Thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) không phải lúc nào cũng là một thủ tục độc lập do nhà đầu tư “xin thu hồi”. Theo pháp luật áp dụng từ năm 2026, cần phân biệt: nhà đầu tư chủ động chấm dứt dự án; dự án chấm dứt theo hợp đồng, điều lệ hoặc do hết thời hạn; và cơ quan đăng ký đầu tư quyết định chấm dứt dự án, đồng thời thu hồi IRC. Phân loại sai có thể dẫn đến nộp nhầm hồ sơ, bỏ lỡ thời hạn 15 ngày làm việc hoặc xử lý thiếu các nghĩa vụ sau khi dự án kết thúc.
Trả lời nhanh: Điều 36 Luật Đầu tư 2025 quy định các trường hợp chấm dứt toàn bộ hoặc một phần hoạt động dự án. Khi dự án bị cơ quan đăng ký đầu tư chấm dứt theo khoản 2 Điều này, cơ quan đăng ký đầu tư đồng thời thu hồi IRC, trừ trường hợp chỉ chấm dứt một phần dự án. Nếu nhà đầu tư tự chấm dứt, hồ sơ phải được gửi trong 15 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định; cơ quan đăng ký đầu tư thông báo cho cơ quan liên quan trong 03 ngày làm việc kể từ khi nhận tài liệu.
1. Hiểu đúng: chấm dứt dự án và thu hồi IRC không hoàn toàn là một việc
Chấm dứt hoạt động dự án đầu tư làm dừng toàn bộ hoặc một phần dự án do quyết định của nhà đầu tư, điều kiện hợp đồng/điều lệ, hết thời hạn hoặc quyết định của cơ quan đăng ký đầu tư.
Thu hồi IRC là việc xử lý giấy chứng nhận của dự án. Khoản 6 Điều 36 Luật Đầu tư 2025 gắn việc thu hồi với trường hợp cơ quan đăng ký đầu tư chấm dứt dự án theo khoản 2, trừ khi chỉ chấm dứt một phần. Vì vậy, nhà đầu tư tự kết thúc dự án không nên được gọi chung là “bị thu hồi giấy phép”.
Nhớ nhanh: nhà đầu tư chủ động thì thông báo, nộp lại giấy tờ và thanh lý; cơ quan nhà nước xử lý thì xác lập căn cứ, quyết định chấm dứt và đồng thời thu hồi IRC nếu dự án được cấp IRC.
IRC ghi nhận dự án, ERC ghi nhận pháp nhân. Dự án chấm dứt không đương nhiên làm doanh nghiệp giải thể. Nếu không còn nhu cầu duy trì pháp nhân, doanh nghiệp phải làm thêm thủ tục giải thể doanh nghiệp.
2. Các trường hợp chấm dứt dự án, thu hồi IRC theo pháp luật năm 2026
Căn cứ chính là Điều 36 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/03/2026, thay cho Điều 48 Luật Đầu tư 2020.
2.1. Ba trường hợp nhà đầu tư thực hiện thủ tục chấm dứt
- Nhà đầu tư tự quyết định chấm dứt do thay đổi chiến lược, hiệu quả hoặc nhu cầu rút khỏi dự án.
- Điều kiện chấm dứt trong hợp đồng hoặc điều lệ đã xảy ra và có tài liệu ghi nhận.
- Dự án hết thời hạn hoạt động mà không được gia hạn.
2.2. Chín trường hợp cơ quan đăng ký đầu tư chấm dứt toàn bộ hoặc một phần dự án
- Dự án đã bị ngừng theo khoản 2 hoặc khoản 3 Điều 35 nhưng nhà đầu tư không có khả năng khắc phục điều kiện ngừng.
- Sau 24 tháng kể từ thời điểm kết thúc tiến độ thực hiện mục tiêu hoặc từng giai đoạn, mục tiêu vẫn chưa hoàn thành và dự án không thuộc trường hợp được điều chỉnh tiến độ.
- Nhà đầu tư không còn được sử dụng địa điểm và không làm thủ tục điều chỉnh địa điểm trong 06 tháng, trừ trường hợp bị thu hồi đất.
