Luật Doanh nghiệp hiện hành năm 2026: Luật 2020 sửa đổi và văn bản hướng dẫn

Ngày đăng: Ngày cập nhật:

Luật Doanh nghiệp hiện hành là Luật số 59/2020/QH14, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật 03/2022/QH15 và Luật 76/2025/QH15. Bài viết tóm tắt các văn bản đang áp dụng, quyền và nghĩa vụ doanh nghiệp cùng những điểm cần lưu ý khi đăng ký, tổ chức hoạt động.

Luật Doanh nghiệp hiện hành và các lần sửa đổi

Luật Doanh nghiệp hiện hành là Luật số 59/2020/QH14, được sửa đổi bởi Luật 03/2022/QH15 và Luật 76/2025/QH15. Luật 76 có hiệu lực từ 01/07/2025; vì vậy tên bài “Luật Doanh nghiệp 2024” (nếu gặp trên nguồn cũ) không phải tên một luật độc lập.

Một thay đổi đáng chú ý là luật bổ sung khái niệm và yêu cầu về thông tin chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp có tư cách pháp nhân. Doanh nghiệp cần xác định người sở hữu thực tế hoặc có quyền chi phối theo tiêu chí pháp luật, kê khai/cập nhật thông tin khi thuộc trường hợp phải thực hiện và lưu giữ theo quy định. Không đồng nhất chủ sở hữu hưởng lợi với người đại diện theo pháp luật hay chỉ dựa vào tên cổ đông đứng trực tiếp.

Luật sửa đổi cũng cập nhật hồ sơ, trình tự đăng ký và điều khoản chuyển tiếp. Nghị định 296/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 23/07/2026, tiếp tục sửa Nghị định 168/2025/NĐ-CP, trong đó cập nhật cách xác định và kê khai chủ sở hữu hưởng lợi, đồng thời sửa một số bước đăng ký trực tuyến. Thay đổi tiêu chí này tự nó không buộc doanh nghiệp đã kê khai đúng trước đó phải nộp lại thông tin nếu dữ liệu thực tế không đổi; khi thông tin chủ sở hữu hưởng lợi thực tế thay đổi thì thực hiện thông báo theo thời hạn hiện hành. Nghị định 288/2026/NĐ-CP bổ sung chế tài đối với một số vi phạm về kê khai thông tin chủ sở hữu hưởng lợi. Doanh nghiệp nên đối chiếu hồ sơ theo tình trạng và thời điểm phát sinh cụ thể.

Văn bản hướng dẫn và đăng ký doanh nghiệp hiện hành

Căn cứ đăng ký doanh nghiệp hiện hành gồm Luật Doanh nghiệp 2020 đã sửa đổi, Luật 76/2025/QH15, Nghị định 168/2025/NĐ-CP và biểu mẫu theo thông tư đăng ký doanh nghiệp đang có hiệu lực. Nghị định 168 vận hành thủ tục trong mô hình chính quyền địa phương mới; cơ quan đăng ký doanh nghiệp cấp tỉnh tiếp nhận theo địa chỉ trụ sở, còn hộ kinh doanh thực hiện theo thủ tục cấp xã.

Khi thành lập hoặc đăng ký thay đổi, kiểm tra hồ sơ đúng loại hình, ngành nghề, người đại diện, chủ sở hữu hưởng lợi (nếu thuộc diện kê khai) và giấy tờ được yêu cầu theo thủ tục chính thức. Nghị định 01/2021/NĐ-CP và Thông tư 01/2021/TT-BKHĐT không còn là bộ quy trình chung hiện hành. Tra cứu biểu mẫu tại Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.

3. Quyền và nghĩa vụ của Doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp hiện hành

Căn cứ theo quy định tại Điều 7, Điều 8 Luật Doanh nghiệp hiện hành quy định doanh nghiệp có quyền và nghĩa vụ như sau:

3.1 Quyền của Doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp hiện hành

Theo Điều 7 Luật Doanh nghiệp hiện hành có quy định doanh nghiệp có các quyền sau đây:

– Tự do kinh doanh ngành, nghề mà luật không cấm.

– Tự chủ kinh doanh và lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh; chủ động lựa chọn ngành, nghề, địa bàn, hình thức kinh doanh; chủ động điều chỉnh quy mô và ngành, nghề kinh doanh.

– Lựa chọn hình thức, phương thức huy động, phân bổ và sử dụng vốn.

– Tự do tìm kiếm thị trường, khách hàng và ký kết hợp đồng.

– Kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu.

– Tuyển dụng, thuê và sử dụng lao động theo quy định của pháp luật về lao động.

– Chủ động ứng dụng khoa học và công nghệ để nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh; được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.

– Chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản của doanh nghiệp.

