Điều kiện tiếp cận thị trường theo cam kết WTO, CPTPP, EVFTA cho nhà đầu tư nước ngoài 2026

Ngày đăng: Ngày cập nhật:

Điều kiện tiếp cận thị trường quyết định một nhà đầu tư nước ngoài có được đầu tư vào một ngành tại Việt Nam hay không, và nếu được thì sở hữu bao nhiêu phần trăm vốn, theo hình thức nào. Các điều kiện này được xác định bởi Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường (Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP) và cam kết quốc tế của Việt Nam — WTO, CPTPP, EVFTA, RCEP.

Ba mức sở hữu vốn nước ngoài theo ngành
Ba mức sở hữu vốn nước ngoài theo ngành theo Phụ lục I NĐ 96/2026 và cam kết quốc tế

Điều kiện tiếp cận thị trường gồm những gì?

Theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ các ngành thuộc Danh mục hạn chế. Với ngành thuộc Danh mục, nhà đầu tư cần đáp ứng năm nhóm điều kiện:

Nhóm điều kiện Nội dung
Tỷ lệ sở hữu vốn (FOL) Giới hạn phần trăm vốn nhà đầu tư nước ngoài được nắm giữ (ví dụ 49%, 51%, 65% hoặc 100% tùy ngành)
Hình thức đầu tư Thành lập tổ chức kinh tế, góp vốn/mua cổ phần, hoặc bắt buộc liên doanh với đối tác Việt Nam
Phạm vi hoạt động Giới hạn phạm vi dịch vụ, hàng hóa được phép cung cấp
Đối tác Việt Nam Một số ngành yêu cầu phải có đối tác trong nước
Điều kiện khác Năng lực tài chính, kinh nghiệm, giấy phép chuyên ngành theo luật chuyên ngành

Vai trò của cam kết quốc tế: WTO, CPTPP, EVFTA, RCEP

Việc tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài phụ thuộc vào cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia — thường gọi là “market access”. Nguyên tắc cốt lõi:

  • WTO là mức sàn tối thiểu Việt Nam bảo đảm cho mọi thành viên, thể hiện qua Biểu cam kết dịch vụ (cam kết chung, cam kết cụ thể theo từng ngành, và theo phương thức — trong đó Phương thức 3 “hiện diện thương mại” là quan trọng nhất với FDI);
  • Các FTA thế hệ mới (CPTPP, EVFTA, RCEP) có thể mở hơn WTO cho nhà đầu tư đến từ các nước thành viên — ví dụ nhà đầu tư EU theo EVFTA, nhà đầu tư Nhật/Singapore/Canada theo CPTPP;
  • Do đó, mức mở cửa với một ngành phụ thuộc cả vào ngành lẫn quốc tịch của nhà đầu tư.

Điểm mới 2026: Nghị định 96 tích hợp sẵn mức trần sở hữu

Đây là thay đổi quan trọng so với cơ chế cũ:

Tiêu chí Nghị định 31/2021 (cũ) Nghị định 96/2026 (mới)
Cách tra cứu Phải tra chéo Luật Đầu tư và từng Hiệp định quốc tế Phụ lục I ghi chú trực tiếp mức trần sở hữu (FOL) ngay cạnh tên ngành
Nguồn hạn chế Rải rác ở nhiều văn bản Hợp nhất mức trần từ các Hiệp định vào Phụ lục

Nhờ vậy, nhà đầu tư và doanh nghiệp tra cứu nhanh hơn, giảm rủi ro bỏ sót cam kết.

Nguyên tắc áp dụng khi có nhiều điều ước hoặc nhiều ngành

Nghị định 96/2026 quy định nguyên tắc xác định tỷ lệ sở hữu nước ngoài:

  • Khi nhiều nhà đầu tư nước ngoài thuộc một hoặc nhiều điều ước cùng góp vốn, tổng tỷ lệ sở hữu không vượt quá tỷ lệ cao nhất mà một điều ước quy định cho ngành cụ thể;
  • Khi các nhà đầu tư cùng một quốc gia/vùng lãnh thổ, áp theo tỷ lệ tại điều ước áp dụng cho họ;
  • Về chứng khoán, nếu pháp luật chứng khoán quy định khác thì theo pháp luật chứng khoán;
  • Doanh nghiệp đa ngành mà các điều ước quy định khác nhau: cần rà soát từng ngành, trên thực tế thường phải tuân theo ngành bị giới hạn chặt nhất.

