay đổi gần nhất, trường hợp đã kê khai nhưng có hay không có thay đổi thực tế.
- Xác định nghĩa vụ thủ tục và lưu bằng chứng: kiểm tra yêu cầu của cơ quan đăng ký kinh doanh có thẩm quyền, lựa chọn biểu mẫu hiện hành và lưu hồ sơ chứng minh cách xác định.
6. Lưu ý đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI)
Với doanh nghiệp có cổ đông là tổ chức nước ngoài, việc kê khai không nhất thiết dừng ở tên pháp nhân nước ngoài. Cần phân tích chuỗi sở hữu và quyền kiểm soát để xác định cá nhân hưởng lợi cuối cùng, đồng thời rà soát hồ sơ đăng ký doanh nghiệp tại Việt Nam.
Ví dụ 1: Một cá nhân trực tiếp sở hữu 30% vốn điều lệ công ty Việt Nam có thể đáp ứng tiêu chí sở hữu. Ví dụ 2: Một cá nhân chỉ đứng tên tỷ lệ nhỏ nhưng có quyền quyết định bổ nhiệm đa số thành viên quản lý có thể cần phân tích theo tiêu chí kiểm soát thực tế. Ví dụ 3: Công ty Việt Nam do pháp nhân nước ngoài sở hữu phải truy cấu trúc phía trên thay vì mặc định pháp nhân nước ngoài là cá nhân chủ sở hữu hưởng lợi.
Các ví dụ trên chỉ để nhận diện tình huống, chưa thay thế việc áp dụng điều khoản vào cấu trúc vốn và tài liệu thực tế. Kê khai chủ sở hữu hưởng lợi không mặc nhiên đồng nghĩa phải sửa IRC hoặc ERC; phải xác định loại thay đổi và cơ quan có thẩm quyền.
7. Rủi ro khi kê khai sai, thiếu hoặc không thực hiện
Nghị định 288/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 21/07/2026, sửa đổi quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư, bao gồm các hành vi liên quan đến thông tin chủ sở hữu hưởng lợi. Việc xác định mức phạt phải căn cứ vào hành vi cụ thể, đối tượng, thời điểm phát sinh nghĩa vụ và tình tiết của vụ việc.
Không nên áp dụng một mức phạt cố định cho mọi trường hợp chưa có thông tin kê khai trong danh sách kiểm tra. Doanh nghiệp cần lưu giữ hồ sơ xác định chủ sở hữu hưởng lợi, thông báo của cơ quan nhà nước và biên nhận đã nộp để chứng minh tình trạng thực hiện nghĩa vụ.
8. Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp đã kê khai năm 2025 có phải nộp lại trong năm 2026?
Nếu không phát sinh thay đổi thông tin đã kê khai, việc thay đổi tiêu chí theo Nghị định 296/2026/NĐ-CP tự nó không làm phát sinh nghĩa vụ nộp lại trong 10 ngày. Nếu thực tế có thay đổi, phải đối chiếu quy định về thông báo thay đổi.
Doanh nghiệp không có cá nhân nào sở hữu 25% thì có cần xác định chủ sở hữu hưởng lợi?
Vẫn phải kiểm tra tiêu chí kiểm soát thực tế và, khi áp dụng, tiêu chí người quản lý có quyền hạn lớn nhất. Không thể kết luận “không có chủ sở hữu hưởng lợi” chỉ từ bảng tỷ lệ góp vốn.
Công văn địa phương có làm phát sinh thời hạn chung cho doanh nghiệp ở tỉnh khác?
Không thể tự suy ra như vậy. Phải đọc đúng văn bản, đối tượng nhận, phạm vi địa bàn và căn cứ pháp luật mà cơ quan đăng ký kinh doanh áp dụng.
Doanh nghiệp FDI có phải điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư khi kê khai chủ sở hữu hưởng lợi?
Không mặc nhiên. Nghĩa vụ về chủ sở hữu hưởng lợi trong đăng ký doanh nghiệp cần được phân biệt với các trường hợp phải điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo pháp luật đầu tư.
9. Dịch vụ rà soát thông tin chủ sở hữu hưởng lợi của Luật Dương Trí
Luật Dương Trí có thể hỗ trợ doanh nghiệp rà soát cấu trúc sở hữu trực tiếp và gián tiếp, đánh giá quyền kiểm soát, đối chiếu thông tin đã kê khai, xác định thủ tục phát sinh và chuẩn bị phương án xử lý theo hồ sơ cụ thể. Với doanh nghiệp FDI, phạm vi rà soát cần bao gồm cả chuỗi sở hữu qua pháp nhân ở nước ngoài và tác động tới thủ tục đăng ký doanh nghiệp, đầu tư nếu có.
Cần kiểm tra tình trạng kê khai của doanh nghiệp?
Bạn có thể gửi sơ đồ sở hữu, thông tin lần đăng ký thay đổi gần nhất và văn bản cơ quan đăng ký kinh doanh (nếu có) để Luật Dương Trí xác định phạm vi công việc cần tư vấn.
Nguồn pháp luật và văn bản được đối chiếu
- Nghị định 296/2026/NĐ-CP, ban hành và có hiệu lực 23/07/2026 — sửa đổi Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp.
- Bộ Tài chính giải đáp về nghĩa vụ kê khai lại, ngày 01/09/2026.
- Thông báo của Sở Tài chính Hà Nội ngày 27/10/2026 và các công văn đính kèm.
- Thông tin triển khai rà soát tại Lạng Sơn tháng 10/2026.
- Nghị định 288/2026/NĐ-CP về sửa đổi quy định xử phạt.
- Bản tin pháp luật tháng 10/2026 của Luật Dương Trí.
Nội dung được cập nhật ngày 01/11/2026, nhằm cung cấp thông tin pháp luật chung. Việc áp dụng từng thủ tục, thời hạn và chế tài cần được đối chiếu với hồ sơ doanh nghiệp và văn bản có hiệu lực tại thời điểm thực hiện.