– Từ chối yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân về cung cấp nguồn lực không theo quy định của pháp luật.

– Khiếu nại, tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật.

– Quyền khác theo quy định của pháp luật.

3.2. Nghĩa vụ của Doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp hiện hành

Căn cứ Điều 8 Luật Doanh nghiệp hiện hành, doanh nghiệp có nghĩa vụ sau đây:

– Đáp ứng đủ điều kiện đầu tư kinh doanh khi kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật và bảo đảm duy trì đủ điều kiện đó trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh.

– Thực hiện đầy đủ, kịp thời nghĩa vụ về đăng ký doanh nghiệp, đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, công khai thông tin về thành lập và hoạt động của doanh nghiệp, báo cáo và nghĩa vụ khác theo quy định của Luật này.

– Chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác của thông tin kê khai trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp và các báo cáo; trường hợp phát hiện thông tin đã kê khai hoặc báo cáo thiếu chính xác, chưa đầy đủ thì phải kịp thời sửa đổi, bổ sung các thông tin đó.

– Tổ chức công tác kế toán, nộp thuế và thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật.

– Bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động theo quy định của pháp luật; không phân biệt đối xử, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người lao động trong doanh nghiệp; không ngược đãi lao động, cưỡng bức lao động hoặc sử dụng lao động chưa thành niên trái pháp luật; hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động tham gia đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề; thực hiện các chính sách, chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế và bảo hiểm khác cho người lao động theo quy định của pháp luật.

– Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Quyền và nghĩa vụ của Doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp hiện hành
Quyền và nghĩa vụ của Doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp hiện hành

4. Các loại hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp hiện hành

Mỗi loại hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp hiện hành đều có những đặc điểm, ưu điểm và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn được loại hình doanh nghiệp phù hợp cần phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô kinh doanh, mục tiêu đầu tư, khả năng huy động vốn và mức độ rủi ro mà chủ doanh nghiệp sẵn sàng chấp nhận.

4.1. Công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH)

– Cấu trúc: Công ty TNHH có thể là công ty TNHH một thành viên hoặc công ty TNHH hai thành viên trở lên.

– Chịu trách nhiệm: Thành viên chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn đã góp.

– Sở hữu: Có thể là cá nhân hoặc tổ chức.

– Không được phát hành chứng khoán.

Ưu điểm:

– Chủ sở hữu chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn góp, tài sản cá nhân không bị rủi ro.

– Cấu trúc quản lý đơn giản, dễ dàng trong việc ra quyết định. 

Nhược điểm:

– Việc chuyển nhượng vốn có thể bị hạn chế và cần sự đồng ý của các thành viên khác.

– Hạn chế trong việc phát hành cổ phần so với CTCP.

4.2. Công ty cổ phần (CTCP)

– Cấu trúc: Vốn điều lệ chia thành cổ phần; tối thiểu 3 cổ đông và không giới hạn số lượng cổ đông tối đa.

– Chịu trách nhiệm: Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn đã góp.

– Được phát hành cổ phiếu, trái phiếu 

Ưu điểm:

– Dễ dàng huy động vốn qua việc phát hành cổ phần, đặc biệt là trên thị trường chứng khoán.

– Cổ phần có thể được chuyển nhượng tự do, tạo điều kiện cho việc thay đổi cơ cấu cổ đông.

Nhược điểm:

– Quy trình thành lập và quản lý phức tạp hơn.

– Cần tuân thủ nhiều quy định hơn liên quan đến báo cáo tài chính, công bố thông tin.

4.3. Công ty hợp danh

– Cấu trúc: Gồm ít nhất 2 thành viên hợp danh (chịu trách nhiệm vô hạn) và có thể có thành viên góp vốn (chịu trách nhiệm hữu hạn).

– Chịu trách nhiệm: Thành viên hợp danh chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình, thành viên góp vốn chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn đã góp.

– Không được phát hành chứng khoán.

Ưu điểm:

– Các thành viên có thể tham gia trực tiếp vào quản lý doanh nghiệp.

– Phù hợp cho các hoạt động kinh doanh yêu cầu sự tin tưởng cao và sự hợp tác chặt chẽ giữa các thành viên.

Nhược điểm:

– Rủi ro cao cho thành viên hợp danh chịu trách nhiệm vô hạn, dẫn đến rủi ro cao hơn cho tài sản cá nhân.

– Không dễ dàng huy động vốn từ công chúng như CTCP.

4.4. Doanh nghiệp tư nhân (DNTN)

– Cấu trúc: Do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản cá nhân về mọi hoạt động của doanh nghiệp.

– Chịu trách nhiệm: Chủ doanh nghiệp tư nhân chịu trách nhiệm vô hạn.