Lưu ý ngưỡng 50%: tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ bị áp dụng điều kiện như nhà đầu tư nước ngoài khi thực hiện dự án mới hoặc góp vốn.

Mức sở hữu theo ngành — một số ví dụ

Không có một giới hạn sở hữu chung 49%, 50% hay 51% cho mọi ngành. Mức trần phụ thuộc từng ngành và cam kết:

  • Mở 100% vốn: nhiều ngành sản xuất, thương mại, tư vấn; ví dụ dịch vụ xây dựng (CPC 511–518) được 100% vốn theo Biểu cam kết WTO;
  • Giới hạn một phần (ví dụ 49%, 51%, 65%): một số phân ngành dịch vụ theo cam kết;
  • Bắt buộc liên doanh: một số dịch vụ như quảng cáo, vận tải, giải trí thường yêu cầu đối tác Việt Nam;
  • Chưa mở: các ngành thuộc nhóm chưa được tiếp cận thị trường.

Cách rà soát điều kiện tiếp cận thị trường

  1. Xác định mã ngành dự kiến (VSIC) và dịch vụ tương ứng (CPC);
  2. Tra Phụ lục I Nghị định 96/2026 — ngành thuộc nhóm chưa tiếp cận hay có điều kiện?
  3. Đối chiếu cam kết WTO và FTA (CPTPP, EVFTA, RCEP) theo quốc tịch nhà đầu tư — chọn mức mở cửa thuận lợi nhất được phép;
  4. Xác định tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư và yêu cầu đối tác;
  5. Nếu đa ngành, rà theo ngành bị giới hạn chặt nhất; tư vấn luật sư trước khi nộp hồ sơ IRC.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Đầu tư 2025 (số 143/2025/QH15) — Điều 8 (điều kiện tiếp cận thị trường), Điều 20 (ngưỡng sở hữu);
  • Nghị định 96/2026/NĐ-CP — Phụ lục I và nguyên tắc áp dụng hạn chế tỷ lệ sở hữu theo điều ước quốc tế;
  • Biểu cam kết dịch vụ WTO của Việt Nam; các FTA: CPTPP, EVFTA, RCEP, AANZFTA…

Câu hỏi thường gặp

WTO và FTA, cái nào được ưu tiên áp dụng?

WTO là mức sàn tối thiểu. Nếu một FTA (CPTPP, EVFTA, RCEP) cho mức mở cửa thuận lợi hơn và nhà đầu tư thuộc đối tượng áp dụng, nhà đầu tư được áp dụng mức cao nhất theo một điều ước quy định cho ngành đó.

Nhà đầu tư nước ngoài có luôn được sở hữu 100% vốn không?

Không. Nhiều ngành cho phép 100% vốn, nhưng một số ngành bị giới hạn tỷ lệ hoặc yêu cầu liên doanh theo Phụ lục I và cam kết quốc tế.

Doanh nghiệp đăng ký nhiều ngành thì xác định tỷ lệ sở hữu thế nào?

Cần rà soát từng ngành; trên thực tế thường phải tuân theo ngành bị giới hạn tỷ lệ sở hữu chặt nhất.

Quốc tịch nhà đầu tư có ảnh hưởng đến mức mở cửa không?

Có. Một số FTA mở hơn WTO cho nhà đầu tư đến từ nước thành viên (ví dụ EU theo EVFTA, Nhật/Singapore/Canada theo CPTPP).

Luật Dương Trí hỗ trợ gì?

Luật Dương Trí rà soát mã ngành, đối chiếu Phụ lục I và cam kết quốc tế theo quốc tịch nhà đầu tư để xác định tỷ lệ sở hữu và cấu trúc đầu tư phù hợp. Xem dịch vụ thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và bài ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường.

Đầu tư nước ngoài

Bạn cần tư vấn về Đầu tư nước ngoài?

Trao đổi với đội ngũ Luật Dương Trí để được rà soát quy định, hồ sơ và phương án áp dụng cho trường hợp thực tế.

Trao đổi thông tin qua Zalo
Trao đổi thông tin qua Zalo Trao đổi thông tin qua Zalo Trao đổi thông tin qua Zalo
Trao đổi thông tin qua Zalo