29/07/2025 | Chia sẻ

Luật đấu thầu mới: Quy định nổi bật và tác động đến doanh nghiệp

Ngày đăng: 29/07/2025Tác giả: Phạm Đình AnhCập nhật: 26/08/2026

Luật đấu thầu mới, được Quốc hội thông qua vào năm 2023 và có hiệu lực từ 1/1/2024, đang mang đến nhiều thay đổi quan trọng về trình tự, thủ tục đấu thầu và các cơ chế kiểm soát nhằm minh bạch hóa hoạt động mua sắm công. Với những doanh nghiệp tham gia thị trường đấu thầu, đặc biệt là doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, việc nắm rõ các nội dung của luật này là điều kiện cần thiết để không bị loại “ngay từ vòng gửi xe”. Hãy cùng Luật Dương Trí tìm hiểu rõ ràng hơn ở bài viết dưới đây.

1. Căn cứ pháp lý của Luật đấu thầu mới

Luật Đấu thầu 2023 (Luật số 22/2023/QH15) được Quốc hội thông qua vào tháng 6/2023 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2024, thay thế hoàn toàn Luật Đấu thầu 2013. Đây là một bước cải cách mạnh mẽ trong hoạt động mua sắm công và lựa chọn nhà thầu, tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn, minh bạch hơn cho mọi thành phần kinh tế tham gia đấu thầu.

Hệ thống pháp lý hiện hành về đấu thầu theo Luật đấu thầu mới bao gồm:

Luật Đấu thầu 2023 – là văn bản gốc, quy định toàn diện về lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, đấu thầu qua mạng và quản lý hợp đồng.
Nghị định 63/2014/NĐ-CP, Nghị định 25/2020/NĐ-CP (về lựa chọn nhà đầu tư theo Luật Đầu tư công, PPP), và các nghị định sửa đổi, bổ sung khác.
Hệ thống Thông tư hướng dẫn đấu thầu do Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính ban hành.

Đặc biệt, luật này không chỉ áp dụng cho các cơ quan nhà nước và tổ chức chính trị – xã hội mà còn mở rộng phạm vi áp dụng tới:

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), đặc biệt là khi tham gia các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, y tế, công nghệ tại Việt Nam.
Các đơn vị sử dụng vốn nhà nước từ 30% trở lên, hoặc có tổng mức đầu tư từ 500 tỷ đồng trở lên.
Các liên danh nhà thầu nước ngoài, nhà thầu trong nước tham gia đấu thầu quốc tế.

Với việc ban hành Luật đấu thầu mới, Nhà nước kỳ vọng đẩy mạnh tính cạnh tranh, công khai và hiệu quả sử dụng ngân sách, đồng thời tạo ra môi trường pháp lý bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài.

Nếu bạn là nhà đầu tư nước ngoài hoặc đang quan tâm đến chuyển nhượng dự án đầu tư, đăng ký đầu tư tại Việt Nam, hoặc hợp tác PPP, hãy cập nhật đầy đủ quy định của Luật đấu thầu 2023 để đảm bảo thủ tục đúng pháp lý.

2. Những điểm mới nổi bật trong Luật đấu thầu mới

Với việc ban hành Luật Đấu thầu 2023, nhiều điểm thay đổi quan trọng đã được bổ sung để nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công và tạo sự cạnh tranh lành mạnh cho cả doanh nghiệp trong nước và các doanh nghiệp FDI hoạt động tại Việt Nam.

2.1 Thay đổi tiêu chí lựa chọn nhà thầu

Một trong những thay đổi mang tính nền tảng của luật đấu thầu mới là việc chuyển đổi tiêu chí lựa chọn nhà thầu từ “giá thấp nhất” sang “giá trị và hiệu quả đầu tư”. Cụ thể:

Nhà thầu không chỉ cần chào giá cạnh tranh, mà còn phải chứng minh được năng lực kỹ thuật, kinh nghiệm thi công, năng lực tài chính và hiệu quả sử dụng vốn.
Điều này giúp loại bỏ tình trạng “phá giá” dẫn đến chất lượng thi công thấp, vi phạm hợp đồng.