- Dự án đã ngừng 12 tháng nhưng cơ quan đăng ký đầu tư không liên lạc được với nhà đầu tư hoặc đại diện hợp pháp.
- Dự án thuộc trường hợp bị thu hồi đất theo pháp luật đất đai.
- Nhà đầu tư không ký quỹ hoặc không có bảo lãnh nghĩa vụ ký quỹ khi dự án thuộc diện phải bảo đảm thực hiện.
- Nhà đầu tư thực hiện hoạt động đầu tư trên cơ sở giao dịch dân sự giả tạo.
- Việc chấm dứt được xác định trong bản án, quyết định của Tòa án hoặc phán quyết trọng tài.
- Tổ chức kinh tế đã giải thể nhưng chưa chấm dứt, chuyển nhượng hoặc chuyển quyền sở hữu dự án theo luật.
Khi có dấu hiệu, cần đối chiếu IRC, chủ trương, tiến độ, địa điểm, ký quỹ và báo cáo. Với dự án chậm, phải xác định ngày kết thúc mục tiêu, thời gian không tính vào tiến độ và khả năng điều chỉnh tiến độ dự án.
Điểm mới: Luật Đầu tư 2025 không dùng căn cứ chung “không triển khai 12 tháng từ ngày cấp phép”. Mốc chậm tiến độ là 24 tháng sau thời điểm kết thúc tiến độ thực hiện mục tiêu, đồng thời phải kiểm tra khả năng điều chỉnh và thời gian không tính vào tiến độ.
3. Cách chọn đúng hướng thủ tục trước khi chuẩn bị hồ sơ
Trước khi lập hồ sơ, doanh nghiệp cần xác định bốn vấn đề: căn cứ chấm dứt phát sinh từ nhà đầu tư hay cơ quan nhà nước; chấm dứt toàn bộ hay một phần; dự án có chấp thuận chủ trương đầu tư hay không; và doanh nghiệp có tiếp tục tồn tại sau khi dự án kết thúc không. Với giấy phép đầu tư cũ đồng thời ghi nhận đăng ký kinh doanh, cách xử lý cũng khác IRC được cấp riêng.
Nếu dự án chỉ chậm tiến độ, thiếu báo cáo hoặc cần đổi địa điểm nhưng vẫn có khả năng tiếp tục, chấm dứt chưa chắc là phương án phù hợp. Doanh nghiệp nên rà soát báo cáo giám sát, đánh giá đầu tư, chứng từ vốn, địa điểm và khả năng điều chỉnh IRC trước khi quyết định.
4. Thủ tục khi nhà đầu tư tự quyết định chấm dứt dự án
Quy trình do nhà đầu tư khởi xướng theo điểm a khoản 1 Điều 36 Luật Đầu tư 2025 và Điều 66 Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Phần khó thường nằm ở việc chốt số liệu và thanh lý, không phải số lượng biểu mẫu.
4.1. Hồ sơ cần chuẩn bị
- Thông báo tự quyết định chấm dứt hoạt động dự án đầu tư theo Mẫu I.1.12 ban hành kèm Thông tư 55/2026/TT-BTC.
- Quyết định chấm dứt dự án được thông qua và ký đúng thẩm quyền.
- Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và IRC cùng các bản điều chỉnh, nếu có.
- Tài liệu ủy quyền và giấy tờ của người nộp nếu thực hiện thông qua đại diện.
- Tài liệu đối chiếu số liệu về vốn, báo cáo, tài sản, công nợ, thuế, tiền thuê đất và người lao động.
Mẫu I.1.12 yêu cầu kê khai tình hình vốn, xây dựng, vận hành, mục tiêu dự án; thuế, phí, tiền thuê đất đã nộp hoặc còn nợ; lương và nghĩa vụ với bên thứ ba. Các bộ phận liên quan nên chốt dữ liệu trên cùng một thời điểm trước khi ký.
4.2. Quy trình thực hiện từng bước
Đối chiếu IRC, chủ trương, ERC, địa điểm, vốn, báo cáo và giấy phép; đồng thời thống kê hợp đồng, lao động, công nợ, thuế, tài sản, đất đai và tài khoản liên quan.