– Không được phát hành chứng khoán.

Ưu điểm:

– Chủ sở hữu có thể đưa ra quyết định nhanh chóng mà không cần thông qua nhiều tầng lớp quản lý.

– Thích hợp cho các hoạt động kinh doanh nhỏ, ít ràng buộc pháp lý.

Nhược điểm:

– Chủ sở hữu chịu trách nhiệm vô hạn, tài sản cá nhân có thể bị đe dọa trong trường hợp doanh nghiệp thua lỗ.

– Doanh nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân, dẫn đến khó khăn trong việc vay vốn và ký kết hợp đồng.

5. Tác động của Luật Doanh nghiệp hiện hành đến doanh nghiệp

Thứ nhất, Luật Doanh nghiệp hiện hành giúp tạo môi trường kinh doanh cởi mở hơn. Việc loại bỏ yêu cầu về con dấu doanh nghiệp và giảm bớt các thủ tục hành chính đã giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc thực hiện các giao dịch kinh doanh. Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn giảm chi phí cho doanh nghiệp, từ đó khuyến khích sự gia tăng số lượng doanh nghiệp mới được thành lập.

Thứ hai, Luật Doanh nghiệp hiện hành góp phần cải thiện quản trị doanh nghiệp. Các quy định mới về trách nhiệm và quyền hạn của các thành viên trong Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động quản trị doanh nghiệp. Điều này giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn và giảm thiểu rủi ro trong quá trình quản lý.

Thứ ba, Luật Doanh nghiệp hiện hành khuyến khích sự phát triển của doanh nghiệp xã hội. Với những ưu đãi và hỗ trợ từ nhà nước, các doanh nghiệp xã hội có thể tập trung vào việc thực hiện các dự án vì mục tiêu xã hội, đồng thời vẫn duy trì được hoạt động kinh doanh bền vững. Điều này không chỉ góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế mà còn mang lại nhiều giá trị tích cực cho xã hội.

Thứ tư, Luật Doanh nghiệp hiện hành tăng cường sự bảo vệ cho các cổ đông nhỏ. Các cổ đông nhỏ có quyền tham gia nhiều hơn vào quá trình quản trị công ty và được bảo vệ tốt hơn trước các quyết định có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của họ. Điều này khuyến khích sự tham gia tích cực của các nhà đầu tư nhỏ lẻ vào thị trường chứng khoán và tăng cường sự minh bạch trong quản trị công ty.

Cuối cùng, Luật Doanh nghiệp hiện hành giúp nâng cao uy tín cho các doanh nghiệp. Với việc tăng cường các quy định về quản lý vốn nhà nước và đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh, Luật Doanh nghiệp hiện hành đã góp phần nâng cao uy tín của các doanh nghiệp Việt Nam trên trường quốc tế. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển kinh doanh ở quy mô toàn cầu.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm các giải pháp phù hợp với quy định mới của Luật Doanh nghiệp hiện hành, đặc biệt trong việc thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, việc nắm rõ quy trình và các yêu cầu pháp lý là vô cùng cần thiết. Hãy cùng tìm hiểu thêm về dịch vụ thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp tại Luật Dương Trí để đảm bảo mọi thay đổi được thực hiện nhanh chóng và chính xác.

Tác động của Luật Doanh nghiệp hiện hành đến doanh nghiệp
Tác động của Luật Doanh nghiệp hiện hành đến doanh nghiệp

Trên đây là nội dung giải đáp cho câu hỏi Luật Doanh nghiệp mới nhất 2024 là luật nào và các vấn đề liên quan. Để đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và tận dụng tối đa các quyền lợi, doanh nghiệp cần sự hỗ trợ chuyên nghiệp từ các đơn vị tư vấn pháp lý. Với kinh nghiệm dày dặn, Luật Dương Trí luôn sẵn sàng đồng hành cùng quý doanh nghiệp trong mọi vấn đề pháp lý, đảm bảo hoạt động kinh doanh an toàn và hiệu quả.

Hồ sơ doanh nghiệp hiện hành

Doanh nghiệp đang thành lập, thay đổi đăng ký hoặc cần xác định nghĩa vụ kê khai chủ sở hữu hưởng lợi theo hồ sơ thực tế?

Gửi loại hình, cơ cấu thành viên hoặc cổ đông, người có quyền chi phối, nội dung dự kiến thay đổi và giấy tờ đăng ký hiện có để luật sư xác định thông tin phải kê khai, thời hạn và bộ hồ sơ phù hợp.

Trao đổi thông tin qua Zalo Trao đổi thông tin qua Zalo Trao đổi thông tin qua Zalo
Trao đổi thông tin qua Zalo