Đây là bước tiến đặc biệt quan trọng với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khi tham gia dự án xây dựng, năng lượng, hạ tầng tại Việt Nam – những lĩnh vực yêu cầu chuyên môn sâu và năng lực kỹ thuật cao.

2.2 Minh bạch hóa quy trình đấu thầu

Để chống tiêu cực và tăng tính minh bạch, Luật đấu thầu 2023 yêu cầu:

Công khai kế hoạch lựa chọn nhà thầu, hồ sơ mời thầu, kết quả đấu thầu trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (muasamcong.gov.vn).
Bắt buộc áp dụng đấu thầu điện tử (e-bidding) đối với các gói thầu mua sắm hàng hóa, dịch vụ thông thường hoặc giá trị nhỏ – giảm thiểu thao túng và gian lận.

Gợi ý: Các doanh nghiệp FDI, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ hoặc tư vấn dịch vụ pháp lý, cần cập nhật hạ tầng kỹ thuật số, chữ ký số và hệ thống quản trị đấu thầu để tham gia e-bidding đúng chuẩn pháp luật.

2.3 Quản lý chặt chẽ hành vi gian lận và vi phạm

Luật đấu thầu mới cũng nâng mức chế tài, đồng thời bổ sung các biện pháp mạnh nhằm xử lý triệt để hành vi vi phạm:

Nhà thầu làm giả hồ sơ, thông thầu, liên kết không minh bạch sẽ bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 3 đến 5 năm.
Ngoài ra, các hành vi vi phạm nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Luật Hình sự.

Đây là điểm các doanh nghiệp vừa và nhỏ, liên danh thầu quốc tế và các nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý khi tham gia các gói thầu sử dụng nguồn vốn nhà nước hoặc có yếu tố đấu thầu quốc tế.

3. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì theo Luật đấu thầu mới?

Để tham gia hiệu quả vào các hoạt động đấu thầu theo Luật Đấu thầu 2023, doanh nghiệp cần chủ động rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp lý, kỹ thuật, tài chính. Điều này đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), và những đơn vị đang mở rộng hoạt động vào lĩnh vực đầu tư công, xây dựng, cung ứng dịch vụ công.

3.1 Hoàn thiện hồ sơ pháp lý

Một trong những yêu cầu tiên quyết của quy trình đấu thầu theo luật đấu thầu mới là doanh nghiệp phải có đầy đủ hồ sơ pháp lý hợp lệ:

Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy phép đăng ký đầu tư (nếu có yếu tố nước ngoài).
Chứng nhận năng lực hoạt động xây dựng, nếu tham gia thầu thi công, tư vấn kỹ thuật.
Cam kết tuân thủ pháp luật về đấu thầu, đầu tư, xây dựng theo đúng quy định hiện hành.
Tùy từng gói thầu, doanh nghiệp cần chuẩn bị thêm các tài liệu như thỏa thuận liên danh, hồ sơ pháp lý nhà thầu nước ngoài…

Gợi ý: Doanh nghiệp nên sử dụng dịch vụ luật sư tư vấn doanh nghiệp hoặc đội ngũ pháp chế nội bộ để kiểm tra trước khi nộp hồ sơ.

3.2 Rà soát năng lực tài chính

Việc chứng minh năng lực tài chính và kỹ thuật là yếu tố quan trọng để được đánh giá đạt yêu cầu trong đấu thầu:

Chuẩn bị báo cáo tài chính đã kiểm toán trong 2 – 3 năm gần nhất.
Cung cấp hồ sơ về nhân sự chủ chốt, kỹ sư, chuyên gia, người đại diện dự án.
Tài liệu chứng minh kinh nghiệm thực hiện các gói thầu tương tự, đặc biệt là các dự án sử dụng vốn nhà nước hoặc vốn ODA.

Các doanh nghiệp FDI, công ty liên doanh hoặc đơn vị cung cấp phần mềm có bản quyền cũng cần thể hiện rõ năng lực chuyển giao công nghệ, cung ứng kỹ thuật theo yêu cầu hồ sơ mời thầu.