Quyết định nên nêu tên, mã số, căn cứ, thời điểm chấm dứt, người phụ trách thanh lý và phương án xử lý. Người ký phải phù hợp với điều lệ, thỏa thuận đầu tư và hợp đồng BCC nếu có.
Số liệu phải thống nhất với báo cáo và chứng từ. Nghĩa vụ chưa hoàn tất cần được kê khai trung thực kèm kế hoạch xử lý.
Thời hạn tính từ ngày ra quyết định. Cần lưu giấy biên nhận, mã hồ sơ điện tử hoặc chứng từ bưu chính để chứng minh ngày nộp.
Cơ quan đăng ký đầu tư thông báo cho cơ quan liên quan trong 03 ngày làm việc từ khi nhận tài liệu. Nhà đầu tư tiếp tục xử lý tài sản, thuế, lao động, hợp đồng, đất đai, tài khoản vốn và giải thể pháp nhân nếu phát sinh.
Kinh nghiệm: hãy rà soát số liệu, công nợ, bản IRC và thẩm quyền ký trước khi ra quyết định, vì mốc 15 ngày làm việc bắt đầu ngay từ ngày quyết định.
5. Thủ tục khi dự án hết hạn hoặc chấm dứt theo hợp đồng, điều lệ
Trường hợp này không sử dụng hoàn toàn cùng bộ hồ sơ với việc nhà đầu tư tự quyết định. Sự khác biệt nằm ở tài liệu ghi nhận căn cứ chấm dứt và thời điểm bắt đầu tính hạn.
- Hồ sơ: thông báo chấm dứt; bản sao tài liệu ghi nhận điều kiện chấm dứt đã xảy ra hoặc tài liệu thể hiện dự án hết hạn; quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và IRC nếu có.
- Thời hạn: thông báo và nộp lại giấy tờ trong 15 ngày làm việc kể từ ngày dự án chấm dứt.
- Xử lý: cơ quan đăng ký đầu tư thông báo cho cơ quan liên quan trong 03 ngày làm việc từ khi nhận tài liệu.
Đối với dự án sắp hết thời hạn nhưng nhà đầu tư còn nhu cầu tiếp tục, nên chuẩn bị phương án gia hạn đủ sớm. Khả năng gia hạn phụ thuộc loại dự án, công nghệ, việc chuyển giao tài sản, đất đai, quy hoạch và tình trạng tuân thủ. Không nên mặc định rằng IRC hết hạn có thể “gia hạn muộn” bằng một hồ sơ đơn giản.
6. Quy trình cơ quan nhà nước chấm dứt dự án và thu hồi IRC
Không có một quy trình kiểm tra, giải trình, khắc phục và thu hồi giống nhau cho mọi căn cứ. Các bước thay đổi theo từng trường hợp.
6.1. Xác lập căn cứ và phạm vi chấm dứt
Cơ quan đăng ký đầu tư xác định căn cứ và phạm vi. Với dự án có chấp thuận chủ trương, việc chấm dứt được thực hiện sau khi có ý kiến của cơ quan đã chấp thuận.
6.2. Lập biên bản hoặc chờ quyết định chuyên ngành trong trường hợp luật định
Cơ quan đăng ký đầu tư phải lập biên bản đối với dự án không thể khắc phục điều kiện ngừng; mất địa điểm quá 06 tháng; hoặc không thực hiện bảo đảm dự án. Trường hợp thu hồi đất, việc chấm dứt được quyết định sau quyết định thu hồi đất.
Với dự án không liên lạc được, cơ quan phải lập biên bản, gửi yêu cầu; sau 30 ngày không phản hồi thì hỗ trợ liên lạc và đăng thông báo 90 ngày. Chỉ khi đã thực hiện các bước này và hết 12 tháng từ ngày dự án ngừng mới quyết định chấm dứt.
6.3. Ban hành quyết định chấm dứt và thu hồi IRC
Khi đủ căn cứ, cơ quan quyết định chấm dứt, đồng thời thu hồi chủ trương nếu có và IRC nếu đã cấp. Chấm dứt một phần thì phần còn lại tiếp tục nhưng phải điều chỉnh dự án.
6.4. Cách phản hồi khi nhận biên bản, thông báo hoặc dự thảo xử lý
- Ghi nhận ngày nhận, thời hạn phản hồi và căn cứ được viện dẫn.
- Lập bảng thời gian dự án, các lần điều chỉnh, tiến độ, bàn giao địa điểm và thời gian ngừng.
- Đối chiếu với IRC, chủ trương, báo cáo, biên bản kiểm tra và chứng từ vốn.
- Phân loại nội dung có thể khắc phục, cần điều chỉnh hoặc cần khiếu nại/khởi kiện.
- Gửi giải trình đúng hạn, kèm chứng cứ, đề xuất cụ thể và lưu bằng chứng nộp.
Biên bản chưa đồng nghĩa dự án chắc chắn bị chấm dứt. Phản hồi có giá trị phải chứng minh đúng mốc thời gian, nghĩa vụ đã thực hiện và phương án khắc phục khả thi.
7. Nộp hồ sơ ở đâu, thời gian và chi phí thế nào?
7.1. Cơ quan đăng ký đầu tư có thẩm quyền
- Trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung hoặc khu kinh tế: Ban quản lý khu tương ứng, trừ trường hợp luật quy định khác.
- Ngoài các khu chức năng: Sở Tài chính nơi thực hiện dự án.
- Dự án đa tỉnh, đồng thời trong và ngoài khu hoặc khu chưa có Ban quản lý: xác định theo nơi đặt hoặc dự kiến đặt văn phòng điều hành; trường hợp Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định cụ thể thì Sở Tài chính nơi đặt văn phòng điều hành thực hiện.
Do thay đổi tổ chức bộ máy, dự án ngoài khu thuộc Sở Tài chính, không nên tiếp tục ghi “Sở Kế hoạch và Đầu tư”. Cần kiểm tra cơ quan đang quản lý mã dự án và quy trình tiếp nhận tại địa phương.
7.2. Các mốc thời gian cần nhớ
- 15 ngày làm việc: thời hạn nhà đầu tư gửi thông báo và tài liệu khi tự quyết định chấm dứt; hoặc thông báo, nộp lại giấy tờ khi dự án chấm dứt theo hợp đồng, điều lệ hoặc hết thời hạn.
- 03 ngày làm việc: thời gian cơ quan đăng ký đầu tư thông báo cho cơ quan liên quan sau khi nhận tài liệu.
- Không có một mốc 15 ngày giải quyết chung: bài cũ nhầm thời hạn nhà đầu tư phải thông báo thành thời hạn cơ quan ban hành quyết định thu hồi.
- Thanh lý không nằm trong mốc 03 ngày: thời gian thực tế phụ thuộc công nợ, tài sản, thuế, người lao động, đất đai, tranh chấp và việc doanh nghiệp có giải thể hay không.
7.3. Lệ phí và chi phí thực tế
Nghị định 96/2026/NĐ-CP và Thông tư 55/2026/TT-BTC không đặt ra lệ phí nhà nước riêng cho thông báo chấm dứt. Chi phí thực tế có thể gồm dịch thuật, chứng thực, đại diện, thuế, kiểm toán, thanh lý, lao động, đất đai và giấy phép.
8. Sau khi dự án chấm dứt hoặc IRC bị thu hồi, phải làm gì?
Thủ tục tại cơ quan đăng ký đầu tư chỉ xử lý tình trạng của dự án. Doanh nghiệp vẫn phải đóng các nhóm nghĩa vụ sau:
8.1. Thanh lý tài sản và hợp đồng
Nhà đầu tư tự thanh lý theo pháp luật. Cần kiểm kê tài sản, thế chấp, hàng tồn kho, khoản phải thu/phải trả và hợp đồng; xử lý điều khoản chấm dứt, phạt, đặt cọc và bảo mật.
8.2. Đất đai và tài sản gắn liền với đất
Chấm dứt dự án không thay thế thủ tục thu hồi đất, chấm dứt thuê đất hoặc xử lý tài sản trên đất. Các nội dung này thực hiện theo Luật Đất đai 2024, căn cứ hình thức sử dụng đất, quyết định/hợp đồng và tình trạng tài sản.
8.3. Thuế, ưu đãi và nghĩa vụ tài chính
Doanh nghiệp phải kê khai, quyết toán, thanh toán nghĩa vụ và rà soát từng ưu đãi. Chấm dứt dự án có thể làm kết thúc ưu đãi về sau nhưng không tự động hủy toàn bộ ưu đãi đã hưởng; truy thu chỉ phát sinh khi có căn cứ của pháp luật liên quan.
8.4. Người lao động và bảo hiểm
Xác định phương án sử dụng lao động, căn cứ và thời hạn báo trước, lương, trợ cấp, phép chưa nghỉ, bảo hiểm; cân nhắc bố trí lại nếu doanh nghiệp còn hoạt động khác.
8.5. Tài khoản vốn, khoản vay và chuyển tiền
Thu hồi IRC không tự động làm ngân hàng cưỡng chế đóng tài khoản. Nhà đầu tư cần xử lý thu, chi, khoản vay nước ngoài, lợi nhuận, vốn và tiền thanh lý theo quy định ngoại hối trước khi đóng tài khoản.
8.6. Duy trì hay giải thể doanh nghiệp
Doanh nghiệp còn hoạt động hợp pháp khác có thể tiếp tục tồn tại sau khi cập nhật hồ sơ. Nếu chấm dứt cả dự án và tổ chức kinh tế, phải làm hai thủ tục riêng. Với doanh nghiệp FDI, cần đối chiếu lộ trình thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài để khép lại ERC, tài khoản vốn và giấy phép liên quan.
9. Mức phạt, rủi ro và phương án khắc phục trước khi bị thu hồi IRC
9.1. Chậm hoặc không gửi thông báo chấm dứt
Nghị định 122/2021/NĐ-CP, đã được sửa đổi bởi Nghị định 288/2026/NĐ-CP, quy định mức phạt 30–50 triệu đồng đối với tổ chức không thông báo hoặc không gửi quyết định chấm dứt dự án đúng hạn, đồng thời buộc khắc phục. Cá nhân thực hiện cùng hành vi thông thường bị phạt bằng một nửa.
Nghị định 288/2026/NĐ-CP có hiệu lực ngày 21/07/2026 không thay thế quy định trên. Mức xử lý cụ thể còn phụ thuộc thời điểm hành vi, chủ thể và tình tiết.
9.2. Thu hồi IRC không tự động làm phát sinh trách nhiệm hình sự
Chấm dứt dự án hoặc thu hồi IRC là vấn đề đầu tư hành chính. Trách nhiệm hình sự chỉ phát sinh nếu hành vi độc lập đáp ứng dấu hiệu cấu thành tội phạm; đây không phải hệ quả mặc định.
9.3. Dấu hiệu nên xử lý trước khi rủi ro thành căn cứ chấm dứt
- Tiến độ sắp hết nhưng mục tiêu chưa hoàn thành và chưa đề nghị điều chỉnh.
- Địa điểm sắp chấm dứt hoặc không còn đủ điều kiện.
- Bảo lãnh ký quỹ sắp hết hiệu lực hoặc chưa hoàn tất bảo đảm.
- Thông tin liên hệ, người đại diện không còn chính xác.
- Số liệu vốn, tiến độ và báo cáo không khớp IRC, sổ sách.
- Dự án đã dừng thực tế nhưng không thông báo và vẫn thiếu báo cáo.
Phương án có thể là điều chỉnh tiến độ/địa điểm, hoàn thiện báo cáo, bổ sung bảo đảm, chuyển nhượng, tự chấm dứt có kiểm soát hoặc phản hồi cơ quan nhà nước. Cần đánh giá tổng thể hồ sơ đầu tư nước ngoài, không chỉ bản IRC cuối.
10. Luật Dương Trí hỗ trợ xử lý dự án và IRC như thế nào?
Phạm vi hỗ trợ được xác định sau khi kiểm tra IRC, chủ trương, ERC, tiến độ, vốn, địa điểm, báo cáo và mục tiêu của nhà đầu tư.
- Phân loại căn cứ, phạm vi và hướng thủ tục.
- Đánh giá phương án tiếp tục, điều chỉnh, chuyển nhượng hoặc chấm dứt.
- Soạn Mẫu I.1.12, quyết định, ủy quyền, tài liệu kèm theo và giải trình.
- Đại diện nộp, theo dõi và phản hồi yêu cầu làm rõ trong phạm vi ủy quyền.
- Lập checklist thanh lý, thuế, lao động, đất đai, tài khoản, giấy phép và giải thể.
- Nếu dự án tiếp tục, thực hiện dịch vụ điều chỉnh IRC và đồng bộ báo cáo.
Nếu chuẩn bị dự án mới, nhà đầu tư có thể tham khảo dịch vụ xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư để xây dựng lại phương án ngành nghề, vốn, địa điểm và tiến độ.
11. Câu hỏi thường gặp về thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
Nhà đầu tư tự chấm dứt dự án có phải xin cơ quan nhà nước chấp thuận không?
Nhà đầu tư ra quyết định và gửi thông báo, quyết định cùng giấy tờ liên quan trong 15 ngày làm việc. Việc thông báo không miễn nghĩa vụ thanh lý, thuế, lao động, đất đai và hợp đồng.
Có bắt buộc nộp bản gốc IRC không?
Có, nếu dự án đã được cấp IRC. Cần đối chiếu IRC giấy/điện tử, các lần điều chỉnh và hướng dẫn tiếp nhận của cơ quan đang quản lý dự án.
Thời gian cơ quan đăng ký đầu tư xử lý là 03 hay 15 ngày?
Nhà đầu tư có 15 ngày làm việc để gửi hồ sơ. Cơ quan đăng ký đầu tư có 03 ngày làm việc để thông báo cho cơ quan liên quan. Không có thời hạn 15 ngày chung để “duyệt thu hồi IRC”.
Dự án chậm tiến độ bao lâu thì bị chấm dứt?
Mốc là 24 tháng kể từ khi kết thúc tiến độ thực hiện mục tiêu hoặc từng giai đoạn mà vẫn chưa hoàn thành và không thuộc trường hợp được điều chỉnh. Không tính máy móc từ ngày cấp IRC.
Thu hồi IRC có làm công ty FDI chấm dứt ngay không?
Không. IRC ghi nhận dự án; ERC ghi nhận pháp nhân. Nếu doanh nghiệp cũng chấm dứt, phải làm thủ tục giải thể riêng; nếu tiếp tục, cần cập nhật hồ sơ liên quan.
12. Căn cứ pháp lý áp dụng
- Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, ban hành ngày 11/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/03/2026; trọng tâm là Điều 27, Điều 35 và Điều 36.
- Nghị định số 96/2026/NĐ-CP, ban hành và có hiệu lực ngày 31/03/2026; trọng tâm là Điều 36, Điều 66 và Điều 67.
- Thông tư số 55/2026/TT-BTC, ban hành và có hiệu lực ngày 15/05/2026; sử dụng Mẫu I.1.12 khi nhà đầu tư tự quyết định chấm dứt dự án.
- Nghị định số 122/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư, được sửa đổi bởi Nghị định số 288/2026/NĐ-CP có hiệu lực ngày 21/07/2026.
- Luật Đất đai 2024, Luật Doanh nghiệp và các quy định về thuế, lao động, ngoại hối, môi trường, xây dựng áp dụng theo tình trạng cụ thể của dự án.
Cần kiểm tra khả năng tiếp tục hay chấm dứt dự án?
Hãy gửi IRC gần nhất, quyết định chủ trương nếu có, tình trạng vốn – tiến độ – địa điểm và văn bản mới nhận. Luật Dương Trí sẽ giúp phân loại căn cứ, thời hạn, hồ sơ và việc cần xử lý.
Hotline: 0961 353 606
Email: contact@luatduongtri.vn
Liên hệ: Gửi thông tin để được Luật Dương Trí rà soát