3.3 Đăng ký tài khoản hệ thống đấu thầu quốc gia

Theo Luật đấu thầu mới, gần như toàn bộ hoạt động đấu thầu đều được thực hiện qua mạng:

Đăng ký tài khoản trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia tại địa chỉ: muasamcong.mpi.gov.vn
Sở hữu chữ ký số hợp lệ để ký và nộp hồ sơ dự thầu.
Trang bị phần mềm đọc và tạo file hồ sơ dự thầu theo chuẩn XML hoặc PDF tương thích với hệ thống.

Đây là bước cần thiết để doanh nghiệp không bị loại vì lý do kỹ thuật. Với những doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm, nên sử dụng dịch vụ tư vấn đầu tư và đấu thầu chuyên nghiệp để được hỗ trợ triển khai đúng quy trình.

4. Một số lưu ý quan trọng khi tham gia đấu thầu

Nội dung này sẽ giúp doanh nghiệp tránh được những sai sót thường gặp trong quy trình tham gia đấu thầu, từ khâu chuẩn bị hồ sơ đến thực hiện nghĩa vụ pháp lý sau khi trúng thầu.

4.1 Tuân thủ chính xác nội dung hồ sơ mời thầu

Theo quy định của luật đấu thầu mới, hồ sơ dự thầu phải được chuẩn bị đầy đủ và chính xác theo đúng yêu cầu đã công bố. Doanh nghiệp cần:

Nộp hồ sơ theo đúng mẫu biểu quy định trong hồ sơ mời thầu.
Không được sửa chữa, tẩy xóa thông tin trên tài liệu đã ký.
Không bổ sung tài liệu sau thời điểm đóng thầu nếu không có yêu cầu chính thức từ bên mời thầu.
Hồ sơ cần được ký bằng chữ ký số hợp lệ và còn thời hạn trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Việc tuân thủ chặt chẽ quy trình này không chỉ thể hiện tính chuyên nghiệp mà còn là tiêu chí bắt buộc để hồ sơ không bị loại ngay từ vòng đầu.

4.2 Kiểm soát hiệu lực bảo lãnh dự thầu và thực hiện hợp đồng

Luật đấu thầu 2023 quy định rõ về thời hạn và hình thức bảo lãnh. Cụ thể:

Thời hạn hiệu lực của bảo lãnh dự thầu phải bằng hoặc dài hơn thời gian có hiệu lực của hồ sơ dự thầu.
Doanh nghiệp cần nộp bảo lãnh thực hiện hợp đồng ngay sau khi trúng thầu trong thời gian quy định.
Mẫu bảo lãnh phải được ban hành đúng theo hướng dẫn của Bộ Tài chính hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Nếu sai lệch về hiệu lực hoặc nội dung bảo lãnh, doanh nghiệp có thể bị loại khỏi quá trình lựa chọn nhà thầu.

4.3 Rà soát tính hợp pháp trước khi nộp hồ sơ

Doanh nghiệp cần rà soát các yếu tố sau để tránh rủi ro:

Ngành nghề ghi trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và giấy chứng nhận đầu tư phải phù hợp với phạm vi gói thầu.
Nếu là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hoặc liên danh, cần đảm bảo đáp ứng các điều kiện về năng lực theo từng lĩnh vực cụ thể như xây dựng, dịch vụ kỹ thuật, tư vấn.
Hồ sơ tài chính, năng lực nhân sự, năng lực thi công cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, đặc biệt nếu tham gia các gói thầu sử dụng vốn ngân sách nhà nước hoặc vốn vay ODA.

4.4 Nên sử dụng dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp

Tham gia đấu thầu hiện nay không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn mà còn yêu cầu hiểu rõ pháp luật. Doanh nghiệp nên:

Tham khảo ý kiến của luật sư tư vấn đầu tư, tư vấn đấu thầu, hoặc dịch vụ pháp lý doanh nghiệp để đảm bảo hồ sơ phù hợp và đúng quy định.
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, nên cân nhắc việc sử dụng dịch vụ bên ngoài để tiết kiệm chi phí, thời gian, đồng thời tăng tính chuyên nghiệp trong quy trình đấu thầu

Liên hệ hỗ trợ pháp lý: